Þáttur 71 - T innsetning útskýrð (T-insertion explained)

Welcome in the Icelandic immersion comprehensive Icelandic for Icelandic learners.

Góna dag, og ertu velkommen í þátt nummer sjötíu og eitt af þessi laðvarpi. Í dag er þá síðasti þátturinn sem ég ætla að taka núna upp í röð, ég er ennþá á sama degi og hinir þættirnir sem komu hérna á undan. Þannig ef næsti þáttur hjómar eitthvað öðruvísi eða ég er í einhverju öðru skapi þá er það vegna þess að það er liðin mánuður síðan ég var síðast að taka upp. Þannig kannski er ég ekki sama manneskja lengur þá. En já, þriðju þátturinn í þessari framburðarskýringarserju.

Eða þáttaröð öllu heldur? Og í dag ætla ég að tala um þetta sem mörgum fikir erfitt að ná. Þetta er það sem að mörgum þykir kannski ljótasta hljóðið á íslensku Er það sem lætur flesta fatta? Hvaða mál er verið að tala ef þú værir einhver staðar á Spáni og þú heyrir einhverja tala útlensku í kringum þig og þú heyrir þetta hljótt þá getur þú næstum því vitað algerlega með fullri vissu að þetta eru íslendingar. En það sem liggur að baki þessa hljóð

Það sem að veldur því að þetta hljóð væri til. Það finnst í fleiri stafa pörum heldur en bara það eina hljóð sem að er svona ógeðslegt. Þetta er málferirbæri sem að ég var lengi að taka í sá. Verandi Íslandingur Ég skildi ekki af hverju þetta ætti að heita þessu heiti. Því ég er ekkert að gera þetta hjá. Þetta er ekki að hluti af mínu máli, ég er ekki að gera þessa viðbót. Og svo fattaði ég þegar ég fór að læra meir um hljóðfræði.

og fór að spá í akkurat þessu sem ég er búin að vera að þjalla um varðandi framburð á latneskum bókstöfum. Að sjálfsögðu erum við að gera þetta hljóð og að þetta er rétta heitið fyrir það. Sem var örugglega fýtt sem té-innsetning. En það er sem sagt víða inni í íslenskunni að finna auka hljóð sem við setjum inn í málið okkar sem er ekki skrifað. Og er þá túlkunnaratriði sem er falið fyrir þeim sem að kunna ekki að lesa íslensku eins og íslendingar gera?

og þetta gerist í ákveðnum samhljóðapörum og þetta gerist helst í Eða ákveðnum kringum stæðum öllu heldur. Það er tvöfalt etni. Og tvöfalt enn sem að fær stundum þessa té viðbót að við setjum inn þetta auka té.

Och såart när jag hätte ljotas ljos som gehälver att tala om etch. Etch. Höksade um sinna at leve 12 auras troksem er laira beatboxa Og að reyna að læra að búa til trommusjóð með munninum. Og það gengur ekkert endilega vel en það er hann bara nýbyrjaður og reynir að búa til svona 90s. Hæhatta trommurhjóð með tungunni. Och visbom till spränkligt. Allmökar jag säga en B eller P. Vi lyftum tungan upp i gång och sprengjum svo hljóði ut.

Það er sem sagt ekki ákveðin réttur staður til þess að blása út í til þess að búa þetta hljóð til. Þetta er mjög skrítið hljóð. Ég man eftir því þegar ég hitti einstakling í mentaskóla sem spurði mig far út í hvaða hlið segirðu ellið þitt. Og ég spurði hann Hvað meinarði hvaða hlið? Já, því sumir geta gert bara einu megin, sumir geta gert báðu megin og sumir geta jafnvel gert báðu megin í einu. Og ég man detta ennþá hvað hann sprengdi í mér heilan.

Ég hafði aldrei pælt í því en það var líka enginn sem kendi mér þetta hljóð á þann máta að þú verður að blása hljóðinu í gegnum eina hliðina. Það er bara nógu gott ef þú náðir að segja þetta hljóð yfir höfuð. Og það er ekkert fóreldri sem að fer að stinga puttunum upp í munnin á barninu sínu til þess að segja nein, nein, nein, nein, liftu tungunni meira upp hérna og pótar tungunni upp á einhverja ákveðna staði. Þannig í rauninni er þetta hljóð þú að sprengja lofti í gegnum jakslana þína.

So actually, this sound is just made by you exploding air past your molars. Því þú ert að blása lofti í gegnum slefið þitt öll. ekki endale mjög fattlagt. En við segjum þetta tvöfalda ellhjóð í íslenskum orðum. Þannig það eru orð eins og bottli. Trött och ätliði. En það er eindar til fullt af íslenskum orðum sem við skrifum með tvöföldu elli sem eru ekki sögð á þennan máta. Og það eru töku orð og eða gæluna. νεπν á aðila sem við kannski erum í meira vinasambandi við.

Þannig ég sagði bolli áðan, en bolla. Ég sagði kröll. En ég gett sagt grill. Og hann elliði. Hann vet kannski frekar láta kalla sig Elli.

