فلسفه علم - podcast cover

فلسفه علم

cheraghprizecastbox.fm

علم چیست؟ پاسخ این سوال به ظاهر ساده، تعیین کننده‌ی چیزهای سرنوشت‌سازی در دنیای ماست؛ از اینکه چرا باید واکسن بزنیم یا نزنیم یا چرا باید به علم اعتماد کنیم یا نکنیم تا اینکه چرا طالع‌بینی شبه‌علم است و شیادی. پاسخ به این سوال، نسبت ما را با عقلانیت، متافیزیک، تکامل، مه‌بانگ، پزشکی، علوم انسانی، تکنولوژی و حتی توسعه و پیشرفت و مدرنیته هم مشخص می‌کند. از این‌رو «فلسفه‌ی علم» شاید تنها یک شاخه تخصصی برای دانشگاهیان نباشد، بلکه دانشی است که سطوحی از آن برای هر انسانی ضروری است؛ انسانی که می‌خواهد در جهان پر سر و صدای امروز آزموده، اندیشورزانه و عاقلانه زندگی کند. درباره‌ی «علم مدرن» در جامعه‌ی ما بسیار کم گفت‌وگو شده است و این،‌ عدم فهم یا فهمی پریشان و مشوش درباره‌ی علم ایجاد کرده است. این سو تفاهم از یک سو مسیری هموار برای انواع خرافات و شبه علم و نگرش‌های ضدعقلانی حتی در بالاترین سطوح تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز فراهم آورده است؛ از انرژی‌درمانی، طب‌ سنتی تا طالع‌بینی و هومیوپاتی و فال‌گیری و عرفان کوانتومی مولانا. و از سویی دیگر قرائتی پوزتیستی و متعلق به ۷۰ سال پیش از علم، که هر معرفت معتبری را منحصر به علم و آن هم علم تجربی می‌داند و در نگاهی سطحی و پیش‌پاافتاده فلسفه را «فلسفه‌بافی» ترجمه می‌کند و متافیزیک را با جن‌وپری و جادو جنبل یکی دانسته و می‌اندیشد که علم علاوه بر حوزه «هست‌ها» در حوزه «بایدها» هم ابزار یا روش شناختی کافی است. ما در پادکست فلسفه علم تلاش کرده‌ایم گفت‌وگو درباره علم را به عرصه عمومی بیاوریم. چون می‌اندیشیم که آشنایی با مباحث فلسفه علم برای دانشجویان ما، سازمان‌ها و نهادهای ما، حاکمان ما، رسانه‌های ما و دانشگاهیان و اندیشمندان ما بسیار بسیار ضروری است. .در این مسیر امیرحسن موسوی دکترای فلسفه علم و تکنولوژی با پژمان نوروزی همکلام شده و با کارگردانی سیاوش صفاریان‌پور به بیان سرفصلهایی مهم از فلسفه علم می‌پردازند. این پادکست کاری است از بنیاد جایزه چراغ.

امیدواریم پادکست فلسفه علم سهم کوچکی در ساختن ایرانی بهتر، که فکر می‌کنیم همان ایران عقلانی‌تر است، داشته باشد.


حمایت مالی از پادکست:

پادکست فلسفه علم رایگان است و شنوندگان هیچ مسئولیت اخلاقی، قانونی یا عرفی برای پرداخت هزینه ندارند. اما اگر علاقه دارید به ارتقای کیفیت و ادامه تولید این پادکست کمک کنید، از روش‌های زیر می‌توانید ما را حمایت کنید:


حمایت مالی:

پادکست فلسفه علم رایگان است و شنوندگان هیچ مسئولیت اخلاقی، قانونی یا عرفی برای پرداخت هزینه ندارند. اگر خواستید لطف کنید و به ارتقای کیفیت و بقای این پادکست کمک کنید، از لینک‌ها و روش‌های زیر می‌توانید حامی مالی پادکست فلسفه علم باشید:

https://cheraghprize.com/donate/

 

شماره کارت جهت حمایت مالی:


6219861939199880


حساب پی‌پل و وایز برای پرداخت‌های خارج از ایران:


PayPal: https://www.paypal.me/Ammousavy


Wise: https://wise.com/pay/me/seyedamirhassanm



متن‌های پیاده‌سازی‌شده:

