Shackleton á Nimrod

you Sox var komin langt að heiman. Hann var á bylinu 12 til 17 ára gamall og hafði varið allri æfi sinni í innsveitum Mansjúriju í norðustur Asju. Hann var ljós yfir litum sterk. byggður en smávaxin eins og aðrir af hans kyni mannsjúrískir hestar eru á stærð við þá íslenskum. Svo Dagnokkun kom aður og flutti hann og fleiri mannsjúriju hesta til borgarinnar og þaðan voru þeir settir upp í gufuskip sem fluttið á mörg, mörg þúsund kilometra leið í miklu heitara loftslag.

en þeir voru vanir suður til Sydney í Ástralíu. Einhvers staðar á þessari leið hlauta nafnið Socks upp á ensku, Socki. Þeir stoppuðu svo ekki lengi í Sydney. Hestarnir voru fluttur um borð í annað skip sem sildi lengra söður. Til Littleton á suðurströnd suðureyjar Nýjasjálands þar sem Socks og 14 mannsúrískir hestar fengu að fara í land á lítill eigu úti fyrir höfninni eftir mánaðar ferðalag. Þar var svalara í lofti og grænt gras að býta og þar fengu þeir að verja í friði í nokkrar vekur.

Svo koma aftur menn og hluttu þá aftur af stað, sokk svo nýju félaga hans, nokkrir urðu eftir og umborð í ennneitt skipið. Þeir voru orðnir patarlegir eftir beitina á einni en næsta sjóferð var erfið. Þeir voru geimdir tjóðræðir upp á þylfari í litlu skjóli fyrir veðri og vindum og köldum söldum sjó sem sífelt barði skipið og heldir sér yfir þá. Tveir hestar höfðu ekki sjóferðina af en Sox þraukaði og að lokinni mánaðarlangri erfiðri siglingu komust hann og sjö aðrir hestar loks aftur í land.

En það var óvennulegt land. Alls ekki sama græna beiti landið og hafði tekið á móti soks á síðasta áningastað, ekkert nema svart grjót og hvítur snjór. Soks og félagar hans frá Mansjúriju urðu í Ársbyrjun 1908, fyrstu hestarnir sem stigu hófi á Suðurskötslandið svo vitað sé. Og ferðalagi soks þar var hverginn er í lokið.

Ágeti hlustandi, þetta er annar þáttur um ævi og ævintýri breska heimskautakönnuðarins Ernest Shackultons, einnar af helstu hetjum heimskautakönnunar sögunnar á fyrstu áratum 2000 aldar. Við skildum við Shackleton í síðasta þætti í mars 1903. Hann var þá á leið heim til Bretlands eftir rúmlega árstvöl á suðurskotslandinu um borði skipinu Morning. Hann hafi verið þriðji stýrimadur í stórum suðurskauts leiðangri sjóherfóringjans Roberts Falcon Scott.

Og hann hafði fyllt skott í ferð með hunda og sleða lengst suður á bóginn þegar þú komist lengra suður en nokkrir aðrir menn. En svo hafði Skott bara sendt hann heim áður en leiðangrinum sjálfum lauk að sögn vegna þess hvers jakkult hann var lasin og veikburða. Það var nokkuð sem Shackleton var ekki alveg sáttur við. Vissulega hafði óræður lasleiki háðunum talsvert á suðurferðinni en hann taldi sig vel geta meira. og skammaði sín kannski fyrir að vera sendur heim snöðlega.

En þegar Shackleton var komin heim til Lunduna var honum vel fagnað af fjölskyldu og vinum og sérilagi Emily Dorman unnustu sinni. Á meðan Shackleton var í söðri hafði tjálsdormann faðir Emily lagt blessun sína yfir bónorð hans til hennar. En svo hafði hann sjálfur fallið frá skömmu síðar. Tjáls Dorman, lögmaður, hafði verið mjög vel stæður og Emilí dóttir hans erfði umtalsverðan sjóð.

Svo Sjákultón gat andað örlítið léttar líka við heimkominam. Pressan á hann að sjá sómasamlega fyrir einkonunni var ekki jafn mikil og hann gat raunar lifað á auði hennar.

