در ابتدای قسمت ۱۸۶ پادکست هفتگی فکتنامه اشاره کردهایم که بهتازگی مجموع دانلود پادکستهای ما در پادگیرها از مرز یک میلیون دانلود گذشت. در ادامه به چند موضوع مرتبط با سلامت پرداختیم؛ ابتدا درباره بیاعتبار بودن «آزمایش بکارت»، سپس ادعای درمان سرطان با «فستینگ»، سوم، ادعای اثر «میدان شعوری» در درمان سرطان کبد و البته مشکلات تامین دارو در اروپا. چند تصویر نادرست یا ساختگی، سوژههای بعدی این پادکست هستند؛ تصویر نادرست منتسب به کشتهشدگان افغانستانی در مرز ایران، عکسهای ساختگی از فرودگاه بیروت زیر...
Oct 25, 2024•1 hr 7 min•Ep. 202
چرا #واحد_پول بودجه کشور به «میلیون ریال» است؟ چند هزار هزار میلیارد یعنی چقدر؟ میلیون، میلیارد، بیلیون، تریلیون؛ مشکل ما با اعداد بزرگ چیست؟ چرا حساسیتمان را به عددها و مقیاس آنها از دست دادهایم؟ «بحران عدد» و نقش #بودجه در تشدید آن، موضوع دهمین قسمت این پادکست است. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکتنامه و رادیو فردا را در پادگیرها دنبال کنید. سایت ایرانبودجه قانون بودجه ۱۴۰۳ مستند «گوهرشاد، تاریخسازی به نفع حجاب اجباری» مستند «بزرگنمایی یا عددسازی؛ در انقلاب ۵۷ چند نفر کشته شدند؟» پروفایل ح...
Oct 23, 2024•31 min•Ep. 201
در قسمت ۱۸۵ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا به برخی نقدها و ابهامهای چند مخاطب نسبت به درستیسنجی اظهارات یک اقتصاددان درباره وضعیت مصرف بنزین در ایران پاسخ دادیم. در ادامه، چند ادعای مرتبط با تنشهای اخیر ایران و اسرائیل را مرور کردیم. یکی از آنها، ادعای بیاساس کشتهشدن رئیس ستاد ارتش اسرائیل در حمله حزبالله لبنان و توضیح درباره خبرهای مشابه آن است. عکس ساختگی اسماعیل قاآنی با پابند الکترونیکی را نیز در بین این سوژهها بررسی کردیم. یک ویدیوی ساختگی که مدعی بود وزیر دارایی اسرائیل را نشان میدهد،...
Oct 18, 2024•1 hr 2 min•Ep. 200
پادکست و مجموعهمقالات «واژهنامه دروغپراکنی» به کلیدواژههایی میپردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بیمبنای خود استفاده میشود. این کلیدواژهها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانههای دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جداییناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شدهاند. در نتیجه این کلیدواژهها نقش تعیینکنندهای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشتهاند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه بهطور غی...
Oct 16, 2024•14 min•Ep. 199
در قسمت ۱۸۴ پادکست هفتگی فکتنامه، چند مورد از عکسها و ویدیوهایی را که به حمله موشکی ایران به اسرائیل منتسب شده بود، اما نادرست بودند، بررسی و مرور کردیم. یک عکس دستکاریشده با عنوان ازدواج زوج لبنانی با پسزمینه موشکهای ایرانی در رسانههای ایران زیاد دست به دست شد، که از نمونههای بارز همین تصاویر نادرست محسوب میشود. برخی رسانهها و کاربران شبکههای اجتماعی، ویدیوی قدیمی انفجار یک برج در مسکو را با عنوان اصابت موشک ایرانی به قلب تلآویو منتشر کرده بودند، تا جایی که اکانت رسمی دفتر رهبر جمهور...