متن پیاده‌شده بیشتر اپیزودهای پادکست فلسفه علم در لینک زیر در دسترس است:

cheraghprize.com/pos

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Last refreshed:
Follow this podcast in the Metacast mobile app to refresh it and see new episodes.
Download Metacast podcast app
Podcasts are better in Metacast mobile app
Don't just listen to podcasts. Learn from them with transcripts, summaries, and chapters for every episode. Skim, search, and bookmark insights. Learn more

Episodes

۴۱. هوش مصنوعی و بدن‌مندی-گفت‌وگو با ابوطالب صفدری-بخش دوم

اپیزود ۴۱، بخش دوم گفت‌وگو با دکتر ابوطالب صفدری است و آخرین اپیزود از ۳گانه هوش مصنوعی در پادکست فلسفه علم است. ما در اپیزود ۴۱ به سراغ حوزه تخصصی ابوطالب در فلسفه هوش مصنوعی رفتیم که جایی در میان پدیدارشناسی، بدن‌مندی و هوش مصنوعی است. درباره‌ی تمایز انسان و ماشین، ارتباط انسان و ماشین، نقش تجارب بدن‌مند در آگاهی و هوش و همینطور امکان بروز نوعی از آگاهی در هوش مصنوعی گفت‌وگو کردیم. همینطور با ابوطالب درباره مفهمی صحبت کردیم که او خود به ادبیات این حوزه مطالعاتی افزوده است؛ نظریه ای که بر خلاف ...

May 31, 20251 hr 1 minSeason 3Ep. 41

۴۰. هوش مصنوعی و فلسفه-گفت‌وگو با ابوطالب صفدری-بخش اول

اپیزود ۴۰ و ۴۱ پادکست فلسفه علم کماکان به هوش مصنوعی اختصاص دارد و در ادامه اپیزود ۳۹ است که اولین اپیزود اجرای زنده پادکست فلسفه علم بود. ما در اپیزود ۴۰ به مفاهیمی بنیادینی پرداختیم که در اجرای زنده تنها اشاره‌ای مختصر به آن‌ها شده بود؛ مفاهیمی مانند آزمون تورینگ، تکینگی هوش مصنوعی، تعامل انسان و ماشین، هوش مصنوعی قابل اعتماد، زمستان هوش مصنوعی و ۳ دوره تاریخی هوش مصنوعی. در این اپیزود امیرحسن موسوی، پژمان نوروزی و سیاوش صفاریان‌پور میزبان ابوطاب صفدری بودند و با او درباره جنبه های اجتماعی، فل...

May 19, 202558 minSeason 3Ep. 40

۳۹. هوش مصنوعی-اجرای زنده-گفت‌وگو با ابوطالب صفدری

این اپیزود اولین اجرای زنده پادکست فلسفه علم است که اختصاص پیدا کرد به موضوع هوش مصنوعی. رویداد اجرای زنده در پنجم اردیبهشت ۱۴۰۴ در «خانه‌ی کار و دیدار کارمان» برگزار شد و از کتاب تازه منتشر شده ابوطالب صفدری رونمایی شد؛ هوش مصنوعی، فلسفه، اخلاق و جامعه. در این رویداد امیرحسن موسوی، پژمان نوروزی و سیاوش صفاریان‌پور میزبان ابوطاب صفدری بودند تا به بهانه انتشار این کتاب با او درباره جنبه های اجتماعی، فلسفی و اخلاقی هوش مصنوعی گفت‌وگو کنند. همچنین طیف وسیعی از متخصصان و مهمانان، فیلسوف علم، انسان‌ش...

May 02, 20251 hr 58 minSeason 3Ep. 39

۳۸. حقیقت و زیبایی، گفت‌وگو با رامین حیدری فاروقی

علم و هنر در نگاه اول دو دنیای کاملاً جداگانه به نظر می‌رسند، اما آیا تا به حال به نقاط تلاقی این دو اندیشیده‌اید؟ در اپیزود ۳۸ پادکست فلسفه‌ی علم، به سراغ رابطهٔ علم و هنر رفته‌ایم؛ و درباره این‌ها گفت‌وگو کرده‌ایم که علم و هنر چه نسبتی دارند؟ دانشمند بودن و هنرمندبودن چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی دارد؟ نسبت حقیقت و زیبایی چیست؟ آیا ما به سراغ نظریه‌ها و مدل‌سازی‌هایی در علم می‌رویم که متقارن و زیبا هستند؟ آیا زیبایی آفریدنی است یا کشف کردنی؟ خود زیبایی چیست؟ آیا فعالیت علمی و فعالیت هنری هر دو روش...