Það var ágætt því Sjakuldon sjálfur var alls ekki viss um hvaðan ætti næsta taka sér fyrir hendur í lífinu. Fyrst eftir heimkomu hafði hann þó nóg að gera. Shackleton var æðsti maður af heimskautaskipinu til Skofri sem var komin heim til Bredlands en skipið skipstjóri þess skott og flestir manna hans voru enn á söðurskautinu. Það kom því hlut sjakkultons að verða einskonar talsmaður leiðangurs skotts heima fyrir því almenningur vildi þetta vita sem mest um aðstæður og atburði þar síðra.

Svo Sjákultón fór í blada við töl, hann skrifaði greinar og hjalt fjölda fyrirlestara, nokkuð sem hann gerði vel. Hann sagði góðar sögur og talaði með líflegum og litríkum írskum reym sem reyf á hórendur. Ítrekkað var svo leitað til Sjákultons vegna sérþekkingar hans á suðurheimskauti. Haustið 1903 þegar Discovery hafi verið annan vetur fast í ís. var ákveðið að gera út annan leiðan gurskott og félugum til aðstóðar.

tvö skipi í þetta sinn áðurnefnd Morning og svo gamalreint skost kvalveðiskeipa nafni Terra Nova skip sem átti síðar eftir að spila ennstærri rullu í lífi Roberts Falcon Scott. Allavega leitað var til Sjekkultons hvort hann geti silt Terranova suður. Eflaust yfir það kýtlað sjakkultón að snúa aftur á suðurskautslandið sem bjargvættur Skotts mannsins sem hafi sendan heim. En Shackleton hafnaði þó þessu verkefni, líklega því þau Emily voru búin að ákveða að ganga í hjónaband þá um vorið 1904.

Hann hjálpaði þó til við að búa Terra Nova undir ferðina suður og ráðlaði líka Argentínumannum sem fóru að bjarga sænskum og norskum könnuðum sem hafði orðið innleiksa í Ísnum í hinnu illuvíga. Vettelhafi vestar á suðurskuðslandinu. Þetta voru verðugverkefni vissulega en ekkert í líkingu við að ferðast sjálfur. Sjákultón var ekki lengi að verða yrðarlaus heima í landi.

Hann var þarna að verða þrítúr og vildi helst finna eitthvað að gera sem myndi abla honum bæði tekna, arfur einkonunar myndi ekki endastað eilífu og frama. Hann reyndi fyrir sér sem blaðamaður en að sitja kyrfið skrifborð hendaði honum ekki og hann endist í því bara í nokkra mánuði. Næst tók hann við stöðu aðalritara konunglega skorska landfræðifélagsins með aðsetur í Edinburgh. Það hendaði hann um svo sem betur.

En starfið sem fólísir samskipti við ímsa landkönnuði og æfintýramenn gerði hann sömu leiðis bara enn óþreyjuföldri að komast sjálfur í einhvern leiðangur. Hann langaði af stað aftur. En til þess vantaði hann helst af öllu peninga. Þá peninga sem hann átti var Sjakultón gert ná að fjárfesta í ímsum misgáfulugum fyrirtækjum sem aldrei gerðu hann ríkan á einni nóttu eins og hann vonaðist til.

Í ársbyrjun 1906 bauðan séu svo fram til breska þingsins fyrir frjálslinda einingarsina, smáflokk sem lagði helst áherslu á andstöðu við Írska heimastjórn. Shackleton sem aði engin afskipti áður haft af stjórnmálum vakti aðtegli fyrir mælsku á frambóðsfundum en var að öðru leiti ekki í essinu sínum og náði ekki inn á þing.

Hann þurfti að segja upp starfinu hjá skoska landfræði félaginu til að fara í pólitík en fekk svo vinnu hjá yðnaðarsamsteipu skosks auðjöfurs Williams Beardmore sem hann aði kynst í félaginu. Sjákuldón passaði raunar ekki heldur sérlega vel inn þar en hann var farinn að gera sér vonir um að auðmaðurinn og sjóðir hans gætu gagnast honum í næsta æfintýri.

Discovery skip Roberts Falcon Scott hafi komið til hafnar í Portsmouth á suður Englandi 10. september 1904. Það hefði þurft dynamít til að sprengja skipiðloks laust úr Ísnum við Mack Múrdósund á Suðurskautslandinu þar sem það hefði verið fast frá því ársbyrjun 1902. Morning og Terranova fylltu skipinu aftur til Bretlands þar sem skott var tekið með kostum og kynjum. Hann fekk stöðuhækkun í sjóhærtnum, hitti játvarð sjöunda Bretakonung og fekk allar mögum.

