Önce Barbie filmi hakkında bir monolog, sonra da toplumsal cinsiyet eşitliği üstüne (sponsorlu) bir sohbetle normal yayın akışımıza kısa bir ara veriyoruz. Bildiğiniz gibi Türkiye, kadınların ekonomiye katılımında 156 ülke arasında 140. sırada. Orta düzey yönetici kadın oranı %16, üst düzey yönetici kadın olan şirketlerin oranı ise %3,9. Başlangıç noktamız bu. (WEF 2021). Konuğum QNB Finansbank Genel Müdür Yardımcısı Cenk Akıncılar. Kendisi insan kaynaklarından sorumlu. Kadir Has Üniversitesi Ka...
Feb 15, 2024•30 min•Ep. 210
Nükleer silahlar, tarihimizdeki ilk yapay varoluşsal tehdit. Bazı fizikçiler, ilk atom bombasının, önlenemez bir zincirleme reaksiyonla tüm atmosferi yakabileceğine ihtimal veriyorlardı. Bu gerçekleşmeyince onbinlercesi üretildi ve birçok defa yanlışlıka savaşın eşiğine gelindi. Bugünkü durum nedir, bir savaş çıkarsa etkisi tam olarak ne olur? Tüm bunları konuşacağız, bonus olarak fisyon ve füzyon bombalarının nasıl çalıştığını öğreneceksiniz. Bu bilgi günlük hayatta umarım işinize yaramaz. Konu...
Feb 11, 2024•33 min•Ep. 209
Şu ana kadar yaşamış 110 milyarı aşkın insandan neredeyse hiçbiri dünyayı yok etme gücüne sahip değildi. Sultanlar sultanı, Tanrının kırbacı, gecelerin yargıcı, kim olursanız olun. Ama 20.yy'da bir avuç insan, tarihimize nokta koyacak güce kavuşmaya başladı. Hayatlarının belli bir anında, “bunu yaparsak acaba tüm insanlığı tehlikeye atar mıyız” diye ciddi ciddi oturup düşünmeleri gerekti. Fularsız Entelliğin önümüzdeki bölümleri, geleceğimizle Rus ruleti oynayan görece sıradan insanlar hakkında....
Feb 07, 2024•28 min•Ep. 208
Neden bokböcekleri hakkında, insanlığın yokoluşu hakkında olduğundan çok daha fazla makale var? Selam Fularsızlar, bugün Varoluşsal riskleri anlamakta zorlanıyoruz. Psikolojimiz, edebiyatımız, kısa vadeli ekonomik ve politik çıkarlarımız, bizi bu konularda gerçekçi olmaktan alıkoyuyor. Peki profesyoneller ne düşünüyorlar, Elf gözleriyle ufukta hangi tehditleri görüyorlar? . Konular: (00:04) Varoluşsal risklere bakışımız. (03:10) Riskin 3 boyutu: ölçek, zarar, olasılık. (06:06) Anthropic Principl...
Jan 28, 2024•29 min•Ep. 207
Selam Fularsızlar: Gelecekte yaşayacak insanların da hakları var ve bu insanlardan çok olacak, çünkü gelecek çok büyük. Öyleyse insanlara yardımla ilgilenen herkes, işin gücünü ve bugünün sorunlarını bırakıp, uzun vade potansiyelimizi korumaya ve maksimize etmeye odaklanmalı mı? Bugün uzun vadeciliği masaya yatırıyoruz. Gelecek hakkında epey üfüreceğiz, tüm konu başlıkları aşağıda. . Konular: (00:04) Nükleer savaş seçenekleri (01:15) 1280 kişi (04:13) İnsanlığın geleceği enstitüsü (06:20) Nüfus ...
Jan 24, 2024•38 min•Ep. 206
Selam Fularsızlar. Effective altruism veya etkili altruizm denen akımın amacı, hayır işlerine bakışımızı kökünden değiştirmek. Sadece ona değil, topluma faydanıza bakışı değiştirmek. Aristolar, Marxlar, Rockefellerlar, robotlar havada uçuşacak. Fularsız Entelliğin yeni yılına biraz geç giriş yapıyoruz ama sağlam bir giriş yapıyoruz. (Sonraki bölüm gelecek hakkında, longtermism denen yardımseverlik çeşidi hakkında) . Konular: (00:04) Save the children (03:05) Bağışın tarihi (07:25) Sosyalistlerin...