Mar 01, 202548 minSeason 3Ep. 38

۳۷. سیاست‌گذاری تکنولوژی: تاریخ، ایدئولوژی و حکمرانی-گفت‌وگو با امیر ناظمی-بخش دوم

این اپیزود بخش دوم گفت‌وگوی ما با دکتر امیر ناظمی است که به بررسی سیاست‌گذاری تکنولوژی در کشورهای مختلف می‌پردازد. در این گفت‌وگو تاریخ توسعه تکنولوژی در کشورهایی مانند شوروی، آمریکا، کره جنوبی، کشورهای عربی و ژاپن را مرور کرده‌ایم و نقش ایدئولوژی‌ها، مدل‌های حکمرانی و سیاست‌ورزی را در شکل‌دهی به مسیر توسعه تکنولوژی بررسی کرده‌ایم. در ادامه، با مرور نمونه‌های تاریخی و مقایسه آن‌ها با شرایط ایران ، به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های توسعه پرداخته‌ایم: آیا بازیگران توسعه در ایران امروز « کارگزاران ابتذال...

Nov 20, 20241 hr 17 minSeason 3Ep. 37

۳۶. سیاست‌گذاری و مدیریت تکنولوژی-گفت‌وگو با امیر ناظمی

سیاست‌گذاری علم، فناوری و نوآوری (Science, Technology and Innovation Policy) موضوعی در حوزه سیاست گذاری عمومی است که مجموعه تصمیمات و اقدامات دولت و حاکمیت در برخورد به سه موضوع علم، فناوری و نوآوری را که ارکان اصلی توسعه صنعتی و رشد اقتصادی است، مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد. مدیریت تکنولوژی نیز در پاسخ به چگونگی توسعه تکنولوژی در سازمان‌ها شکل می‌گیرد. بحث دربارهٔ این که چرا علم و پژوهش، فناوری و نوآوری موضوعاتی سیاستی هستند، آغاز می‌شود و پس از چالش دربارهٔ چیستی سیاست علم، فناوری و نوآوری و چ...

Nov 10, 20241 hr 8 minSeason 3Ep. 36

۳۵. در نقدِ تفکر نقّادانه، گفت‌وگو با حامد صفایی‌پور

همه ما در معرض تصمیم‌های سرنوشت‌سازیم. وقتی مریض می‌شویم باید تصمیم بگیریم که پیش پزشک برویم یا یک انرژی درمان‌گر. در زمان انتخابات باید تصمیم بگیریم رای دهیم یا ندهیم یا مثلا اگر در سازمانی مدیر باشیم باید تصمیم بگیریم و بعضی وقت‌ها این تصمیمات پیامدهای وسیعی برای خودمان یا سازمان‌مان دارد. در جهان پر سرصدای امروز و پر از صداها و اطلاعات در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها که هر یک سعی دارند اثری بر باورها، نگرش‌ها، شناخت‌ها، علایق و رفتارهای ما بگذارند و به آن‌ها شکل و جهت دهند، آیا فراشناختی وجود ...

Oct 20, 202443 minSeason 3Ep. 35

۳۴. ده فرمان از تفکر نقّادانه-گفت‌وگو با حامد صفایی‌پور

همه ما در معرض تصمیم‌های سرنوشت‌سازیم. وقتی مریض می‌شویم باید تصمیم بگیریم که پیش پزشک برویم یا یک انرژی درمان‌گر. در زمان انتخابات باید تصمیم بگیریم رای دهیم یا ندهیم یا مثلا اگر در سازمانی مدیر باشیم باید تصمیم بگیریم و بعضی وقت‌ها این تصمیمات پیامدهای وسیعی برای خودمان یا سازمان‌مان دارد. در جهان پر سرصدای امروز و پر از صداها و اطلاعات در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها که هر یک سعی دارند اثری بر باورها، نگرش‌ها، شناخت‌ها، علایق و رفتارهای ما بگذارند و به آن‌ها شکل و جهت دهند، آیا فراشناختی وجود ...