Fjallað var ítarlega um ímis afreg leiðangursans, kortlagningur, ansóknir og veðurfari, jarðfræði, dýralífi. Og svo þetta metið suður hvels sumarið 1902-3 þegar Scott Shackleton og læknirinn Wilson höfðu komist lengra í suður en nokkur maður. Scotto Wilson reynar að fá um kilometrum lengra en Sjagleton því hann var jú svo slappur.

Scott og Sackleton hittust eftir heimkomu Discovery og ekki er hann að vitað en að sæmilega hafi farið á með þeim. En í október 1905 gaf Scott svo út bókum leiðungur sinn og var sjakkultón ekki sáttur við allt sem kom þar fram. Scott gerði í bókinni mikið úr veikindum Shackultons á liðinni suður. Hann vísaði til Shackultons sem hins örkumla skrifaði að þeir Wilson hefðu neðst til að reynlega draga hann á sér.

sleða hluta leiðarinnar sem Sjákul tónvildi meina að veri ekki rétt. Hann hefði verið á sleðanum af öðrum ástæðum. Lesendur bókarinnar fengu í raun þá mynd að það hefði verið hinnum veikburða Shackleton að kenna að Scott komst ekki alla leið á suðurpólin eins og hann hefði ætlað sér. Sjákultson hafði verið búin að jafna sig á vonbrigðunum yfir því að vera sendur heim þarna um árið. Það er reynd að erfa það ekki við skott en bókin ífðu upp sárin.

Shackleton varð enn ákveðinari að fara sjálfur í annan leiðangur, aftur suður og komast lengra. Hann fór að skipuleika sig fyrir alvöru.

11. februar 1907 kynnti Ernest Shackleton formlega á form sínum aðra ferð á Suðurskautslandið á fundi konunglega landfræðifélagsins í lundunum. Hann var ekki eini gestur félagsins þetta kvöld. Norðmaðurinn Spreiki Róvald Amundsen var komin að greina frá nýjasta afreiki sínu að sigla norðvestur leiðina fyrstur allra. og hugmyndum um að sigra næst Norðurpólin. Annar gerstur var sendiherra Norex í lundunum sem sjálfur hafði eflaust frá ýmsu að segja það var friðþjóf Nansen.

Fleiri könnuðir og tilvonandi könnuðir voru líka mættir. Þarna 1907 var kaplubið um heimskautin fyrir alvöru farið af stað og svo að segja í hverju hotni voru hugumstórir menna að kokka upp áformum ferðir á hina og þessa hjara veraldarinnar. En Shackleton vildi sumsi halda söðróbóin. Helst af öllu vildi hann komast á söðurpólin, reynslunni ríkari frá fyrri tilraun sinni.

En hann myndi, sagði hann landfræðifélagsmönnum, einnig stunda ímsar vísindarannsóknir. Það þótti alltaf fínt, það var þó alls ekki höfuð áhersla Sækultons heldur póllinn. Hann ætlaði sér ekki að setja fastur um borði skipi í hafís yfir veturinn eins og skott hafi gert. Heldum myndi skip bara flytja hann og lítinn hóp svona 10 til 12 manna. á Suðursköldslandið þar sem þeir myndu byggja kofa til búsetu og skipið síðan halda á brott.

Þetta er þið ekki eins fjölmennur leiðangur og Discovery Ferð Skots en það hafði Sjakulton engin fjárrað til þess. Leiðangurinn átti að vera léttur, lipur og ódýr. Sjákultón hafði þó tryggt sér vilirði um styrki og lán frá hínum og þessum fjársterkum aðilum út í samfélaginu meðal annars vinnuveitenda sínum skoska auðjöfrunum William Beardmore. En hann vildi gjarnan tryggja sér stuðning konunglega landfræðifélagsins einnig. Þar mætti hann þó aðalega fálæti.

félags mennvirtust engan áhuga hafa á að styðja við leiðangur hans með neinum hætti. Það var ekki fyrir enn nokkur síðar sem Sjekkaldon áttaði sig á ástæðu þessa fálætis. Hann hafði haft samband við nokkra gamla kollega af Discovery um að koma með sér aftur suður. Þeir fóru allir undan í flæmingi. Edward Wilson, læknirinn á Discovery, saðist hannig alveg rosalega upptekinn við rannsóknir á skæðum sjúkdómi sem herjaði á lingurjúbur á heiðum Skotlands. Hann kæmist bara alls ekki frá.