Oct 11, 2024•1 hr 18 min•Ep. 198
کلمه «دانشبنیان» یکی از کلیدواژههای پراستفاده رهبران جمهوری اسلامی، به خصوص علی خامنهای در دهه ۱۳۹۰ است. در نهمین قسمت هزارداستان بودجه سراغ این موضوع رفتهایم که چگونه این عبارت تخصصی تبدیل به یک پروژه سیاسی پرهزینه شد. در این قسمت درباره رشد بسیار سریع و مشکوک شرکتهای دانشبنیان و بار مالی آن برای بودجه و اقتصاد ایران صحبت میکنیم. هزارداستان بودجه در کستباکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت ایرانبودجه قانون بودجه ۱۴۰۳ گزارش رادیو فردا درباره شرکتهای دانشبنیان...
Oct 09, 2024•30 min•Ep. 197
در قسمت ۱۸۳ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا چند خبر و تصویر ادعایی درباره حملات اخیر ایران علیه اسرائیل را مرور کوتاهی کردیم. در ادامه، درستیسنجی ویدیویی قدیمی را که ادعا میشد مربوط به شادی مردم لبنان بعد از کشته شدن سیدحسن نصرالله است، مرور کردیم. اخیرا نتایج یک نظرسنجی درباره درگیریهای اسرائیل و فلسطین بعد از حمله ۷ اکتبر حماس در برخی رسانههای داخلی منتشر شد که یک نکته مهم و گمراهکننده داشت. چندی قبل در گزارشی مفصل به موضوع طب ارتعاشی، انرژیدرمانی و انرژی شفابخش پرداختیم و در این قسمت پادکست...
Oct 04, 2024•58 min•Ep. 196
پادکست و مجموعهمقالات «واژهنامه دروغپراکنی» به کلیدواژههایی میپردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بیمبنای خود استفاده میشود. این کلیدواژهها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانههای دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جداییناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شدهاند. در نتیجه این کلیدواژهها نقش تعیینکنندهای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشتهاند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه بهطور غی...
Oct 02, 2024•14 min•Ep. 195
در قسمت ۱۸۲ پادکست هفتگی فکتنامه، طبق معمول ابتدا چند موضوع مهم روز را اندکی مرور کردیم و سپس به عنوان نخستین فکتچک، توضیح دادیم که درباره انفجار پیجرها و بیسیمهای حزبالله لبنان چه میدانیم. در ادامه، به ویدیویی اشاره کردیم که برخی رسانههای ایران به عنوان حمله پهپادی حزبالله منتشر کرده بودند، اما ماجرای دیگری داشت. چندی قبل ادعایی نادرست درباره تاریخچه شکلگیری واژه «آزار جنسی» مطرح شده بود که در این قسمت پادکست به طور مفصل به آن پرداختهایم. مسعود پزشکیان در نشست خبری خود جملهای را دربار...
Sep 27, 2024•1 hr 17 min•Ep. 194
در گیر و دار بررسی بودجه سال ۹۸ ناگهان خبر رسید که علی خامنهای دستور داده که فرایند بررسی متوقف شود و بودجه برای «اصلاح ساختاری» به دولت بازگردانده شود. از آن زمان نزدیک ۶ سال میگذرد و عبارت «رهنمودهای رهبری برای اصلاح ساختار بودجه» در رسانهها و مراجع رسمی بارها دست بهدست و تکرار شده است. در هشتمین قسمت هزارداستان بودجه سراغ این سوال رفتیم که منظور رهبر جمهوری اسلامی از «اصلاح ساختار بودجه» چیست؟ هزارداستان بودجه در کستباکس هزارداستان بودجه در سایت رادیو فردا سایت ایرانبودجه قانون بودجه ۱...