Oct 01, 20241 hr 27 minSeason 3Ep. 34

۳۳. مکانیک کوانتومی؛ واقعیت یا توهم-گفت وگو با مهدی خلیلی

نظریه کوانتومی یکی از موفق ترین تئوری‌های فیزیکی است که تا به حال توسعه یافته و مثال اعلایی از درخشش ذهن بشری است. از زمان پایه گذاری آن در اوایل قرن بیستم، این نظریه طی دهه‌ها از آزمایش‌‌های سرنوشت‌سازی موفق بیرون آمده است. ولی در عین موفقیت در پیش‌بینی و ساخت فناوری‌های فراوانی بر اساس آن (از گوشی موبایلی که در دست دهید تا نیروگاه‌های هسته‌ای و دستگاه MRI) یکی از عجیب و غریب‌ترین نظریه‌های علمی توسعه داده شده است که بخش بزرگی از آن با شهود انسانی ما سازگار نیست. آنقدر ناسازگار که اینشتین تا پا...

Aug 04, 20241 hr 34 minSeason 3Ep. 33

۳۲. آیا الکترون واقعا وجود دارد؟-واقع گرایی و ناواقع گرایی در گقت وگو با مهدی خلیلی

در علم هم چیزهایی وجود دارد که با تعریف مرسوم قابل مشاهده نیستند. الکترون‌ها، ژن‌ها، سیاه‌چاله‌ها، امواج گرانشی و صدها هستومند دیگر در نظریه‌های علمی امروز جایگاه محوری در توصیف ما از واقعیت جهان هستی دارند. از طرفی اگر به تاریخ علم نگاه کنیم با چیزهایی مواجه می‌شویم که وجود آن‌ها برای دانشمندان زمان قطعی فرض می‌شد اما بعدا فهمیدیم که آن‌ها وجود ندارند. چیزهای مشاهده‌ناپذیر علم چه تفاوتی با جن و پری دارند؟ علاوه بر چیزها، نظریه‌ها نیز وضعیتی مشابه دارند. تاریخ علم مملو از نظریه‌هایی است که زمانی...

Jul 20, 20241 hr 24 minSeason 3Ep. 32

۳۱. فلسفه آزمایشگاهی درباره نسبی‌انگاری اخلاقی چه می‌گوید؟ گفت‌وگو با حسین شیخ‌رضایی، بخش دوم

اپیزود ۳۱ پادکست فلسفه علم، بخش دومِ گفت‌وگو با دکتر حسین شیخ‌رضایی درباره نسبی‌انگاری (Relativism) است. در این اپیزود مشخصاً درباره نسبی‌انگاری در اخلاق گفت‌وگو می‌کنیم؛ دلایل له و علیه آن تشریح می‌شود و نهایتاً مهمان برنامه از گونه‌ای نسبی‌انگاری در فرااخلاق (Metaethics) دفاع می‌کند. او توضیح می‌دهد که در این چارچوب فلسفی چطور «اختلاف نظر» تبیین می‌شود و نتایج مطالعات تجربی در فلسفه آزمایشگاهی که درباره نسبی‌انگاری و مطلق‌انگاری انجام شده است، چه می‌گویند. در پایان این پرسش را از حسین می‌پرسیم...

Jun 13, 20241 hr 1 minSeason 3Ep. 31

۳۰. نسبی‌انگاری-گفت‌وگو با حسین شیخ‌رضایی، بخش اول

بیشترِ فیلسوفان (دست‌کم در سنت تحلیلی)، مخالف سرسخت نسبی‌انگاری هستند. آن‌ها بر این باورند که چنانچه اینطور فکر کنیم که حقیقت نسبی است و خارج از چارچوب‌ها، منظرها، جوامع و فرهنگ‌ها حقیقت مطلقی وجود ندارد، اساساً مفاهیمی مانند امر اخلاقی، واقعیت علمی، فلسفه‌ورزی و حتی گفت‌وگو برای نیل به حقیقت، بخش بزرگی از معنای خود را از دست خواهد داد. در اپیزود ۱۳ پادکست فلسفه علم و در گفت‌وگو با دکتر امیر صائمی به تفصیل درباره این نوع دیدگاه گفت‌وگو کردیم. اما دکتر حسین شیخ‌رضایی فیلسوف علمی‌ست که اینطور نمی‌...

Jun 05, 20241 hr 1 minSeason 3Ep. 30

۲۹. چرا تاریخ اینقدر بنیادین است؟ گفت وگو با امیرمحمد گمینی

اپیزود ۲۹ پادکست فلسفه علم گفت‌وگویی با دکتر امیرمحمد گمینی درباره تاریخ علم است. دکتر گمینی عضو هیئت علمی پژوهشکده‌ی تاریخ علم دانشگاه تهران است و فارغ‌التحصیل دکترای تاریخ و فلسفه علم از مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران. در این اپیزود به این پرسش‌ها پرداخته‌ایم که چرا تاریخ نقشی چنین بنیادین در فهم اندیشه‌ها، دانش‌ها و ایدئولوژی‌ها دارد، چه بدفهمی‌هایی از تاریخ در میان ما رایج است و چطور روایت‌های تاریخی هویت امروز ما را شکل می‌دهند. صفحه مهمان برنامه در دانشگاه تهران برای معرفی دقیق‌تر: https:...