Svo loks komst sjakkultón að hinu sannan.

Gömlu félagar hans höfðu þegar lofað sér í annan leiðangur. Hans gamli yfirmaður Robert Falcon Scott ætlaði sér nefnilega líka aftur suður á bóin einhvern tímann á næstunni og reyna aftur að komast á suðurpólin sem hann hafi mistaf um árið. Þess vegna vildi landfræðifélagið ekki heldur stiðja hann. Suðsköldslandið þótti vitaskuld ekki nú stort fyrir þá báða Scott og Shackleton. Shackleton ætlaði sér að hefja dvöl sína síðra á kunnuljum slóðum.

og gera sér bækistöðvar við makmúrt og sund þar sem Discovery hafi verið fast í ísnum. Skiljanlega. Í sundinu var lang áleitlegasta hafnastæðið sem vitað var um á suðursköldslandinu og sjakkultun sjálfur vel kunnugur staðáttum. frétti af þessum. Hann las greinum á form Shackletons í dagblæðinu eftir fundin hjá landfræðifélaginu. Þá brást hann ókvæða við, væga sagt. Honum þótti þetta reynlega hnigsli.

Hann sendi Sjákultón harðort bréf, sakaði hann um að reyna að standa í vegi hans og skemma hans eigin áform. Og sérlægi var skott móðgæður yfir því að Sjákultón Telti sig líka geta siltin Makk Múrdó sund eins og ekkert væri sjálfsæðara. Sundið tilherði honum, skott, skrifaði hann stór neykslaður. Suðurskautslandið tilherði auðvitað engum sérstökum þarna, ekki neinu einu þjóðríki og engum einum landkönnuði. Hinga tilhafið það yfirleitt verið þannig í heimskautakönnunarsögunni.

Að menn deildu þekkingu sinni nokkuð frjálslega til keppinauta en skott var ekki á því. Í brefum til annara fór hann mikinn um svíksemi Sjakultons og Sjakulton taldi skott. sem átti honum allt sitt að þakka. Sjákultón var í erfiðri stöðum. Mektar menn í breska könnunarbransanum voru langflestir með skott í liði og fengi hann alla upp á móti sér er því líklegast lítið úr leiðangri suðróbóin. Sækkultón braut heilann dögum saman, ætti hann kannski bara að fara á Norðurpólinn í staðinn?

En að lokum ákvaðan að verða við kröfum gamla yfir mannsins, hann tilkynnti skott að hann myndi halda sig frá makmúrtósundi, alls ekki fara nærri myndu yfirráða svæði skotts. og hafa bækistöðvar sínar einhverstaðar annarstaðar á ókunnuðum slóðum. Gömlu ferðafélagarnir hittust í mæ 1907 og skrifaðu undir samkomulag þess efnis. Sjákultón gat þá loksfarið að búa sig til ferðar.

Hann mátti engan tíma missa. Sjákvöldón hefði ætlað sér að leggja af stað suður á bóginn síðsumars 1907 og þeir styrkir og lán sem hann hafði þegar tryggt sér miðuðu á því. Hann þurfti að telja hvert stellingspunt, spara til dæmis í skipakaupum. Honum áskotnaðist loks á góðu verði 40 ára gamalt selveðiskip nefndi í höfuðið á biblíu konunginum Nimrod. Fékk reyndar smá áfall þegar hann sá skipið í fyrsta sinn. Þetta var lítill og rörlegur dallur sem angaði af sellísi.

En tjarslað var upp á Nimrod og loks 11. águsti 1907 gat gamla selski biðlagt af stað áleiðis til söðurskautslandsins. Sjákultón var að vísu ekki um borð, það var enn að búa um síðustu hnútana og útvega síðustu aurana en tók sér svo far með hraðskreiðara skipi til Littleton á Nýjasjálandi þar sem hann mætti nýmrotu. leiðungursmönnum sínum á nýjárstag 1908. Nimrod held svo áfram suður.

Shackleton skrifaði Emily konu sinni brefað skilnaði þar sem hann harmaði fjarlæðina frá henni og börnunum því Emily hafði þarna borið honum tvö börn, son og dóttur. En eflaust var hann í raun og veru döð fegin að vera loks komin almennilega af stað, burt frá lánardrottnum og síðapóstulum út í reyna hvíta óvisuna. Að morgni 2003. janúar 1908 byrtist skipverjum á Nimrod við sjóndelda hringin til söður sinn mikla Ísrund söðursköldslandsins.

