در گفتوگویی شنیدنی با دکتر سامان حیدریگوران، باستانشناس برجسته و پژوهشگر پارینهسنگی، به سفری علمی و جذاب در دل تاریخ تکامل انسان میرویم. دکتر سامان حیدری‑گوران (Saman Heydari‑Guran)، دارای دکتری از دانشگاه توبینگن آلمان ، پژوهشگر ارشد در مؤسسه باستانشناسی دانشگاه کلن آلمان و پژوهشگر میهمان در موزه نئاندرتال متتمان در آلمان هستند. زمینه تخصصی دکتر گوران، مردمشناسی فرهنگی، باستانشناسی پیشا تاریخ، زیستمحیطشناسی باستانشناختی و مطالعات بر روی ابزارهای سنگی (Lithics) است . در بخش نخست این...
Jun 27, 2025•54 min•Season 2Ep. 47
کرامت انسانی به این معناست که هر فرد، صرفنظر از وضعیت جسمی، سن، یا سلامت روان، دارای ارزشی درونی و غیرقابل جایگزین است. از دیدگاه اعلامیه جهانی حقوق بشر، انسانها نه به خاطر مفید بودنشان، بلکه صرفاً به خاطر انسان بودنشان، دارای حقوق بنیادی هستند؛ از جمله حق بر زندگی، حق بر آزادی، و حق بر رهایی از رنج. اما پرسش دشوار آنجاست که آیا حق بر زندگی، بهمعنای اجبار به زیستن است، حتی اگر زندگی جز رنج و درد و بیکرامتی نباشد؟ آیا احترام به کرامت انسان، تنها به معنای محافظت از جان اوست؟ یا آنکه در موار...
Jun 25, 2025•1 hr 24 min•Season 2Ep. 46
در جلسه دوم در خدمت جناب دکتر کیمیایی اسدی بودم و در مورد ریشه های مغزی، فرگشتی و روانی مذاهب و کارکردهای مثبت و منفی اون صحبت کردیم. دکتر تقی کیمیاییاسدی، در سال ۱۳۵۳ مدرک دکترای پزشکی عمومی را از دانشگاه تهران دریافت کرد. سپس برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و در رشتههای طب داخلی، مغز و اعصاب و فوق تخصص طب تشخیصی الکتریکی به تحصیل پرداخت. وی موفق به اخذ بورد تخصصی از American Board of Psychiatry and Neurology و American Board of Electrodiagnostic Medicine شد.   پس از بازگشت به ایران، دکتر کی...
Jun 25, 2025•1 hr 44 min•Season 2Ep. 45
در این جلسه میزبان جناب دکتر تقی کیمیایی-اسدی بودم و در مورد ریشه رفتارهای انسان، توهم اراده آزاد و مسئولیت اخلاقی با ایشون صحبت کردم. دکتر تقی کیمیاییاسدی، در سال ۱۳۵۳ مدرک دکترای پزشکی عمومی را از دانشگاه تهران دریافت کرد. سپس برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و در رشتههای طب داخلی، مغز و اعصاب و فوق تخصص طب تشخیصی الکتریکی به تحصیل پرداخت. وی موفق به اخذ بورد تخصصی از American Board of Psychiatry and Neurology و American Board of Electrodiagnostic Medicine شد.   پس از بازگشت به ایران، دکتر ...
Jun 07, 2025•1 hr 40 min•Season 2Ep. 44
در این قسمت از پادکست هشیوار، افتخار داشتم میزبان یکی از پژوهشگران دغدغهمند و فعال در حوزه باستانشناسی ایران باشم؛ کسی که تلاشهای علمی و میدانیاش در کاوش و مستندسازی تاریخ و فرهنگ این سرزمین، نهتنها در مجامع دانشگاهی بلکه در میان علاقهمندان به تاریخ و میراث فرهنگی نیز مورد توجه قرار گرفته است. دکتر جواد حسینزاده ساداتی، پژوهشگر و باستانشناس، از جمله چهرههایی است که با نگاهی علمی، منتقدانه و دقیق به تاریخ ایران و شکلگیری تمدنهای کهن مینگرد. او تجربهی سالها پژوهش میدانی، کاوش در منا...