Sep 26, 2024•34 min•Ep. 193
در قسمت ۱۸۱ پادکست فکتنامه ابتدا به مقالهای اشاره کردیم که به درخواست مجله «تایم» از فکتنامه، تهیه و در وبسایت این مجله منتشر شد. سپس برخی خبرهای اولیه درباره انفجار چند هزار پیجر در لبنان را مرور کردیم. در ابتدای فکتچکهای پرتعداد این هفته، به ویدیویی اشاره کردیم که ادعا شده مربوط به وداع کادر درمان با پیکر مهسا امینی است. ادعای نادرست مسعود پزشکیان در نشست خبری خود درباره موشکهای هایپرسونیک ایران، فکتچک دیگری است که در این قسمت درباره آن توضیح دادیم. ویدیویی که برخی با استناد به آن گفته ...
Sep 20, 2024•1 hr 31 min•Ep. 192
پادکست و مجموعهمقالات «واژهنامه دروغپراکنی» به کلیدواژههایی میپردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بیمبنای خود استفاده میشود. این کلیدواژهها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانههای دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جداییناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شدهاند. در نتیجه این کلیدواژهها نقش تعیینکنندهای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشتهاند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه بهطور غی...
Sep 18, 2024•13 min•Ep. 191
در قسمت ۱۸۰ پادکست فکتنامه ابتدا به خبرها درباره هک گسترده سیستم بانکی ایران، سالگرد کشته شدن مهسا امینی و یک فکتچک بنزینی اشاره کردیم. در ادامه، به بهانه اظهارنظری از صادق بیت سیاح، ورزشکار ایرانی، درباره متن و حواشی حذف او از پارالمپیک پاریس که در روزهای اخیر پربحث شده بود، صحبت کردهایم. سهم شرکتها و اشخاص وابسته به بانک آینده از تسهیلات این بانک، موضوع دیگری است که به درستیسنجی ادعایی درباره آن پرداختیم. یک بازداشت امنیتی در ترکیه طی هفته قبل در رسانههای ایران بازتاب داشت، اما خبر برخی ...
Sep 13, 2024•1 hr 8 min•Ep. 190
شرایط صندوقهای بازنشستگی در ایران بحرانی است؛ بحران ناترازی صندوقها روز به روز تشدید و هزینه تامین مالی صندوقها برای بودجه روز به روز تشدید میشود. امسال بودجه صندوقهای بازنشستگی یک و نیم برابر کل کسری بودجهای است مهمترین عامل وجود تورم مزمن در ایران است. در هفتمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، سراغ «صندوقهای بازنشستگی» رفتهایم. درباره عمق بحران، دلایل آن، فساد و بیانضباطیهای مالی و مسائل دیگری صحبت کردهایم که مشکل ناترازی صندوقهای بازنشستگی در ایران را تبدیل به یک ابربحران اقتصادی، ...
Sep 11, 2024•32 min•Ep. 189
در ابتدای قسمت ۱۷۹ پادکست هفتگی فکتنامه، بعد از مقدمه، به سه ادعای نادرستی که در حاشیه بازداشت پاول دورف، مدیر و مالک پیامرسان تلگرام منتشر شده بود اشاره کردیم. در ادامه ضمن مرور فکتچک مربوط به یک تجاوز انتقامجویانه در پاکستان، سابقه این مساله در پاکستان را هم بیان کردیم. در روزهای گذشته، از ویدیوی کوتاه یک کارناوال در اسپانیا برداشت نادرستی شده بود که گزارش درستیسنجی مربوط به آن را در این اپیزود مرور کردهایم. یکی از ادعاهای پرحاشیه روزهای اخیر، آمار زایمان اتباع افغانستانی در کرج بود. در ...
Sep 06, 2024•50 min•Ep. 188
پادکست و مجموعهمقالات «واژهنامه دروغپراکنی» به کلیدواژههایی میپردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بیمبنای خود استفاده میشود. این کلیدواژهها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانههای دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جداییناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شدهاند. در نتیجه این کلیدواژهها نقش تعیینکنندهای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشتهاند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه بهطور غی...