Eins og dregin hefði verið hvít lína eins og einn skipverja orðaði það með rísastóri reglustíku. Ein hugmynd Sjákultons var að hafa bækistöðvar sínar í einskonar vík. skoru í Ísröndinni nokkuð austur frá Magmúrdósundi sem hann og félagar á Discovery höfðu uppgötvað sex árum áður. Nimrodd syldi því meðfram ísröndinni og skipverjar pyrðu augun út yfir þvernýfta hvíta ísklettana dag eftir dag en víkin var hvergi sjáanleg.

Ísinn er jú á hreyfingum og Ísörandin tekur stöðugum breytingum. Víkinn var hreinlega horfinn. Ekki langt undan þar sem eitt sinn hafi verið vík fundu sjakkultónu félagar þó allstæðilegan flóa sem virtist hafa myndast þegar stór jagi brotnaði frá ísbreyðunni. Þar væri kannski hægt að fara í land og setja upp bækistöðar. Þannig voru margir kvalir svo þeir kölluðu flóan kvalaflóa. Þannig var líka nóg af selum og mörgæsum til átu.

En eftir nokkra umhugsun hugnaðist Shackleton ekki að lenda þarna. Þetta voru ekki tryggar undirstöður. Hvaði vísinn kelfti og flóin hirfi eins og víkinn hafi gert? bækistöðu var mannana myndu reka á hafút eða sökka ofan í jökul kaldan sjóinn. Annar möguleiki var að sigla lengra á ókannaðar slóðir og vonast til að finna einhverstaðar hafnarstæði og fastland.

En tíminn var naumur til að finna rétta staðin. Líðafæri að vetri þar syðra, ísinn yrði þingri og torfærari og skipið Nimrod yrði að snúa aftur til Nýjasjálands. Það var í rauninni að þessi einn staður sem kom til greina. Þrátt fyrir samkomulagið sem hann hafði gert við skott þá varð Shackleton að fara aftur í Magmúrdósund. Sumir hafa síðar veld fyrir sér hvort Sjakkaldon hafi alltaf ætlað sér að fara aftur í Magmúrdosund.

Kertsi kollóttanum neykslan skotts, en sett hann leikþátt á sviði til að virðast ekki gjörsamlega skeitingarlaus í garð herfóringjans. leiðin á suðurpólin var allavega lang greiðust frá Magmúrtu. Sjákultón skrifaði til Emilísinnar um þetta leiði. Samvíska mín er reyn en hjartað er umt. Ég hugga mig við að ég gerði mitt besta. Og ef öll heimsbygðin myndi gera hrópað mér, sem ég er vissum að hún mun gera, myndi ég samt ekki hafa áugjur. Því ég veit í hjarta mínu að ég hef rétt fyrir mér.

Það var eins og ég hefði verið þarna bara í gær, skrifaði Sjákvöldón síðar um það þegar Nimrod sildi að margumrættu Magmúrdó sundi 2009. januar 1908. Í fjarska sá hann fjöllin miklu sem hann Skott og Vilsson höfðu nálgast en ekki komist alveg að. Það lætist reykur upp úr eldfjallinu Erebus og við rættur þess stóð kofi sem diskofur í menn höðreist.

Nimrod tókst ekki að sigla nákvæmlega upp að þeim stað sem skott og diskofri menn höfðu haft sínar bækistöðvar en Sjakuldon ákvað að hans staður er því hljóstrugur höfði tæpa 40 km. til Norðurs sem skott hafi nefnt Rölds höfða eftir veðurfræðingnum á Discovery. 3. februar var hafist handa við að afferma Nimrod og byggja kofa sem er því húsakenni leiðungursmanna yfir heimskjöldaveturinn. Sú erfiðisvinna tók stærstan hluta februarmánaðar.

Nimrod sildi svo á braud 22. februar og skildi eftir á raudshöfða í Magmúrdó sundi Ernest Sjakulton og 14 menn til viðbótar einu mennina á suðsköldslandinu. Skipið kemi aftur með vorinu. Shackleton hafði leitað til fjölmargra gamalla kunningja aftir skofri um að slást í förmeð sér en allir reyndust búnir að lofa sig skott eða kannski óttuðustir reyði herfóringjans. menn af Discovery Frank Wild og Ernest Joyce sem voru til í Tuskið.