Jun 01, 2025•2 hr•Season 2Ep. 43
در این قسمت از پادکست هشیوار، میزبان یکی از پادکسترهای اندیشمند و تأثیرگذار فضای فارسیزبان هستم — کسی که با ترکیبی از روایتگری انسانی، نگاه فرهنگی و پرسشگری علمی، جایگاهی خاص در میان شنوندگانش پیدا کرده است. رضا امیر، میزبان و تهیهکننده پادکست مهرانگیز، در قالبی متفاوت و عمیق به روایت زیست شناسی، زندگی، هویت، و تجربه انسان معاصر، بهویژه جایگاه زنان و اخلاق، میپردازد. مهرانگیز فقط یک پادکست نیست؛ سفری صوتی به دل قصههایی است که در دلشان دغدغه، زیست، و حقیقت علمی جاری است. در این گفتگو، عل...
Jun 01, 2025•1 hr 48 min•Season 2Ep. 42
سکس، هویت جنسی و گرایش جنسی، برخلاف تصورات سنتی و رایج در بسیاری از فرهنگها، مفاهیمی صرفاً اجتماعی یا انتخابی نیستند، بلکه ریشههایی عمیق در ساختار ژنتیکی، هورمونی، مغزی و رشدی انسان دارند. یافتههای علمی نوین نشان دادهاند که نه تنها جنسیت انسانها تنوعپذیرتر از دوگانه مرد/زن است، بلکه احساس درونی افراد نسبت به جنسیت و تمایلات جنسیشان نیز بهطور قابل توجهی زیستی و غیرارادیاند. از سوی دیگر، از منظر فلسفه اخلاق، مخصوصاً در سنتهای فایدهگرایی و لیبرالیسم اخلاقی، جامعه اخلاقی جامعهای است که...
May 31, 2025•53 min•Season 2Ep. 41
در این اپیزود به بررسی سه کتاب مهم علمی درباره جنسیت، هویت و مغز میپردازم: Different: Gender Through the Eyes of a Primatologist نویسنده: Frans de Waal زیستشناس مشهور، دکتر فرانس دووال، با نگاهی فرگشتی و مقایسهای میان انسان و شامپانزهها و بونوبوها، تفاوتهای جنسیتی را بررسی میکند. او نشان میدهد که رفتارهای جنسیتی در جانوران پیچیده و متنوع است و مرز بین «زنانه» و «مردانه» در طبیعت آنقدر که فکر میکنیم، واضح نیست. Gay, Straight, and the Reason Why: The Science of Sexual Orientation نویسنده:...
May 30, 2025•1 hr 27 min•Season 2Ep. 40
در جهانی که موفقیت را اغلب فقط به "تلاش فردی" نسبت میدهند، داستانهایی مانند زندگی مهتاب، ما را به تفکری عمیقتر و انسانیتر دعوت میکنند. مهتاب دختریست که بدون داشتن دو دست به دنیا آمد، اما محدودیت فیزیکی را نهتنها سد راه خود ندانست، بلکه آن را به نیرویی برای رشد، یادگیری و الهامبخشی خود و دیگران تبدیل کرد. در این گفتوگوی ویژه، میزبان مهتاب نبوی هستم — قهرمان پاراتکواندو ایران و جهان و فوق لیسانس رشته زیستشناسی که با پای خود آزمایشهای علمی انجام میده، میکروسکوپ را تنظیم میکنه و روی لار...
May 17, 2025•1 hr 11 min•Season 2Ep. 39
در بخش دوم این گفتوگوی ویژه، میزبان پوریا آزادی، مترجم فارسی کتاب Free Agents نوشتهی کوین میچل، و آسیه علیخواه، ویراستار علمی این ترجمه و میزبان پادکست تحلیلی و علمی ذهن زیبا هستم. 🔍 در این مصاحبه و در ادامه جلسه قبل، گغتگوی خودمون رو در مورد دارای اراده آزاد، عاملیت یا آژانسی (Agency) در موجودات زنده و مسیولیت اخلاقی ادامه می دهیم. اینکه آیا این قابلیت صرفاً محصول تکامل مغز است یا در ریشههای زیستی عمیقتری ریشه دارد؟ سیستم های پیچیده، نوظهور و کوانتومی چه طور کار می کنند؟ 📚 ابتدا به محتو...
May 11, 2025•2 hr 1 min•Season 2Ep. 38
در بخش اول این گفتوگوی ویژه، میزبان پوریا آزادی، یکی از مترجمان کتاب Free Agents یا کنشگران آزاد نوشتهی دکتر کوین میچل هستم. 🔍 در این مصاحبه، به بررسی یکی از بنیادیترین پرسشهای علم و فلسفه میپردازیم: آیا ما دارای ارادهی آزاد هستیم؟ عاملیت یا آژانسی (Agency) در موجودات زنده چگونه پدیدار شده است؟ آیا این قابلیت صرفاً محصول تکامل مغز است یا در ریشههای زیستی عمیقتری ریشه دارد؟ سیستم های پیچیده، نوظهور و کوانتومی چه طور کار می کنند؟ 📚 ابتدا به محتوای علمی کتاب میپردازیم و چگونگی ظهور عاملی...