Jan 14, 2024•47 min•Ep. 205
Selam fularsızlar, bugün altruizm serisine kısa bir ara veriyoruz ve sürdürülebilirlik kavramına, BM hedeflerine, bu hedeflere neden ulaşılamadığına, Venedik'e gelen 20 milyon turistle başa çıkmanın yollarına, cennet vatan Singapura ve Ayvalık'ta bir köye bakacağız. . Konular: (00:06) Singapur övme şenlikleri. (04:05) BM Milenyum Hedefleri (05:10) BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (08:15) TR verimlilik Raporu (10:17) Sentrum Ayvalık Projesi (11:52) Turizm tarihi (15:57) Aşırı turizm (23:39) S...
Dec 29, 2023•26 min•Ep. 204
Neden anneanneler, babaannelere kıyasla torunlarına daha düşkün? Vampir yarasalar birbirleriyle kan paylaşmadan önce neyi kontrol ediyorlar? Fedakarlık, onu yapan bireyin genlerinin yayılmasını önlüyorsa, nasıl yaygınlaşmış? Niye bu kadar iyi insanlarız? Hayatın amacı, milyar yıllık genler için 3D fotokopi makinesi olmak mı? . Konular: (00:04) Hikaye: Noelde anında karma (02:05) Önceki bölümün özeti (03:45) Fedakar fareler, yarasalar, karıncalar (07:05) Üreme kabiliyeti (08:00) Fedakarlık vs işb...
Dec 21, 2023•35 min•Ep. 203
Gerçek anlamda karşılıksız iyilik mümkün mü, yoksa her iyiliğin eninde sonunda bencil bir amacı mı var? . Konular (00:04) Louis CK: "Her gün arabamla insan öldürüyorum" (00:53) Peter Singer: Kıtlık, Zenginlik ve Ahlak (02:26) Altruism - Özgecilik (03:24) Sevap (04:38) Psikolojik ve biyolojik altruizm (05:31) Doğamız bencil mi? (07:37) İyilikte ayrımcılık (08:17) Empati simülasyonu (09:16) Psikopatların empatisi (11:00) Anti-psikopatlar: Hiperaltruizm (11:52) Organ bağışı (12:48) Marka Mesajı (13...
Dec 06, 2023•24 min•Ep. 202
Yapay zeka denince bugün akla gelen ilk isim olan Sam Altman, geçenlerde kendi kurduğu şirketten sorgusuz sualsiz kovuldu ve birkaç çalkantılı gün sonunda, kendisini kovanları kovdurarak geri döndü. Eğlenceli bir pembe dizi gibi ama yüzeyin biraz altını kazıyınca ortaya çıkan tablo beni endişelendirdi. Esas kavga kişiler arasında değil, etik kaygılar ile rekabetin arttırdığı ticari kaygılar arasında. Ödül de bir taht değil, yapay zekanın geleceği. Ve bence bu roundu "iyiler" kazanmadı. . Konular...
Nov 30, 2023•30 min•Ep. 201
Seri finali. Aylar önce ekonomi yaz kursu diye başladık, davranışsal bilimlere teşhisi koyup çıkıyoruz. Kötü bir sistemin teşvik ettiği sahtekarlıklara karşı mücadele eden "isimsiz" kahramanların içiçe geçmiş hikayeleri. En sonda da genel bir seri özeti. Hepsini dinlediğiniz için teşekkürler, umarım zamanınıza değmiştir. Kaynaklar aşağıda (sırf bu bölümde kullandıklarım), patronlarıma ekstra teşekkürler. . Konular: (00:28) Nerede kalmıştık? (01:31) Dürüstlük beyanı. (05:14) Gerçek dünyada nudge ...
Nov 17, 2023•35 min•Ep. 200
Davranışsal ekonomi balonunu şişirdik şişirdik, artık indiriyoruz. Çeşit çeşit sahtekarlıktan oluşan bir dedektiflik hikayesi oldu. İki başrol oyuncumuz var, ben de finali iki kısma ayırdım: Bugünkü kısım Dan Ariely'nin dürüstlük çalışmalarına odaklı. Aynı zamanda tekrarlanabilirlik krizi üstünden bilimin nasıl düşe kalka ilerlediğini de göreceğiz. Tüm kaynaklar aşağıda her zamanki gibi, patronlarıma patroniçelerime teşekkürler. . Konular: (00:05) Davranışsal Balon (02:05) Önceki bölümlerin özet...