May 24, 20241 hr 18 minSeason 3Ep. 29

۲۸+. مروری بر بازخوردها و انتقادها به سه‌گانه فلسفه روانپزشکی

اپیزود ۲۸ پلاس پادکست فلسفه علم است مروری‌ست بر بازخوردها، پرسش‌ها و انتقادهایی بر ۳ اپیزود ۲۶، ۲۷ و ۲۸، «کاوشی در بیماری و درمان‌های روان». بعد از انتشار ۳گانه مذکور که گفت وگویی بود با حامد طباطبایی در حوزه فلسفه روان‌پزشکی، شنوندگان محترم پادکست فلسفه علم بازخوردهای فراوانی دادند که به دلیل اهمیت موضوع تصمیم گرفتیم یک اپیزود مستقل و اضافی منتشر کنیم و به مرور این بازخورها بپردازیم. در این اپیزود دکتر امیرحسن موسوی و دکتر حامد طباطبایی به بعضی از مهم‌ترین پرسش ها و بازخوردها می‌پردازند، پاسخ‌ه...

May 06, 20241 hr 10 minSeason 3Ep. 28

۲۸. «از جادو تا دارو؛ بخش سوم گفت‌وگو با حامد طباطبایی، از سه گانه «کاوشی در بیماری و درمان‌های روان

اپیزود ۲۸ پادکست فلسفه علم، بخش سوم و پایانی از گفت‌وگوهای ۳گانه با دکتر حامد طباطبایی است. حامد طباطبایی استاد فلسفه روانپزشکی در دانشگاه کینگز کالج لندن است. در ۳ اپیزود ۲۶، ۲۷ و ۲۸ با حامد درباره چالش تعریف و تشخیص بیماری‌های روان، جنبش‌های ضدروانپزشکی و چرایی ظهور فلسفه روان‌درمانی، رفتار درمانی شناختی (CBT)، درمان‌های روانکاوانه و فروید، روان‌شناسی‌های عامیانه و زرد، خودیاری و توسعه فردی و از همه مهمتر چالش‌های پزشکی مبتنی بر شواهد در روانپزشکی گفت‌وگو کردیم. مشخصا در اپیزود ۲۸ به چالش‌های ...

Apr 16, 20241 hr 2 minSeason 3Ep. 28

۲۷. «فروید در اتاق تاریک؛ بخش دوم گفت‌وگو با حامد طباطبایی، از سه گانه «کاوشی در بیماری و درمان‌های روان

اپیزود ۲۷ پادکست فلسفه علم، بخش دوم از گفت‌وگوهای ۳گانه با دکتر حامد طباطبایی است. حامد طباطبایی استاد فلسفه روانپزشکی در دانشگاه کینگز کالج لندن است. در ۳ اپیزود ۲۶، ۲۷ و ۲۸ با حامد درباره چالش تعریف و تشخیص بیماری‌های روان، جنبش‌های ضدروانپزشکی و چرایی ظهور فلسفه روان‌درمانی، رفتار درمانی شناختی (CBT)، درمان‌های روانکاوانه و فروید، روان‌شناسی‌های عامیانه و زرد، خودیاری و توسعه فردی و از همه مهمتر چالش‌های پزشکی مبتنی بر شواهد در روانپزشکی گفت‌وگو کردیم. مشخصا در اپیزود ۲۷ از درمان‌های معتبر و ...

Apr 10, 202455 minSeason 3Ep. 27

۲۶. کاوشی در بیماری و درمان‌های روان؛ بخش اول: معضل تشخیص - گفت‌وگو با حامد طباطبایی

اپیزود ۲۶، ۲۷ و ۲۸ پادکست فلسفه علم گفت‌وگوی سیاوش صفاریان‌پور و دکتر امیرحسن موسوی با دکتر حامد طباطبایی است درباره جنجال در درمان روان، چیستی و انواع آن، اعتبار شاخه‌ها و رویکردهای موجود، انواع تراپی‌های روان، معضل تشخیص و درمان در حوزه روان. حامد طباطبایی استاد فلسفه روانپزشکی در دانشگاه کینگز کالج لندن است. در این ۲ اپیزود با حامد درباره چالش تعریف و تشخیص بیماری‌های روان، جنبش‌های ضدروانپزشکی و چرایی ظهور فلسفه روان‌درمانی، رفتار درمانی شناختی (CBT)، درمان‌های روانکاوانه و فروید، روان‌شناسی...