Sep 04, 2024•14 min•Ep. 187
در ابتدا و انتهای قسمت ۱۷۸ پادکست هفتگی فکتنامه به بازداشت پاول دورف، مدیر پیامرسان تلگرام و خبرهای مربوط به آن اشاره کردهایم که از جمله اخبار مهم این روزها محسوب میشود. دو فکتچک مربوط به موضوعات جمعیتی، از جمله گزارشهایی هستند که در این پادکست به مرور آنها پرداختیم؛ نخست ادعایی شاخدار درباره اینکه مهاجران افغانستانی به زودی به نژاد اول ایران تبدیل خواهند شد و دوم، برآوردی درباره جمعیت حال حاضر ایران که اثبات یا رد آن نیازمند دسترسی به یک آمار مهم است. ادعای تکراری درباره فواید سینهزنیه...
Aug 30, 2024•41 min•Ep. 186
«پروژه جمعیت» در ایران بیش از یک دهه پیش با دستور رهبر جمهوری اسلامی برای افزایش جمعیت کلید خورد و به سرعت تبدیل به یکی از کلانترین و پرهزینهترین پروژههای کلان در ایران شد. سالانه هزاران میلیارد تومان از منابع بودجه، با مشارکت نهادها و گروههای ذینفع هوادار حکومت برای پیشبرد این پروژه هزینه میشود، اما نهتنها تغییری در روند تغییرات جمعیتی رخ نداده، بلکه طبق آمار رسمی روند نزولی شاخصهای جمعیتی به نسبت قبل شتاب بیشتری پیدا کردهاند. در ششمین قسمت این پادکست درباره «پروژه جمعیت»، ابعاد و هزین...
Aug 28, 2024•31 min•Ep. 185
در ابتدای قسمت ۱۷۷ پادکست فکتنامه، پس از معرفی پادکست جدید «واژهنامه دروغپراکنی» و مرور کوتاه چند خبر و ادعا، به سراغ فکتچکهای هفته اخیر رفتیم. دو ادعای مرتبط با گزینههای پیشنهادی کابینه مسعود پزشکیان را فکتچک کردیم؛ گزینههایی که البته ساعاتی پیش از ضبط پادکست این هفته، همگی از مجلس رای اعتماد گرفتند؛ آن هم در پروسهای که بیحاشیه نبود. ادعای اول به رتبه علمی ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، مربوط میشد و دومین ادعا نیز از سوی عبدالناصر همتی وزیر اقتصاد مطرح شده بود که هر دو را فکتچک کردیم. د...
Aug 23, 2024•1 hr 1 min•Ep. 184
پادکست و مجموعهمقالات «واژهنامه دروغپراکنی» به کلیدواژههایی میپردازد که در گفتمان رسمی حکومت ایران برای انتشار ادعاهای بیمبنای خود استفاده میشود. این کلیدواژهها طی چندین دهه به طور سیستماتیک از سوی مقامات ارشد و رسانههای دولتی ایران استفاده و به تدریج به بخشی جداییناپذیر از سازوکار انتشار اطلاعات نادرست در ایران تبدیل شدهاند. در نتیجه این کلیدواژهها نقش تعیینکنندهای در تبلیغ باورهای نادرست و غیرمستند در جامعه ایران داشتهاند، تا جایی که نه تنها بر حامیان حکومت ایران، بلکه بهطور غی...
Aug 21, 2024•14 min•Ep. 183
در ابتدای قسمت ۱۷۶ پادکست هفتگی فکتنامه بعد از اشاره به چند خبر مهم این روزها، درستیسنجی خبری را مرور کردیم که ادعا میکرد دستور خامنهای برای حمله به اسرائیل بعد از کشته شدن اسماعیل هنیه در تهران، باعث ریزش شدید در بازارهای سهام دنیا شده است؛ ادعایی که از ما نشان نادرست گرفت. پررنگترین موضوع پادکست این هفته، سوژههای مرتبط با تحولات اخیر بنگلادش است. در این ارتباط چهار ویدیو را در دو گزارش مختلف درستیسنجی کردیم و همگی نشانهای نادرست و شاخدار گرفتند. در قسمت ۱۷۶ پادکست، این ویدیوها و دلایل...