Nov 11, 2023•27 min•Ep. 199
Merhaba fularsızlar, bir bonus bölüm bu: Kemal Derviş’in Cumhuriyetin 100. yılı üstüne eski bir konuşmasıyla başlıyoruz, başka ülkelerdeki 100. yıl kutlamaları ve ulusal bilinç kavramıyla devam edip, sonunda cumhuriyetin benim için anlamını paylaşıyorum: İnsan gibi yaşamayı birilerinin lütfu olarak değil, birtakım sorumluluklar karşılığında bir vatandaşlık hakkı olarak görmek. Hepinizin geçmiş bayramını kutlarım. (00:00) Kemal Dervişin 100. yıl konuşması (02:28) Kanada'nın zirve noktası (03:38) ...
Oct 31, 2023•21 min•Ep. 198
Bugün, işin mühendisliğine ve pazarlamasına dünya kadar para gömmüş ama kullanıcı tecrübesine pek kafa yormamış uygulamalardan şikayet edeceğim. Ve şunları öğreneceğiz: Ortalama kullanıcı diye bir şey yok. İşiniz kumar değilse, kimseyi gereksiz yere belirsizlikte bırakmayın. İnsan, zamanı sıkıntı cinsinden ölçer. Tamamen algıya yönelik ufak değişikliklerin büyük farklara yolaçtığı gerçeğiyle barışın. Tüm kaynaklar aşağıda her zamanki gibi, patronlarıma patroniçelerime teşekkürler. . Konular: (00...
Oct 23, 2023•32 min•Ep. 197
Şarap koleksiyonları, sağlık sigortaları, müzayedeler, at yarışları, restoranlarda çay ikramı, organ bağışları ve pisuardaki sinekler... Bugün de psikoloji + ekonomi dolu bir bölümümüz var, ilime bilime doyacağız. Geçen haftanın merkezi figürleri Kahneman ve Tversky idi, bu hafta başrolünde 80'lerden beri araştırmalar yapan, 2008'deki Nudge kitabıyla ünlü olan ve 2017'de de Nobel kazanan Richard Thaler bulunuyor. Onun kariyeri ile davranışsal bilimlerin ciddiye alınma macerası epey paralel ilerl...
Oct 13, 2023•31 min•Ep. 196
“Ekonominin temeli, hatta tüm sosyal bilimlerin temeli, görülüyor ki psikolojidir." -Vilfredo Pareto, 1909 Selam fularsızlar. Çok sevdiğim bir konuya geldik, teknik olarak "Yaz Kursu" serisinin devamı ama kendi başına da düşünülebilir. 70'lerden beri hayatımızın her yönüne etki eden davranışsal ekonominin (aslında tüm ekonomi zaten davranışsaldır) ortaya çıkışına ve Kahneman'ın öncülük yaptığı ilk deneylere bakıyoruz: Sınırlı akılcılık, bulunabilirlik, çapa, kayıptan kaçınma, sahiplik, tüm bu et...
Oct 01, 2023•34 min•Ep. 195
Selam fularsızlar. Programda ufak bir değişiklik yapıp Yaz Kursu'nu 3 gün ertelemem gerekti, bugün iş dünyasıyla ve teknolojiyle haşır neşir bir konuğum var, Vodafone Türkiye'de Bireysel İş Biriminden Sorumlu İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Meltem Bakiler Şahin. Yapay Zeka kullanımı ve yasal düzenlemeleriyle başladık, metaverse, her şey için arayüz olmak ("app for everything"), müşteri mutluluğu ve dijital erişim gibi konulardan konuştuk. Birkaç monolog da ekledim sonradan, ilgili kaynakları aşağı...
Sep 24, 2023•28 min•Ep. 194
Krizlerde ruj satışı artar mı? Neden tenini beyazlatmak için kadınlar sülük kullandılar? Selam fularsızlar. Kişisel bakım üstüne bir içerikle karşınızdayım. Yaz kursuna biraz ara verdik, ama çok da değil, zira konuyu toplama kamplarından alıp yine ekonomiye bağlayacağız bir şekilde, arada bir yerde de Roma'ya ve Orta Çağ'a uğrayıp entellik turumuzu tamamlayacağız. . Konular: (00:04) Eva Fahidi: 90 yaşında dans turnesi. (04:50) Kendine bakan ihtiyarlar. (05:45) Öz-bakım. (06:33) Berber. (08:22) Ö...