May 11, 2025•1 hr 29 min•Season 2Ep. 37
در این قسمت از پادکست هوشیوار، همراه با جناب آقای دکترآرین پتفت متخصص حقوق عصب شناسی و خانم لاریجانی پژوهشگر حوزه فلسفه و اراده آزاد به بررسی چند موضوع مهم علمی و فلسفی و حقوقی میپردازیم: حقوق عصب شناختی (Neurolaw)، علم اعصاب، شهود جامعه و مسئولیت اخلاقی (Moral Responsibility). آیا ما واقعاً اراده آزاد داریم؟ این پرسش که قرنهاست ذهن فیلسوفان، دانشمندان علوم اعصاب و روانشناسان را به خود مشغول کرده، پیامدهای عمیقی در اخلاق، مسئولیت فردی و اجتماعی، و درک ما از عدالت دارد. چرا که درک ما از اراده آ...
May 05, 2025•1 hr 5 min•Season 2Ep. 36
برای قرنها، سیستمهای حقوقی کشورها بر این فرض بنا شدهاند که انسانها دارای اراده آزاد هستند و بنابراین میتوانند به طور کامل مسئول اعمال خود باشند. این دیدگاه سنتی بر این باور است که افراد قادرند بهصورت مستقل تصمیمگیری کنند و میان خوب و بد تمایز قائل شوند. از این رو، مجازاتها و پاداشها در سیستمهای حقوقی با فرض وجود اختیار کامل فرد در انتخابهایش اعمال میشوند. اما پیشرفتهای اخیر در علوم اعصاب، ژنتیک رفتاری و روانشناسی این فرض بنیادین را به شدت به چالش جدی کشیدهاند. به عنوان مثال، تحقیقا...
Apr 18, 2025•1 hr 38 min•Season 2Ep. 35
What happens when modern neuroscience challenges our centuries-old understanding of free will, responsibility, and justice? In this groundbreaking conversation, three experts explore one of the most profound questions of our time: 🔬 Prof. Robert Sapolsky – Stanford neuroscientist and author of Determined, explains why free will is an illusion and what that means for how we judge human behavior. ⚖️ Prof. Gregg Caruso – philosopher and author of Rejecting Retributivism, outlines a new vision for ...
Apr 18, 2025•1 hr 27 min•Season 2Ep. 34
Send us a text Support the show
Mar 30, 2025•1 hr 33 min•Season 2Ep. 33
برای قرنها، سیستمهای حقوقی کشورها بر این فرض بنا شدهاند که انسانها دارای اراده آزاد هستند و بنابراین میتوانند به طور کامل مسئول اعمال خود باشند. این دیدگاه سنتی بر این باور است که افراد قادرند بهصورت مستقل تصمیمگیری کنند و میان خوب و بد تمایز قائل شوند. از این رو، مجازاتها و پاداشها در سیستمهای حقوقی با فرض وجود اختیار کامل فرد در انتخابهایش اعمال میشوند. اما پیشرفتهای اخیر در علوم اعصاب، ژنتیک رفتاری و روانشناسی این فرض بنیادین را به شدت به چالش جدی کشیدهاند. به عنوان مثال، تحقیقا...
Mar 13, 2025•1 hr 23 min•Season 2Ep. 32
Send us a text Support the show
Mar 13, 2025•44 min•Season 2Ep. 31
تصور کنید در جهانی زندگی میکنیم که در آن دیگر افراد را بابت انتخابهایشان سرزنش نمیکنیم؛ چرا که میدانیم انتخابهای آنها نتیجهی عوامل زیستی، ژنتیکی و محیطی است که کنترلی بر آنها نداشتهاند. جهانی که در آن نبود اراده آزاد نه یک تهدید، بلکه فرصتی است برای فهمیدن بهتر دیگران، همدلی عمیقتر و ساختن جامعهای انسانیتر. در این نگاه تازه، ما یاد میگیریم چگونه به جای مجازات و انتقام، به بازپروری، اصلاح و حمایت از یکدیگر بپردازیم و به جای سرزنش و قضاوت، درکی عمیقتر از شرایط انسانی داشته باشیم. شاید ...