Aug 16, 2024•49 min•Ep. 182
در بودجه سالانه کشور دو بار به مالیات «آستان قدس رضوی» اشاره شده. یک بار در بخش منابع و درآمدها با عنوان «مالیات شرکتها و موسسات اقتصادی وابسته به آستان قدس» و دومی در بخش مصارف و هزینهها با عنوان «استرداد مالیات شرکتها و موسسات اقتصادی وابسته به آستان قدس». در پنجمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، سراغ قصه عجیب و بدهوبستان مالیاتی آستان و قدس و سایر بنگاههیا بزرگ اقتصادی رفتیم که همگی زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی اداره میشوند و با صلاحدید او از پرداخت مالیات معاف شدهاند. هزارداستان بودجه، ک...
Aug 14, 2024•31 min•Ep. 181
یکی از مهمترین خبرهای روزهای اخیر، کشته شدن اسماعیل هنیه، از رهبران ارشد حماس، در تهران بود. در ابتدای قسمت ۱۷۵ پادکست فکتنامه به دو گزارشی اشاره کردیم که بیارتباط به این موضوع نیست. ابتدا فکتچک مربوط به عکس دستکاریشدهای از اسماعیل قاآنی را مرور کردیم. قاآنی فرمانده نیروی قدس سپاه است و برخی با انتشار این عکس به کنایه نوشتند که او از ترس اسرائیل با لباس مبدل تردد میکند. بهتازگی اینستاگرام در ترکیه مسدود شد و گمانهزنیهایی از ارتباط این تصمیم با حواشی بعد از کشته شدن هنیه مطرح شد؛ اما ما ...
Aug 09, 2024•56 min•Ep. 180
در ابتدای قسمت ۱۷۴ پادکست هفتگی فکتنامه درباره دو خبر مهم این روزها توضیحاتی دادیم و سپس سراغ مرور فکتچکها رفتیم. ابتدا به مصاحبه یک نماینده مجلس شورای اسلامی درباره موضوع فیلترینگ پرداختیم؛ مصاحبهای که کوتاه بود اما کلکسیونی از ادعاهای نادرست و شاخدار را در خود داشت. در ادامه درستیسنجی یک ویدیوی پرحاشیه را مرور کردیم که مدعی بود پارتی افغانستانیها در سعادتآباد تهران است اما توضیح دادیم که ادعای درستی نیست و اصل ماجرا چه بود. خبرگزاری ایرنا این هفته چند ادعای نادرست و شاخدار منتشر کرده ...
Aug 02, 2024•49 min•Ep. 179
سالهاست هدفمندی یارانهها یکی از منابع تامین مالی نهادهای مذهبی و تبلیغاتی، مانند صدا و سیما، بسیج، حوزههای علمیه، نمایندگیهای ولی فقیه و دهها سازمان و نهاد مذهبی و تبلیغاتی دیگر است؛ پولی که از سال ۱۳۹۰، با اجرای قانون هدفمندی یارانهها از بودجه عمومی کشور جدا شد تا به صورت یارانه مستقیم به مردم پرداخت شود؛ اما به مرور زمان تبدیل به حیاط خلوت بودجه و یکی از منابع تامین مالی نهادهایی شد که از بودجه عمومی بینصیب نیستند. در چهارمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، سراغ داستان هدفمندی یارانهها ...