Sep 16, 2023•25 min•Ep. 193
Selam fularsızlar! Tekelci rekabeti ve oligopoliyi anlamak için bugün patentlerin, 2008 krizinin ve sigara lobisinin tarihine dalıyoruz . Konular: (00:04) Özet. (01:28) Monopolistik rekabet. (03:10) Patentler. (07:32) Oligopol. (10:17) 2008 Krizi ve "moral hazard". (16:23) Sigara Lobisi ve Tutsak İkilemi. (25:58) "You've come a long way baby". (27:30) Patreon Teşekkürleri . Kaynaklar: Makale: Are Patents Impeding Medical Care and Innovation? Makale: How did increased competition affect credit ra...
Sep 10, 2023•33 min•Ep. 192
Dört önemli rekabet modelinden ilk ikisine bakıyoruz: "Kusursuz rekabet" ve monopoli. Birçok örnek kullandım ama en ilginç soru: Monopoliler rekabet için faydalı olabilirler mi? Her zamanki gibi tüm kaynaklar aşağıda, iyi eğlenceler. . Konular: (00:05) Karadul örümcekleri. (01:10) Önceki bölümün özeti. (02:15) Kusursuz rekabet. (04:38) Ağ Etkisi. (05:55) Forex: Her gün 7.5 trilyon. (06:40) Rasyonel Aktör. (07:40) Fisher'ın Para İllüzyonu. (09:00) Monopoli ve rekabet. (10:47) UFC garibanları. (12...
Sep 03, 2023•24 min•Ep. 191
Ürünlerin, fikirlerin, teorilerin yarıştığı bir piyasalar dünyasındayız. Eğer bir yerde israf varsa, verimsizlik varsa, doktorlar hemen teşhisi koyuyorlar: Daha fazla rekabet, daha şeffaf piyasalar! Epey popüler bir din. Madem öyle biraz kafirlik yapıp soralım: İdeal şartlar altında dahi, ekonomik rekabetin ilaçtan ziyade zehir olduğu durumlar var mı? Konular: (00:04) Hayatımdaki ilk münazara (02:00) Sherman Act (03:40) Sperm Rekabeti (07:27) İnsanın rekabeti ehlileştirmesi (08:31) "Race to the ...
Aug 23, 2023•30 min•Ep. 190
Selam fularsızlar, yaz kursuna kaldığımız yerden devam: Artık kendi işletmemizin ötesindeki ilişkiler ağına geçiyoruz. Bir başka deyişle balıkları bıraktık, akvaryumun kendisini yani ekonomiyi ele aldık. Dairesel Akış Modeli, Kıtlık, Mülkiyet, Fiyatlar, Verimli Piyasa Hipotezi ve organ mafyaları, ne ararsan var. Konular: (00:00) Son bölümü takiben: Podcast Nasıl Dinlenir (01:40) Yaz Kursuna dönüş: İlk 2 bölümü hatırlayalım (02:25) Ekonomiye Geçiş: Dairesel Akış Modeli (03:15) Ekonomi nedir? (06:...
Aug 11, 2023•33 min•Ep. 189
Okumanın kutsal öğretilerine, CIA’in bilmenizi istemediği sırlarına kaldığımız yerden devam. Bugün işin teknik taktik kısmına dalacağız, pratiklerine bakacağız. Konular: (00:00) Geyik: Ağustos böcekleri. (02:10) Okumak diyaloga girmektir. (02:50) Beklentileriniz yazın. (03:27) Kitabı mundar edin. (04:33) Özet çıkarın. (07:00) Hiyerarşik not tutmayın. (08:35) Not kartları kullanın. (11:00) Commonplace Book. (11:50) Zettelkasten. (15:22) A Syntopicon (Patreon). (16:33) Hızlı Okuma Teknikleri. (18:...
Jul 31, 2023•29 min•Ep. 188
“Okumanın çoğu okuyarak yapılmaz." Üç yıl önceki popüler bir bölümün sıfırdan kaydedilmiş ve genişletilmiş hali . Konular: (01:11) Orijinal bölüm (Yazı) (03:36) Okumak mı izlemek mi dinlemek mi (08:40) Ekran mı kağıt mı? (10:11) Odaklanma periyodu (13:15) Alışkanlık oluşturmak (14:50) Mortimer Adler'e dönüş (21:42) Tekrar tekrar okumak . Kaynaklar: Yazı: Why we remember more by reading – especially print Yazı: Reading vs Watching Videos: What Science Says Video: The Ideal Length of Time for Focu...