Apr 02, 20241 hr 40 minSeason 3Ep. 26

۲۵. فلسفه و تاریخ ریاضیات-گفت‌وگو با موسی اکرمی

در این اپیزود با مروری تاریخی بر ریاضیات، از اندیشه‌های فیثاغورث و افلاطون درباره ریاضیات آغاز کردیم و تا قرن بیستم پیش آمدیم و از نظریه مجموعه‌ها، هیلبرت، کانتور، ناتمامیت گودل و پارادوکس راسل گفتیم و این پرسش را از دکتر موسی اکرمی پرسیدیم که ریاضیات چه ویژگی‌هایی دارد که اینطور بنیادین در همه دانش‌ها و علوم بشری حضور دارد و ابزار فهم و مدل‌سازی ماست برای فهم همه چیز عالم؛ از فیزیک و دنیای اتم‌ها تا اقتصاد وعلوم اجتماعی، پزشکی و حتی هنر. موسی اکرمی استاد تمام دانشگاه در گروه فلسفه علم دانشگاه آ...

Mar 26, 20241 hr 16 min

۲۴. فلسفه کیهان‌شناسی - گفت‌وگو با موسی اکرمی

کیهان‌شناسی در میان سایر علوم طبیعی چند ویژگی منحصر بفرد دارد که این علم را از سایر علوم متمایز کرده و از جهاتی آن را در مرز علوم تجربی و فلسفه قرار داده است. از جهاتی شاید کیهان‌شناسی فلسفی‌ترین علم تجربی است. بعد فلسفی کیهان‌شناسی از جهت روش شناسی آن نیست. چرا که کیهان‌شناسی، بخصوص از دهه‌ی ۶۰ میلادی به این سو که تابش ریزموج زمینه‌ی کیهانی (Cosmic Microwave Background) کشف شد، دیگر حدسیات صرفاً فلسفی و یا حتی نظریه‌پردازی‌های ریاضی تنها نیست. بلکه علمی مشاهداتی و تجربی و حتی آزمایشگاهی است. پس...

Dec 08, 20231 hr 15 min

۲۳+. نقد دکتر کیارش آرامش بر اپیزود ۲۳

بعد از انتشار اپیزود ۲۳ پادکست فلسفه علم، «طب‌های سنتی، جایگزین و پزشکی؛ داستان یک مناقشه و گزارشی از یک دفاع» دکتر کیارش آرامش مجموعه‌ای از نکات و انتقاداتی را مطرح کردند. از ایشان خواهش کردیم تا مجموعه آن را در قالب یک فایل صوتی تهیه کنند تا به سمع مخاطبان پادکست فلسفه علم هم برسد. اپیزود ۲۳+ دیدگاه‌های دکتر آرامش در ارتباط با موضوع اپیزود اخیر است که می‌شنوید. همچنین صاحب‌نظران و پژوهشگران دیگری که در ارتباط با این موضوع دیدگاهی دارند که لازم می‌دانند به گوش مخاطبان پادکست فلسفه علم برسد، ما ...

Nov 27, 202323 min

۲۳. طب‌های سنتی، جایگزین و پزشکی؛ داستان یک مناقشه و گزارشی از یک دفاع

اپیزود ۲۳ پادکست فلسفه علم گزارشی است از رساله دکترای امیرحسن موسوی با موضوع «تحلیل مناقشه طب‌های مکمل و پزشکی رایج در ایران از منظر فلسفه علم». این رساله در تاریخ ۱ آبان ۱۴۰۲ در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی دفاع شد. این پژوهش به تحلیل فلسفی یکی از مهم‌ترین مناقشه‌های حوزه پزشکی در ایران و جهان پرداخته است؛ مناقشه میان پزشکی مدرن، علمی یا مبتنی بر شواهد (Evidence Based Medicine) و انواع طب‌های مکمل و جایگزین (Complementary and Alternative Medicine) و مشخصاً یکی از پرطرفدارترین شاخه‌های ...