Jul 31, 2024•28 min•Ep. 178
در قسمت ۱۷۳ پادکست هفتگی فکتنامه چند فکتچک را مرور کردیم که مستقیم و غیرمستقیم به موضوعات خارج از ایران مربوط میشوند. ابتدا سراغ این ادعا رفتیم که گفته شده بود طی یک رفراندوم، حجاب در سوئیس ممنوع شده و اسلام دیگر به رسمیت شناخته نمیشود؛ ادعایی که البته نادرست بود. بعد از تلاش ناموفق برای ترور دونالد ترامپ، چند شایعه و حاشیه مطرح شد و در یکی از آنها نام ایران هم به میان آمد. ادعای ایرانی بودن دوستدختر ضارب ترامپ و همچنین ادعای پیشگویی این ترور توسط یک فرد مسیحی، از موضوعاتی هستند که در این ق...
Jul 26, 2024•1 hr 5 min•Ep. 177
در قسمت ۱۷۲ پادکست فکتنامه، دو سوژه پر حرف و حدیث را مرور کردیم که یکی از آنها واکنشهای زیادی را برانگیخت. در ابتدا، پاسخمان به این سوال را مرور کردیم که آیا تحلیل نتایج انتخابات براساس قانون بنفورد، اعتبار دارد؟ پس از اعلام نتایج دور دوم انتخابات شائبههایی درباره صحت آمارهای اعلامی با استناد به قانون ریاضی بنفورد مطرح شد. ما این موضوع را بررسی کردیم و در یک گزارش بدون نشان به آن پاسخ دادیم. موضوع بعدی، یعنی پربحثترین فکتچک هفته قبل ما، بررسی این ادعا بود که مسعود پزشکیان باسوادترین رئیسجم...
Jul 19, 2024•1 hr 15 min•Ep. 176
در ایران دستکم ۱۴ هزار کتابخانه فعال وجود دارد، از این میان اما ماجرای یکی، سالی چند میلیارد تومان با بقیه فرق دارد. در سومین قسمت پادکست «هزارداستان بودجه»، سراغ داستان کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی رفتهایم؛ کتابخانه، موزه و یکی از بزرگترین مراکز جمعآوری و نگهداری کتابهای خطی که سالها است هزینههای آن از بودجه عمومی تامین میشود. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکتنامه و رادیو فردا؛ پادکستی برای بازخوانی ماجراهای شنیدنی در لابلای تبصرهها، بندها و ردیفهای بودجه. لینکهای تکمیلی: هزارداستان...
Jul 17, 2024•25 min•Ep. 175
قسمت ۱۷۱ پادکست هفتگی فکتنامه هم مانند سه شماره اخیر بیتاثیر از فضای انتخابات و بعد از انتخابات ریاست جمهوری در ایران نبود. در این قسمت ابتدا درباره پروفایل مسعود پزشکیان در وبسایت فکتنامه توضیح دادیم؛ کسی که به عنوان نهمین رئیس جمهوری در ایران اعلام شد و از این به بعد ادعاهای بیشتری از او و دولتش را درستیسنجی خواهیم کرد. در بخش ابتدایی مرور فکتچکهای این هفته به یک تصویر ساختگی اشاره کردیم که ادعا میکرد رئیس ستاد انتخابات سعید جلیلی را در حال حمله به سفارت عربستان سعودی در تهران نشان مید...
Jul 12, 2024•1 hr 24 min•Ep. 174
قسمت ۱۷۰ پادکست هفتگی فکتنامه نیز مانند قسمت قبلی به مناظرهها و ادعاهای نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری در ایران پرداخته است. این انتخابات به دور دوم رفت و دو مناظره دیگر بین مسعود پزشکیان و سعید جلیلی به عنوان کاندیداهای نهایی برگزار شد و فکتنامه نیز روند درستیسنجی همزمان این مناظرهها را در هفته اخیر نیز ادامه داد؛ مناظرههایی که کمی متفاوت از دور نخست برگزار شد و نامزدها بارها به بحث و جدل با یکدیگر پرداختند. در ابتدا توضیح دادیم که چرا درباره کنفرانس جهانی فکتچکرها (Global Fact) در این ق...
Jul 05, 2024•46 min•Ep. 173
