EP132: De VOC

Lisa: Hoi Maarten! Zeg, ik was dit weekend in Amsterdam en ik zag daar in de haven zo'n… zo'n enorm oud, houten schip liggen. Echt gigantisch! Speaker 1: Hi Maarten! Say, I was in Amsterdam this weekend and I saw such a… such an enormous old, wooden ship lying in the harbor there. Truly gigantic! Maarten: Ah, dat was vast een replica van een VOC-schip. Indrukwekkend zijn die, hè? Speaker 2: Ah, that must have been a replica of a VOC ship. They're impressive, aren't they? Lisa: Ja, echt wel! Ik dacht meteen: daar moeten we het een keer over hebben. De VOC, de Gouden Eeuw... fascinerend toch? Speaker 1: Yes, absolutely! I immediately thought: we should talk about that sometime. The VOC, the Golden Age... fascinating, right? Maarten: Ja, dat is een goed onderwerp. Een belangrijk, maar ook complex stuk van onze geschiedenis. Speaker 2: Yes, that's a good topic. An important, but also complex part of our history. Lisa: Complex? Ik dacht vooral aan avontuur! Op zo'n schip de wereld over varen om handel te drijven. Peper en nootmuskaat en zo. Speaker 1: Complex? I mainly thought of adventure! Sailing around the world on such a ship to trade. Pepper and nutmeg and so on. Maarten: Zeker, die handel in specerijen was de kern. Het bracht een enorme rijkdom naar de Republiek. De welvaart in die tijd was ongekend. Speaker 2: Certainly, that spice trade was the core. It brought enormous wealth to the Republic. The prosperity at that time was unprecedented. Lisa: Precies! De grachtenpanden in Amsterdam, die zijn er toch ook door gebouwd? Speaker 1: Exactly! The canal houses in Amsterdam, they were also built because of it, right? Maarten: Absoluut. De invloed van die rijkdom zie je nog overal. De VOC was eigenlijk het eerste bedrijf ter wereld met verhandelbare aandelen. Speaker 2: Absolutely. You can still see the influence of that wealth everywhere. The VOC was actually the first company in the world with tradable shares. Lisa: Oh wacht, echt? Dus gewone mensen konden ook een stukje van de winst krijgen? Dat is best modern eigenlijk. Speaker 1: Oh wait, really? So ordinary people could also get a piece of the profit? That's quite modern actually. Maarten: Ja, in theorie wel. Je kon investeren en meedelen in de winst, mits de reis succesvol was natuurlijk. Veel schepen kwamen nooit terug. Speaker 2: Yes, in theory. You could invest and share in the profit, provided the journey was successful, of course. Many ships never returned. Lisa: Dat is waar. Het zal niet zonder risico zijn geweest. En de concurrentie was natuurlijk moordend, met de Engelsen en de Portugezen. Speaker 1: That's true. It wouldn't have been without risk. And the competition was, of course, cutthroat, with the English and the Portuguese. Maarten: Ja, en dat is waar het complex wordt. De VOC had een enorme vloot, niet alleen voor handel, maar ook voor oorlog. Ze deden er alles aan om hun monopolie te beschermen. Speaker 2: Yes, and that's where it gets complex. The VOC had an enormous fleet, not only for trade, but also for war. They did everything to protect their monopoly. Lisa: Hoe bedoel je, alles? Speaker 1: What do you mean, everything? Maarten: Nou ja, ze schuwden geweld niet. Ze gingen gebieden veroveren en de lokale bevolking uitbuiten om de handel in specerijen te controleren. Dat is de keerzijde van het verhaal. Speaker 2: Well, they didn't shy away from violence. They conquered territories and exploited local populations to control the spice trade. That's the flip side of the story. Lisa: Hm, ja, dat is natuurlijk minder romantisch. Hoewel je op school vooral leert over de helden en de rijkdom, hoor je daar minder over. Speaker 1: Hmm, yes, that's less romantic, of course. Although at school you mainly learn about the heroes and the wealth, you hear less about that. Maarten: Precies. Het bracht enorme welvaart, tenzij je aan de verkeerde kant van de handel stond. Dan was het een heel ander verhaal. Speaker 2: Exactly. It brought enormous prosperity, unless you were on the wrong side of the trade. Then it was a completely different story. Lisa: Dus die enorme vloot was niet alleen voor de handel, maar ook gewoon een soort leger op zee. Speaker 1: So that enormous fleet wasn't just for trade, but also just a kind of army at sea. Maarten: Eigenlijk wel, ja. Ze hadden het recht om oorlog te voeren en verdragen te sluiten, alsof ze een eigen land waren. Hun invloed was gigantisch. Speaker 2: Essentially, yes. They had the right to wage war and conclude treaties, as if they were their own country. Their influence was gigantic. Lisa: Pfoe, dat is heftig. Het is dus echt een verhaal met twee kanten. Enorme vooruitgang en rijkdom hier, maar... Speaker 1: Phew, that's intense. So it really is a story with two sides. Enormous progress and wealth here, but... Maarten: Maar met een hoge prijs voor anderen. Dat is de kern van de discussie over de Gouden Eeuw vandaag de dag. Speaker 2: But with a high price for others. That's the core of the discussion about the Golden Age today. Lisa: Je noemde net het woord 'keerzijde'. Dat vind ik eigenlijk een heel mooi en duidelijk woord. De andere kant van de medaille, zeg maar. You just mentioned the word 'downside'. I actually think that's a very nice and clear word. The other side of the coin, so to speak. Maarten: Ja precies. Het is de negatieve kant van iets dat op het eerste gezicht positief lijkt. De welvaart was de voorkant, de uitbuiting was de keerzijde. Yes, exactly. It's the negative side of something that seems positive at first glance. Prosperity was the front, exploitation was the downside. Lisa: En 'uitbuiten' zelf... dat klinkt ook zo naar. Je gebruikt iemand of iets voor je eigen gewin, zonder er iets goeds voor terug te geven. And 'to exploit' itself... that also sounds so bad. You use someone or something for your own gain, without giving anything good back in return. Maarten: Dat is de definitie, ja. En 'specerijen', dat blijft ook een bijzonder woord. We gebruiken het nu voor de potjes in de keuken, maar toen was het goud waard. That's the definition, yes. And 'spices', that also remains a special word. We use it now for the jars in the kitchen, but back then it was worth gold. Lisa: Ja, echt niet normaal als je daarover nadenkt. Yes, it's really insane when you think about it. Maarten: Dus, we hebben het gehad over de VOC. De enorme handel in specerijen, de rijkdom en welvaart die het bracht, en hoe het eigenlijk het eerste bedrijf met aandelen was. So, we talked about the VOC. The enormous trade in spices, the wealth and prosperity it brought, and how it was actually the first company with shares. Lisa: Ja, en ook over de keerzijde. De concurrentie, de enorme vloot die ook werd gebruikt om gebieden te veroveren en mensen uit te buiten. Yes, and also about the downside. The competition, the enormous fleet that was also used to conquer territories and exploit people. Maarten: Precies. Een dubbel verhaal. Exactly. A double-edged story. Lisa: Nou, lekker belangrijk onderwerp weer, haha. Ik ga er weer vandoor! Well, another really important topic, haha. I'm off again! Maarten: Is goed. Tot de volgende keer, Lis. Alright. Until next time, Lis. Lisa: Ja, doei! Yes, bye!