Aðrir leiðungursmenn komu úr ýmsum áttum, flestir ungir brettar, líka tveir sem bættust í hópin þegar Shackleton kom við í Ástralíu. jarðfæðiprófessor við háskólan í Sydney, Edward David, sem átti að hafa umsjón með vísindastarfi leðungursins og nemi hans að nafni Douglas Morson. Kofinn sem mennirnir byggðu á Rötshauða var tæpir 60 fermetrar og skiptist niður í nokkra svefnklefam, eldtúr, spúr, rannsóknastofu og myrkrarherbergi.

Vistarverum Discovery leðungursins hafði verið skipt milli stjetta yfir menn hér og undir menn þar. En Sjakulton var ekki herfóringi eins og skott. kærði sig lítið um herraaga og siði og titlatók. Mennirnir hans unnu allir saman áttu og sváfu. Það var einn aðalsmaður í hópnum, tvítugur baronett Philip Brockulhorst, en hann var aldrei ávarpaður með öðru en nafni eins og aðrir leðungusmenn.

Og Shackleton var góður leiðtogi um þá voru flestir manna hans samála. Hann lét hverjum og einum líða eins og hann væri leiðangrinum sérlega mikilvægur eins og einn manna hans orðaði það.

Þegar búið var að koma almennilega upp búðum í kofanum á Rautsafða var komið fram í mars og vetur að skella á á Suðsköldslandinu. Helstu markmiðsjakkultons voru að komast annarsvegar á suðurpólin sjálfan og hinsvegar finna segulpólin í suðri. Hann hafði sagst ætla að sinna einhverjum rannsóknum líka en var í raun alls ekki með hugan við slíkt aðalatriðið var að komast á pólinn og helst á undan andstæðingnum skott.

En vetur var ekki rétti tíminn til að leggja í slíka ferð, sjakultón og mennirnir yrðu að býða með það til vorsins. Til að gera þó eitthvað ákváðu sex af mönnum Shackultons nefna í Mars 1903 að klífa fjallið fyrir ofan bækistöðvar þeirra Erebus. Eribus er virt eldfjall, síðsta virka eldfjalljarðarinnar, 3792 metra hátt og það hafði engin maður klefið áður.

Áströlsku jarðfræðingarnir Edward David og Douglas Mawson fóru fyrir göngumönnum en hvorki þeirn í aðrir höfðu neina reynslu af fjallgöngum til að tala um. hvað þá í aðstæðum eins og á suðuskuðslandinu í Byrjun Vetturs. Sjákvaltón sjálfur fór ekki með, kannski til að passa upp á helsuna sem var jú nokkuð viðkvæm, hann þurfti að spara sig fyrir næstu átök. Gungumennirnir voru fjóra daga á leiðinni í hríð og illuviðri upp á topp erabuss sem þeir náðu 9. mars.

Þeir rendu sér svo nýður hlýðarfjalsins til að koma sem fyrst aftur í kofa en það voru þeir flestir komnir með slæm kalsár. Að klífa Erebus var þeirra helsta afreg fyrstu mánuðina, svo tók við myrkur kaldur hverstagur í litla kofanum við rautsöfða. Byð þar til hægtir því að leggja aftur í hann.

Í gærkvöldi, þegar við sátum við kvöldveraborðið, skein kvöldsólin í gegnum loftopið og sólargeislin lísti upp myndina af konunginum. Hægt færðist ljósið svo yfir myndina af hennar hátegn brotningunni þetta virtist vera heillatákn því aðeins á þessum degi og þessari stundu hefði þetta geta gerst. Og í dag hófst kapp okkar við að koma breskum fána á síðasta stað jarðarinnar sem eftir er og kappsins virði.

29. oktober 1908 laði Shackleton loks af stað aftur suðróbóin. Loksins erum við komnir af stað eftir fjögur ára ráðagerðir og undibúning. Ég byð þess. að við komumst á leiðarenda því allt hjarta mitt er í þessu dýrlegu dagur til ferðalags skínandi sólskin og heiður himinn léttur vindur úr norðri í raun allt sem á gott veit til upphafsferðar. Þeir voru fjórir, Sjakulton, næstraðandi hans, Jameson Boyd Adams, læknurinn Eric Marshall og diskofarímaðurinn Frank Wilde.