Jul 23, 2023•29 min•Ep. 187
Son bölümde Friedman'la beraber şirketlerin tüzel kişiliğinden bahsetmiştik. Bazıları sanki ayrı bir yaşam formuydular. Peki bu yaşam formları nasıl doğuyorlar ve onları yaratan tanrıların özellikleri ne? . Konular: (00:00) Tekrarın önemi. (01:30) Herkesin hayali girişimcilik. (03:10) Melekler ve Köpekbalıkları: Fırat İşbecer ile Girişimcilik Üzerine. (04:10) Girişimciler daha mı çok kazanıyor? (06:45) Kendi patronun olmak (08:15) HRB Girişimcilik Testi (12:00) İş planı. (13:25) Pazar araştırmas...
Jul 16, 2023•27 min•Ep. 186
Selam fularsızlar. Geçen haftayı sabahtan akşama derste geçirdim. “Sosyal bilimlere giriş, işletmeye ve ekonomiye giriş” gibi konular hazır tazeler aklımdayken sizle paylaşayım. Podcaste uygun olur mu, ne kadar sürer, hiçbir fikrim yok çünkü ders notlarım minimumda. Genelde tartışma ve grup çalışması ağırlıklı oluyorlar. Konuları anlatırken bir yandan sınıfta neler yaptığımızı da anlatacağım, yani öğretmenlik tecrübesi paylaşacağım. Bir deneyelim bakalım. . Konular: (02:10) 10,000 BTC'lik pizza ...
Jul 11, 2023•26 min•Ep. 185
Normalde efendi efendi takılan insanların, açık büfede birer canavara dönüşmelerinin psikolojisi ve ekonomisi üstüne birtakım üfürükler. . Konular: (00:00) Evin rezerv para birimi: Çocuk bakımı (01:00) Karidesler ve insanlar (03:50) Tabakta yemek bırakamamak (04:25) Ölücülük (05:07) Hesabı önceden ödemek (06:10) Vegas'ın büfeleri (07:01) Batık Maliyet (08:05) Kore Hamamları (08:55) Bedava hissiyatı (09:46) Açık büfelerin savunma stratejileri (12:48) All you care to eat (13:43) Değer algısını oyn...
Jun 27, 2023•23 min•Ep. 184
Selam fularsızlar, bugün bir konuğum var: Sanat, Tasarım ve Teknoloji alanında yıllardır Türkiye'nin en popüler görsel içeriklerini üreten ve bizim de podcast kardeşimiz olan (111 Hz) Barış Özcan ile beraberiz. Tamamen doğaçlama bir sohbetimiz oldu yaratıcılık ile yakından ve uzaktan konular hakkında. Konular: (00:00:00) Konuk: Barış Özcan (00:01:59) 111 Hz podcasti ve karşılıklı yıkama yağlama (00:04:15) Motivasyon kaynağı (00:07:19) Merakın çerçevelenmesi (00:10:51) Aktif müzik dinleme (00:15:...
Jun 11, 2023•1 hr 8 min•Ep. 183
"Enflasyon canavarı” kalıbı, soyut olayları kişileştirmenin güzel bir örneği. Bu şekilde faturayı başkasına yıkabiliyoruz. Gider gelirden fazla, tüketim üretimden fazla, ama suçlu "canavar". Fakat bugün konumuz enflasyon canavarından da korkunç olan hiperenflasyon canavarı. Tarihten bazı örnekler vereceğim ve yüzde 42 katrilyon enflasyonun nasıl bir tecrübe olduğunu anlatmaya çalışacağım. Bu podcast,Odeabank hakkında reklam içerir. Konular: (00:03) "Enflasyon Canavarı" (01:44) Hiperenflasyon (02...
Jun 07, 2023•26 min•Ep. 182
Selam fularsızlar. Seçim var yarın ama hepimizin kafa kazan gibi olduğu için, söz verdiğim üzere alakasız bir içerikle karşınızdayım: İnternet üzerinden alışveriş tarihinin başlangıcını ve ilginç bazı tekrarlarını göreceğiz, mesela eve teslimat geleneğinin önce yok olup sonra teknolojiyle geri gelmesini göreceğiz. Arada bir Hindistan'a da uğrayıp çıkacağız. Kolay gelsin. Konular: (00:20) İnternet üstünden satılan ilk şey. (04:55) Cyber Monday. (06:12) Dabbawala. (10:05) İlk süpermarket. (12:45) ...
May 27, 2023•28 min•Ep. 181