Nov 26, 20231 hr 38 min

اپیزود ۲۲: بحران علم کجاست؟-موردکاوی برنامه تلوزیونی «زندگی پس از زندگی» و تجارب نزدیک به مرگ در گفت‌وگو با حامد قدیری

تجارب نزدیک به مرگ (Near-Death Experience) به گروهی از تجارب احساسی گفته می‌شود که بعضی از افرادی که بر اثر جراحات سنگین، ایست قلبی، خفگی، کما و ... در آستانه مرگ بوده‌ و به زندگی برگشته‌اند آن را گزارش کرده‌اند. بیشتر این تجارب که در فرهنگ‌ها و جغرافیاهای متفاوت و از زمان‌های دور گزارش شده، مثبت بوده و شامل انواع احساسات از جمله جدا شدن از بدن، احساس شناور بودن، آرامش کامل، امنیت، گرما، شادی، تجربه انحلال مطلق و مرور رویدادهای مهم زندگی است و گاهی دیدن تونل نور و دیدن بستگان مرده. در بعضی موارد...

Sep 14, 20231 hr 7 min

۲۱. تکامل-گفت‌وگو با هادی صمدی-بخش دوم، از منظر فلسفی

زیبایی چیست؟ بر اساس مطالعات تجربی، چرا در همه فرهنگ‌ها ویژگی‌ای مانند تقارن زیبایی محسوب می‌شود؟ اپیزود ۲۱ پادکست فلسفه علم بخش دوم گفت‌وگوی ما با دکتر هادی صمدی است. هادی صمدی یکی از استادان بنام فلسفه علم و تکنولوژی در ایران است و حوزه پژوهشی و کارهای او متمرکز است بر مطالعات تکاملی. در بخش دوم یعنی همین اپیزود، درباره ارتباط تکامل و انتخاب طبیعی با دیگر حوزه‌ها مانند هنر، زیبایی‌شناسی، روانشناسی، اخلاق و سیاست گفت‌وگو کرده‌ایم. همینطور به این پرسش پاسخ داده‌ایم که تکامل چه درسی برای زندگی رو...

Sep 01, 202341 min

۲۰. تکامل-گفت‌وگو با هادی صمدی-بخش اول، از منظر فنی

اپیزود بیستم پادکست فلسفه علم درباره موضوع مناقشه‌برانگیز و جذاب تکامل است. مهمان این اپیزود دکتر هادی صمدی یکی از استادان برجسته فلسفه علم در ایران است. او کارشناسی را میکروبیولوژی و ارشد و دکترا را فلسفه علم خوانده و سال‌هاست که پژوهش‌ها و مقالاتش بر حوزه تکامل متمرکز است. گفت‌وگو با دکتر صمدی دو بخشی است؛ در بخش اول که همین اپیزود پیش‌روست، تکامل را از منظر فنی بررسی کردیم؛ انتخاب طبیعی و تکامل چه نسبتی با یکدیگر دارند؟ تکامل چطور در رشته‌های دیگرگسترش پیدا کرده است؟ از آنتن‌های تکاملی که ناس...

Aug 24, 20231 hr 9 min

۱۹. تفکر نقادانه-گفت‌وگو با روح‌الله کریمی

تفکر نقادانه یا سنجشگرایانه اندیشیدن میلی است به جست‌وجوگری، کنار آمدن با عدم‌قطعیت، احتیاط و آهستگی در اظهارنظر و ادعا، آمادگی همیشگی برای تامل کردن و مواجه شدن با اندیشه‌های جدید، ‏احتیاط در تعمیم‌دادن شتابزده و نظم ساختگی برقرار کردن میان پدیده‌ها و دوری جستن از هرگونه فریب خود یا دیگران. عبارت تفکر نقادانه در بسیاری از اپیزودهای پادکست فلسفه علم اشاره شده و با مفاهیمی مانند تفکر علمی و روش‌های معتبر کسب معرفت گره خورده است. عبارتی که در یک فهم عامیانه و شاید به دلیل برابر نهاد نامناسب برای ع...

Aug 11, 20231 hr 3 min

۱۸. فلسفه برای کودکان-گفت‌وگو با روح‌الله کریمی

«فبک» یا «فلسفه برای کودکان» عنوان برنامه‌ای است که در برنامه درسی بسیاری از کشورها با نظام آموزشی توسعه‌یافته یکی از ارکان اساسی است. برنامه‌ای که در تلاش است در قالب داستان، نگرش‌های عقلانی، روحیه جست‌وجوگری و نحوه فکر کردن را در کودکان ارتقا دهد با تاکید بر چهار مهارت تفکر خلاقانه، تفکر نقادانه، تفکر مراقبتی و تفکر مشارکتی. بخش مهمی از فرآیند آموزش که فقدان آن سبب شده در نظام آموزشی کشور ما فردی بتواند تحصیلاتی تا مقطع دکتری داشته باشد اما با سازوکار علم و تفکر علمی آشنایی نداشته باشد. خوشبخت...

