Opinie | Nieuwe normen

Nu de economie op zn gat ligt vragen bedrijven om steun en tegelijkertijd zwelt de kritiek aan op het functioneren van met name grote, internationaal opererende bedrijven. De vraag om steun is redelijk, maar de kritiek ook.

Lees ook | Liveblog Coronacrisis

Over de luchtvaartwereld en de wijze waarop overheden helpen de werkelijke prijs van een vliegticket fors te reduceren valt heel wat te zeggen. Over een bedrijf als Booking.com dat enorm profiteert van Nederland maar er weinig voor teruggeeft eveneens. Die discussie moet nu echt eens gevoerd gaan worden. Maar eerst de werknemers helpen.

Anders is het bij bedrijfsspecifieke steun. Als bedrijven op omvallen staan en de overheid gevraagd wordt de boel te redden, kunnen wel degelijk normen gesteld worden. Bijvoorbeeld over duurzaamheid, netjes belasting betalen en topbeloningen. Er is een klimaatwet, het kabinet streeft naar een circulaire economie en kringlooplandbouw die doelen kunnen dan versneld een extra stimulans krijgen.

Ook kun je denken aan overheidsaandelen in ruil voor steun, net als in de vorige crisis bij sommige banken. Om de investering terug te verdienen, niet om permanent een vinger in de pap te hebben. Ambtenaren als baas van een bedrijf, dat werkt meestal niet, bewijst het deze week verschenen boek van twee FD-journalisten over staatsbank ABN Amro weer eens.

Beluister ook | Macht op maandag

Interessant is dat het bewustzijn over nieuwe voorwaarden waarop de overheid met het grote bedrijfsleven moet omgaan op het Binnenhof al begint in te dalen. Onlangs nam de Tweede Kamer een motie aan die laat zien dat de politiek kritischer wordt. Een motie van PvdAer Henk Nijboer om bij bedrijfsspecifieke steun voorwaarden te stellen. Drie van de vier regeringspartijen stemden voor.

De VVD deed een paar weken geleden nog niet mee, maar gisteren in het wekelijkse coronadebat meldde ook Klaas Dijkhoff zich. Dat verbaasde me niet, gezien het discussiestuk Liberalisme dat werkt voor mensen dat hij een jaar geleden schreef. Hij stelde toen dat ook de middenklasse de harde werkers, de doeners die ons land overeind houden aan hun Vinex-keukentafel moeten kunnen voelen dat het goed gaat met de economie.

Nieuwe randvoorwaarden formuleren lijkt me een mooie opdracht voor de schrijvers van de nieuwe verkiezingsprogrammas, bij de VVD onder leiding van crisisprofessor Uri Rosenthal, die er prat op gaat aan de basis te hebben gestaan van het premierschap van Mark Rutte. Tenslotte zal het - gezien zijn enorme populariteit nu in peilingen - waarschijnlijk toch weer Mark Rutte zijn die het definitieve plan straks als premier moet uitvoeren. Dat zal hem weinig moeite kosten, want Nederland is toch al door en door socialistisch, stelde hij onlangs vast. En Rutte leek er niet eens mee te zitten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.