Þetta býr til mjög erfiða spurningu. Hvernig átt þú að vita hvaða orð eru í rauninni íslensk orð að uppruna? Og hver eru það ekki? Þá þarf þú að fara að velta upp sögulegum staðreyndum og hugsa þér hvað hefur mögulega verið til á þeim tíma sem Ísland er að verða til. Ég veit ekki hvort Bolla hafi verið til áður en Ísland er stopnað í kringum níundu öld eftir Krist. Ég held að það bakkelsi svo bökunar vara hafi orðið til nokkuð seinna. Ég held að hugmyndin um að elda mat mér eld.

er gömul og mjög gömul en að nota endilega einhverjar malmplötur sem eru með götum á réttum stöðum. Að einhverskona teinum, sem er það sem þú setur á grill, sé nokkuðu nyrra, heldur en Ísland er. Annað dæmi er orðið milla. Við erum ekki með millur á Íslandi og vikingar beygðu sér ekki millur á Íslandi. Það er tækni sem að var þróuð eða allavega varð vinsæl talsvert eftir að Ísland varð til.

Þannig til að læra algjörlega hvað er algjörlega íslenskt og hvað ekki Þá þarfti bara að læra mannkynsöguna. Ekkert mál, ha?

En förum í næsta hljóð, næsta samhljóðapar, og það er tvöfalt enn. The maker kelvic sense. En ef ég væri með mjög. Erfið og áreynslu mikla sérhjóða þar á undan. Þetta er þá eins og allir kommustafirnir. Eda tvartnis som att enta au komme staves ai eller ei eller Ö efter anta och i þá setjum við þetta tehljóð inn og þá ekki íslenska teð heldur útlenska teðið. Einn á meðan ef ég sagði finna, brunnur, tönn.

Þá myndi ég bara segja vennilega langa ennið. Þannig ef það er kommustafir á undan tvöföldu enni, þá setjum við þetta t inn.

Og þá verður líka að skýra að þetta er ekki bara í þessum pörum, bara að segja tvöföldum sampljóðum sem eru þá ell og enn, þetta gerist líka í samhljóðaklessum og samhljóðapörum sem að tengjast R og það er stótt þegar R kemur á undan, jó, annað hvort L eða N. Þannig að það er eins og það sé eitthvað með þessar stöðutungunnar að gera hvort við segjum teljóð eða fóröndun eða eitthvað þannig, kannski. Kanski mjögulega?

En rll Karl Ferli Erla Þarna kem ég tei fyrir inn á milli þannig að það verði ekki til karel, ferili eða erila sem að myndi búa til of mörg atkvæði. Við náum að fækka atkvæðum með því að búa til þennan aðskilnað á milli hljóðanna. Karel Karl Ferli Erla Og við tökum rn barn eða barna. Þau takið eftir því að þessi ell og þessi enn sem ég sagði eru líka af röddu. Það er þá viðbótar atriði til þess að einmitt passa upp á að það verði ekki til þetta auka atkvæði.

Thanich visketlum in fashion jodi, fashir, or vislapem tri al shinkja, etlith, ornith. Orð sem eru með færri atkvæðum. En þau myndu hafa ef við myndum lesa stafina eins og þeir heita og standa.

Þannig þarna er þessi teeinsetning skýrð í dæmum. Ef þetta er eitthvað sem vefst fyrir þér, það mátt þú endilega henda spurningum á mig inni á Patreon. Þar sem allir meðlumir líka þeir sem eru ekki áskrifendur geta skrifað mér inni á hópspjöllum síðunnar. Og ef þetta er eitthvað sem þú vilt persónulega hjálp við þá getur þú bókað tíma hjá mér í kennslu eða þú getur líka skoðað síðuna sem að ég hef nýtt mér til þess að Skirafts, ved funktion appniot!

All that somebody talat um or otskirt or gevetskirt time um era finna ochivusem max naylor bjótill, sem heitir Icelandic Grammar Reference. En þar er hægt að finna meiri upplýsingar um þetta og kannski Annað orðalag sem virkar fyrir þig, betur heldur en það sem ég er búinn að nota til að reyna að útskýra þetta. En þetta var þá það.

Ég ætla að segja að fema tímabilið sé þá búið og ef þér fannst þetta ógæðslega leiðinlegt þá getur þau fengið að hlakka til þess að ég ætla að tala um eitthvað allt annað. Næst, þegar ég er komin tilbaka úr fríi. En ég ætla þá ekki að hafa þetta lengra í dag. Ef þú hefur náð svona langt inn í þáttinn þá þakka ég þér fyrir að hlusta og þanga til næst. Takk og bless.

Hello again, it's me. Uh now in the wrong language, I just wanted to let you know that if you're interested in seeing a transcription of this episode that you just listened to, or any of the other episodes, then uh that's available to you through my Patreon page. Um that's gonna be within the link tree link that you're gonna see in the description of this episode. So if you're interested in finding uh the Patreon page, the Facebook page of the show, or even my teaching page on iTalk.

then all of that's going to be found underneath that little umbrella that is the link tree link there. So don't be shy. Click away. Thanks again for listening and hope you'll come again. All right, take care.