Aug 03, 20231 hr 5 min

۱۷. پایتونِ عقل خوار

علم چیست؟ پاسخ این سوال به ظاهر ساده، تعیین کننده‌ی چیزهای سرنوشت‌سازی در دنیای ماست؛ از اینکه چرا باید واکسن بزنیم یا نزنیم یا چرا باید به علم اعتماد کنیم یا نکنیم تا اینکه چرا طالع‌بینی شبه‌علم است و شیادی. پاسخ به این سوال، نسبت ما را با عقلانیت، متافیزیک، تکامل، مه‌بانگ، پزشکی، علوم انسانی، تکنولوژی و حتی توسعه و پیشرفت و مدرنیته هم مشخص می‌کند. از این‌رو «فلسفه‌ی علم» شاید تنها یک شاخه تخصصی برای دانشگاهیان نباشد، بلکه دانشی است که سطوحی از آن برای هر انسانی ضروری است؛ انسانی که می‌خواهد در...

Jul 13, 202355 min

۱۵. فلسفه تکنولوژی-اگر انسان ابزار نمی‌ساخت

در اپیزود پانزدهم از پادکست فلسفه علم، پ ژمان نوروزی و ا میرحسن موسوی درباره فلسفه تکنولوژی ، صحبت می‌کنند. تکنولوژی و فلسفه ‌پشت سر آن می‌تواند نقش بسیار مهمی در تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری‌های کلان یک کشور یا یک جامعه داشته باشد؛ از انرژی هسته‌ای، اینترنت، موشک‌های فضایی، پتروشمی میانکاله، سد گتوند تا شیوه‌های حکمرانی، شیوه‌های مدیریت، پزشکی و شیوه‌های درمان، نهادها، سازمان‌ها و شرکت‌ها، قانون‌گذاری، نانوایی و رمه‌داری و مهندسی و میلیون‌ها تکاپوی دیگر انسانی، همگی سیستم‌های «اجتماعی-تکنیکی» هستند...

May 17, 202245 min

۱۴. فلسفه پزشکی در گفتگو با علیرضا منجمی

در این اپیزود به سراغ فلسفه پزشکی رفته‌ایم، یکی از بارورترین شاخه‌های مطالعاتی فلسفه علم که در ذیل علوم انسانی سلامت جای دارد و در تقاطع پزشکی، علوم زیست‌-پزشکی و فلسفه جای دارد. مهمان ما در این اپیزود دکتر علیرضا منجمی است، پزشک و فیلسوف ایرانی که برای بسیاری از پزشکان و دانشجویان پزشکی نامی آشناست. در این اپیزود از مفاهیمی مانند سلامت و بیماری و طبی‌سازی تا هوش مصنوعی و سایبورگ گفت‌وگو کرده‌ایم و تلاش کردیم تا تصویری کلی از مفاهیم و پرسش‌های اساسی فلسفه پزشکی، استدلال بالینی و علوم انسانی سلام...

Jan 01, 20221 hr 40 min

۱۳. نسبتا نِسبی! فلسفه اخلاق، گفت‌وگو با امیر صائمی

«حقیقت نسبی است» «هرکس قدرت دارد، واقعیت و اخلاق را می سازد» «اینشتین ثابت کرده است که همه چیز نسبی است» «درست و غلطی وجود ندارد و آنچه که ما به آن اخلاق می گوییم برساخته فرهنگ‌ها، سنت‌ها و زمینه‌ها است» و جملات مشابه گزاره‌های بسیار آشنایی است که همه کم‌وبیش شنیده‌ایم و برای بسیاری از تحصیل‌کردگان ایرانی باورهای نسبتا جاافتاده‌ای است. «فلسفه اخلاق» اگرچه شاخه مستقلی از فلسفه علم است، اما ارتباطات بنیادین آن با موضوعات اساسی فلسفه علم ما را برآن داشت تا اپیزود مستقلی را به آن اختصاص دهیم. در این...

Apr 29, 20211 hr 20 min
For the best experience, listen in Metacast app for iOS or Android