Mar 13, 2025•1 hr 24 min•Season 2Ep. 30
Send us a text Support the show
Feb 22, 2025•52 min•Season 1Ep. 29
در این قسمت از پادکست هوشیوار، همراه با جناب آقای دکترآرین پتفت متخصص حقوق عصب شناسی و جناب آقای عباس سیدین فعال علمی و فرهنگی و مترجم کتاب پروفسور ساپولسکی به نام ؛محتوم؛، به بررسی چند موضوع مهم علمی، حقوقی و فلسفی میپردازیم: حقوق عصب شناختی (Neurolaw), اراده آزاد (Free Will) و مسئولیت اخلاقی (Moral Responsibility). آیا ما واقعاً اراده آزاد داریم؟ این پرسش که قرنهاست ذهن فیلسوفان، دانشمندان علوم اعصاب و روانشناسان را به خود مشغول کرده، پیامدهای عمیقی در اخلاق، مسئولیت فردی و اجتماعی، و درک ما...
Feb 03, 2025•1 hr 40 min•Season 1Ep. 28
در این اپیزود از پادکست هشیوار، به ادامه بررسی دو کتاب برجسته در زمینهی آگاهی و تجربه انسانی میپردازیم: "Being You: A New Science of Consciousness" نوشتهی آنیل ست این کتاب اثری جذاب و انقلابی در حوزه علوم اعصاب و آگاهی است. آنیل ست، عصبشناس برجسته و استاد دانشگاه ساسکس، در این کتاب تلاش میکند پرده از یکی از بزرگترین رازهای هستی بردارد: آگاهی. ست با ارائه دیدگاهی نوآورانه و علمی، توضیح میدهد که چگونه مغز ما با استفاده از دادههای حسی و پیشبینیهای درونی، تجربهی ذهنی آگاهی را شکل میدهد. ...
Feb 02, 2025•1 hr 7 min•Season 1Ep. 27
در این اپیزود از پادکست هشیوار، به بررسی دو کتاب برجسته در زمینهی آگاهی و تجربه انسانی میپردازیم: "Being You: A New Science of Consciousness" نوشتهی آنیل ست این کتاب اثری جذاب و انقلابی در حوزه علوم اعصاب و آگاهی است. آنیل ست، عصبشناس برجسته و استاد دانشگاه ساسکس، در این کتاب تلاش میکند پرده از یکی از بزرگترین رازهای هستی بردارد: آگاهی. ست با ارائه دیدگاهی نوآورانه و علمی، توضیح میدهد که چگونه مغز ما با استفاده از دادههای حسی و پیشبینیهای درونی، تجربهی ذهنی آگاهی را شکل میدهد. کتاب "...
Jan 24, 2025•1 hr 34 min•Season 1Ep. 26
خرافات، تئوریهای توطئه و شبهعلم مفاهیمی هستند که به شکلهای مختلف در جوامع بشری وجود داشتهاند و ریشههای عمیقی در تاریخ، فرهنگ و روانشناسی انسان دارند. خرافات باورهایی هستند که بدون پشتوانه علمی و منطقی شکل گرفتهاند و اغلب از ترس، جهل یا نیاز به کنترل ناشناختهها سرچشمه میگیرند. تئوریهای توطئه توضیحاتی هستند که رویدادها را به طرحهای پنهانی و عمدی نسبت میدهند و معمولاً در شرایط عدم قطعیت یا بیاعتمادی به نهادهای رسمی رشد میکنند. شبهعلم نیز مجموعهای از باورها یا ادعاهایی است که به ظاهر...
Jan 05, 2025•1 hr 51 min•Season 1Ep. 25
امروز با یکی از موضوعات بسیار جذاب و کلیدی در زندگی روزمرهمان همراه شما هستیم: خواب و رؤیا . خواب یکی از حیاتیترین فعالیتهای بدن ماست که تأثیر آن بر سلامت جسمی، ذهنی و عاطفی بیاندازه مهم است. اما آیا تا به حال به این فکر کردهاید که چرا میخوابیم؟ خواب چه تأثیری بر مغز، حافظه و خلاقیت ما دارد؟ رؤیاها چه نقشی در پردازش احساسات یا حتی حل مشکلات ایفا میکنند؟ در این قسمت از پادکست، با الهام از کتاب «چرا میخوابیم» نوشته دکتر متیو واکر ، استاد برجسته علوم اعصاب و روانشناسی، به بررسی علمی خواب و...