Sækultón áætlaði að það væru tæpir 1400 kilometrar á Pólin og ferðin þangað tilbaka mætti taka þá meða við vistir sem þér höfðu þrjá þrjá og halvan mánuð. Þeir eru því að fara hratt yfir ferðast að meðaltali 30 km á dag. Standa sig þannig miklu betur en í fyrra ferðalagi Shackultons. Á þremur mánuðum höfðu þeir Scott og Wilson einungis komist um 1500 kilometra alls um 16 kilometra á dag.

Áður en hann laði af stað Suðrabóin hafði Sjakulton farið á fund frithjófs Nansen sem þá var sendi herra í lundunum. Það var svona vaninn að tala við hann áður en farið var af stað í svona ferðir. Nansen aði komið með sínar vanalegur áleggingar um ágæti skýðagöngu og sleðahunda en eftir reynsluna á leiðinni suðreftir með skott og óstýrilátum rökkum

var sjakkultón alveg orðin afhuga hundum. Þessi stað hafði hann sílt með til söðurskautslandsins tíu smáhesta allalegið frá mannsjúriju til að draga sleða mannana. Stöku könnuðir höfðu notast við hesta á ferðalugum lengst á norðurslóðum og það hafði gefið ágeta raun. Þess vegna hafði Shackleton ákveðið að reyna frekar þetta. Hestar höfðu þó ekki áður komið á suðurskautslandið hvað þá ferðast og saga hesta á suðurskauti byrjaði raunar ekki íkja vel.

Tveir af tíu hestum höfðu ekki lifað af volkið um borðið Nimrodd og ekki löngu eftir að komið var í Magmúrdósund höfðu fjórir hestar til viðbótar drepist eftir að þeir átu ösku sandur hlýðum Erebus. Þá voru einungis eftir fjórir hestar til leiðungur sinns á suðurpólin, allir ljósir á feltin, sterkir hestar, þeir grísi, kwan, tjænamann og soks. Þeir drógu sinn sleðan hver og mennirnir gengu meðfram, það voru heldur enginn skíði.

Sjakkultón dáðist að því hvað hestarnir gáðu dreyjið þungar byrðar, 300 kilo og hverjum sleða en þeir voru kannski ekkert sérstaklega til í þetta. Socks örmagnaðist strax á fyrsta degi ferðar og haggaðist ekki úr spori og annar Kwan sparkaði í fótinn á Jameson Boyd Adams rétt fyrir neðan hnie svo hann meitti stýlla.

Mennirnir urðu því að taka nokkura daga hlýja á ferðinni strax á meðan hesturinn Socks og maðurinn Adams hjöpnuðu sig. 3. november loðu þeir af stað aftur og tók stað klöngrast upp á ísbreiðuna miklu.

Þar tók þó ekki betra við. Þungir smáhestarnir sökku annakvort djúft ofan í mjúkan snjóin, ég vilufa kviði, eða þeir runnu til á glerhálum ís. Þeir böðluðu samt á fram og fóru vissulega raðar yfir en Discovery menn höfðu gert. Það hjálpaði til að sjakkultón að þið passað upp á að allir menn hans borðuðu vel af fersku sel og mörgjasa kjöti yfir veturinn. Svo þeir voru hraustir og vel haldnir og ekki kortir í skirbjú á fyrsta degi ferðar eins og hann, Scott og Wilson höfðu verið um árið.

Hestatnir voru líka harðgerir þó að staður væru með erfiðasta móti fyrir hest. Þeir komust þó sjaldnast 30 kilometra, ég vel ekki á bestu dögum. 2001. november var hesturinn Tjænamanna nýður lotum komin svo þið lokdags leittu sjakkultón og mennitnir hann úr augsýn félagasinna og skutu hann. Ferst hrósakjöt var kærkomin viðbót við vistinnar. Fymtugum síðar voru mennirnir komnir á áttugustu og aðra breytargráðu 17. mínútu eða eins langtsöður og Skott og Vilsson höfðu komist í desember 1902.

Það hafði tekið þá 59 daga ferðalag frá Magmúrdósundi en Sjákvöldónu menn hans bara 29. Þeir heldu upp á tímamótin með því að fá sér sjússa og lítilli kurakaúflösku sem þeir höfðu meðferðis tvær matskeiðar hver. 2007. november. Í allan dag höfum við séð ný fjöll byrtast. Þau eru enn langt fjarri og þegar við komumst að þeim finnum við mögulega skarð sem gerir okkur klift að komast í gegnum fjallgarðin og áfram suður.

Ég held að hestarnir finnir mikið fyrir strýtinu að draga hér á sléttunni dag inn og dag út. Vesalings skepnurnar, þeir skiljaðu þetta ekki til hverst þetta allt saman er. og undur fjallana miklu skiptað á yngu máli, þó maður taki eftir því á stundum að þeir horfa út í fjarskan. Veðrið var príðilegt á þeim ókannaða hluta suðursköldslandsins sem sjakkultónu menn hans ferðuðus nú yfir, en sem komið er þó aðalega yfir tilbreytingarlösa ísbreyðu.

En snjórin var mjúkur og hestunum þremur mjög erfiður. 28. november gafst annar hestur grísi upp og hlaut hann sömu örlög og tænaman. 29. november Í dag byrtust enn fleiri mikilfengleg fjöll til suðausturs og í vestri opinberðust margir háir tindar. Allt landið virðist samansett af fjallgarði eftir fjallgarði einum á bakvið annan. Allt í allt er þetta undarlegt og undursamlegt land.

Koan gafst upp fyrsta desember og Sox var einn eftir. Mennitnir nærðust orðið aðalega á Hrósakjöti. Einn eða tveir nýjir tindar komu í ljós í dag. svo alltaf bætist í keðju magnara fjalla sem við höfum fundið. Á einni stundu erum við með hugan við mikilfengleika landslagsins þá næstu hvað við myndum fá okkur að borða ef okkur væri sleftlausum á veitingahúsi. Við erum mjög svangir þessa dagana. Sox, eini hesturinn sem er eftir, er einmana. Hann hnegjaði í alla nótt á fallna félaga sína.

Mennirnir voru nú komnir að rótum hins mikla þver fjallgarðs sem tegir sig mörg þúsund kilometra þvert yfir Suðsköldslandið frá Viktorjulandi að Vettelhafi. Að komast yfir skorðóttan fjallgarð með þungasleða og þreyttan hest er þið ekkert grín. En 3. desember komu sjakkultónu mennitnir í fyrsta sinn auga á jökulbreyðu milli fjallana.

Sjákultón ákvaða nefna jökulinn eftir helsta stuðningsmanni leðungursins fyrverandi vinnveitenda sínum William Beardmore. Kanski líka eiginkonu hans, Elspeth Beardmore. Hún var umtalsvert yngri en eiginmaðurinn þau sjakkultón voru jafnaldrar og hafði orðið vel til vinna. Voru raunar í stöðugum og oft ansi innilegum brefaskriftum.

Einn kenningin er að William Beard mor hafi ákveðið að láta svo mikið fjæð af hendi rakna til leiðangur sinns sem hann gerði, svo Shackleton færi eins langt í burtu frá einkonu hans og hann gæti mögulega komist. En hvað um það? Aflýðandi hlýð Byrnmóri og Gulls virtist bjóða upp á leið í gegnum fjallgarðin mikla og áfram til suðurs. En jökullin var ekki síður ógreifær, svundur skorin djúpum sprungum, mennirnir glimtu við slæma snjóblindu og urðu að fara varlega.

Það var erfitt að draga þunga sleða og teima sárþreytan hest í gegnum þetta völundarhús Ís. Þeir voru farnir að búa sig undir að þurfa að fórna soks líka síðasta hestinum sem hafi komið norðan frá Mansjúrið og alla þessa löngu leið. Til er hljóðritun af manninum sjálfum Ernest Shackleton á Edison Vaxhólk frá 1910 þar sem hann segir frá atbyrðum á Björnmórjökli 7. desember 1908. of us, Patton. Mennirnir voru á leiði við jökulin þegar sá aftasti þeirra Frank Væld hrópaði á hjálp.

Ísinn hafði opnast undir fótum hans og hann hekk hálfur ofan í jökulsprungu sem betur fer tjóður aður við sleða sem var fastur á brúninni. Félagar hans tókuðu hann upp. En hesturinn Sox sem Frank Væld hafi teimt var horfinn djútt ofan í myrka sprunguna. Mennirnir sáu ekki til hans meir, Sox var farin eins og Sjökkultón orðaði það í upptökunni, síðastur fyrstu hestana á Suðurskötslandinu. Shackleton og mennskir félagar hans þrýr urðu að halda áfram einir ef þeir kæmust á mikið lengra.