Nov 28, 2024•1 hr 32 min•Season 1Ep. 24
ما از کجا آمدهایم؟ این سوال یکی از بنیادیترین پرسشهای بشر است که در طول تاریخ همواره ذهن ما را به خود مشغول کرده است. با ظهور نظریه داروینیسم و اصول تکامل ، ما توانستیم مسیر پیچیدهای را که از اجداد اولیهمان به انسان خردمند رسیده است، تا حدودی درک کنیم. در این اپیزود، سفری خواهیم داشت به دورانهای گذشته، جایی که میلیونها سال پیش مسیر تکاملی ما آغاز شد. یکی از نقاط عطف این سفر، کشف لوسی ، اسکلت معروف آسترالوپیتکوس آفارنسیس است؛ موجودی که نزدیک به ۳.۲ میلیون سال پیش زندگی میکرد و یکی از قدیم...
Nov 24, 2024•1 hr 40 min•Season 1Ep. 23
در این اپیزود، به یکی از بزرگترین رازهای تاریخ بشر میپردازم: «ما از کجا آمدهایم؟» از دیدگاه زیستشناسی و ژنتیک، سفر تکاملی انسانها میلیونها سال پیش آغاز شده است. ما و شامپانزهها از یک جد مشترک آمدهایم، اما چه شد که مسیر ما از آنها جدا شد و تبدیل به انسان خردمند شدیم؟ در طول این اپیزود، به این میپردازم که چگونه تغییرات ژنتیکی و جهشهای ظریف، شکل و رفتار انسانهای اولیه را دگرگون کردند و ویژگیهای خاصی مانند هوش، زبان و تواناییهای اجتماعی را در ما شکل دادند. همچنین به طور مختصر بررسی می...
Nov 09, 2024•1 hr 37 min•Season 1Ep. 22
پروفسور ونکی راماکریشنان زیستشناس ساختاری هندی-انگلیسی است که به خاطر پژوهشهایش در زمینه ساختار ریبوزوم، ماشین مولکولی مسئول سنتز پروتئین در سلولها، شهرت دارد. مهمترین دستاورد علمی او، کشف ساختار دقیق ریبوزوم با استفاده از کریستالوگرافی پرتو ایکس است. این تحقیق در سال ۲۰۰۹ به همراه توماس استیتز و آدا یونات، برنده جایزه نوبل شیمی شد. راماکریشنان در حال حاضر به عنوان عضو هیئت علمی در آزمایشگاه مولکولی بریتانیا مشغول به کار است و با آثار علمی خود در آموزش و ارتباطات علمی، به ترویج علم و دانش ...
Nov 07, 2024•1 hr 31 min•Season 1Ep. 21
پروفسور ونکی راماکریشنان زیستشناس ساختاری هندی-انگلیسی است که به خاطر پژوهشهایش در زمینه ساختار ریبوزوم، ماشین مولکولی مسئول سنتز پروتئین در سلولها، شهرت دارد. مهمترین دستاورد علمی او، کشف ساختار دقیق ریبوزوم با استفاده از کریستالوگرافی پرتو ایکس است. این تحقیق در سال ۲۰۰۹ به همراه توماس استیتز و آدا یونات، برنده جایزه نوبل شیمی شد. راماکریشنان در حال حاضر به عنوان عضو هیئت علمی در آزمایشگاه مولکولی بریتانیا مشغول به کار است و با آثار علمی خود در آموزش و ارتباطات علمی، به ترویج علم و دانش ...
Oct 28, 2024•1 hr 34 min•Season 1Ep. 20
آقای ماتیو الپر در کتاب "قسمت خدایی مغز" که در موردش در اپیزود دوم صحبت کردم، به دلایل علمی، بیولوژیک، فرگشتی و روانی نیاز انسان به معنویت و خدا میپردازد. او در این کتاب نشان میدهد که باور ما به خدا وتمایل به معنویت اصالتا ریشه در ترس و اضطراب ما از طبیعت و پدیده مرگ و بعد از مرگ داشته و دارد. در این کتاب ریشه های تجربیات معنوی وعرفانی افراد نیز بررسی میشود. من «مهدی شفا» در این اپیزود ویژه و در قسمت دوم، ادامه گفتگو را با نویسنده این کتاب ارزشمند انجام دادم. لینک پادکست در شبکه های اجتماعی: ...
Oct 22, 2024•1 hr 4 min•Season 1Ep. 19
Send us a text Support the show
Oct 22, 2024•1 hr 8 min•Season 1Ep. 18
