FactGurus | BNR - podcast cover

FactGurus | BNR

BNR Nieuwsradiowww.bnr.nl
Uitspraken, beloftes en voorspellingen vliegen je om de oren. In de FactGurus-podcast gaan we op zoek naar aantoonbare feiten achter een uitspraak met als doel de vraag "klopt dit wel?" te beantwoorden. Host: Frank Leeman.
Last refreshed:
Follow this podcast in the Metacast mobile app to refresh it and see new episodes.
Download Metacast podcast app
Podcasts are better in Metacast mobile app
Don't just listen to podcasts. Learn from them with transcripts, summaries, and chapters for every episode. Skim, search, and bookmark insights. Learn more

Episodes

Klopt Caroline’s bewering over een nadelige concurrentiepositie door een kever?

Afgelopen week meldde de NOS dat Nederlandse Fruit Telers, van Appels in dit geval, last hebben van de appelbloesemkever. Die kever beschadigt de bloesem van een appelboom zodanig dat die bomen later in het jaar geen vruchten kunnen maken, en zo geen fruitoogst meer leveren. Er zijn middelen beschikbaar tegen deze kever, echter in Nederland zijn die momenteel niet toegestaan. In reactie op dat bericht werd door Caroline van der Plas op X (voorheen Twitter) gezegd: "en dan gaan we appels importer...

Aug 01, 20235 min

Stijgt sterftekans bij operaties door jarige arts?

In de factgurus van deze week; California Exit Tax Volgens artikelen en tiktok filmpjes kunnen inwoners van Californië binnenkort een naheffing krijgen wanneer ze de staat uitverhuizen. De filmpjes claimen dat mensen de levensonderhoud kosten in Californië niet meer kunnen betalen, gedwongen wegverhuizen, en dan als ultieme nabrander een naheffing kunnen krijgen. Wat is deze 'exit tax' precies? Ford's EV-tak De directeur communicatie van Ford USA, Mike Levine, schrijft in een persbericht dat het...

Jul 20, 20238 min

Overweegt 1 miljoen Nederlanders een non-binair gender?

'Bijna één miljoen Nederlanders overweegt non-binaire geslachtsregistratie via gemeentehuis' is de titel van het onderzoek gepubliceerd door de Rutgers stichting. Het grote aantal van bijna één miljoen Nederlanders dat dit zou overwegen zorgde voor veel ophef online, en daardoor ook scepsis over het onderzoek zelf. Het onderzoek, uitgevoerd door I&O Research, op basis van een panel van 12.000 respondenten uit de database van I&O betrof een korte vragenlijst van 5 vragen. De uitkomsten zi...

Jul 11, 20237 min

Biden noemde Xi Jinping een dictator – is Xi een dictator?

President Joe Biden noemde vorige week tijdens een fundraiser in de staat California de leider van China, Xi Jin Ping, een dictator . Wereldwijd was hier veel ophef over. Maar een opvallende reactie was die van de premier van Nieuw-Zeeland, Chris Hipkins. Deze reageerde tijdens een impromptu pers moment door te zeggen dat Biden's uitspraak niet klopt, omdat welke vorm van overheid china heeft, aan het chinese volk is om daar wat van te vinden. Hierop vraagt een journalist hem of het volk in Chin...

Jun 28, 20237 min

Is 0,00000001% PFAS in een liter water een luxeprobleem?

In een recent opinieartikel in het magazine EW deelt Simon Rozendaal, een bekende wetenschapsjournalist, zijn kijk op PFAS. Deze schadelijke stoffen hebben de laatste tijd veel aandacht gekregen, met onder andere een reportage op Zembla over de vervuiling veroorzaakt door de Chemours-fabriek in Dordrecht. Rozendaal werpt een nieuw licht op de PFAS-kwestie door het als een luxeprobleem te bestempelen. Hij vergelijkt PFAS met andere giftige stoffen en verbaast zich over de onvoorstelbaar kleine ho...

Jun 20, 20237 min

Nemen bosbranden nou wel of niet toe?

Door de branden in Canada waren bosbranden vorige week veelvuldig in het nieuws. Regelmatig vergezeld van het nieuws dat bosbranden toenemen door klimaatverandering. Op Twitter echter circuleert een grafiek waar op te zien zou zijn dat natuurbranden juist al jaren afnemen. De grafiek is van NASA, is ook daadwerkelijk te vinden op hun site, en daarom moeilijk te negeren. Hoe zit het? Waarom lezen we over een toename van bosbranden als NASA juist constateert dat er minder vierkante kilometers natu...

Jun 13, 20237 min

Amerikaanse fact check websites vertellen ook niet altijd het volledige verhaal.

Wanneer je de factchecks op de websites van factcheck.org of politifact bekijkt met betrekking tot de aankondiging van Ron DeSantis als presidentskandidaat voor de Verenigde Staten, zou je haast kunnen denken dat DeSantis op hetzelfde niveau staat als Trump wat betreft het verzinnen van feiten. Totdat we goed naar de materie kijken met alle relevante context, dan zien we dat het eindoordeel van de Amerikaanse fact-check websites ook niet altijd het volledige verhaal vertellen. See omnystudio.com...

Jun 08, 20237 min

Nee, boeren plegen niet steeds vaker zelfmoord.

De laatste maanden zijn er twee beweringen rondom zelfdoding onder boeren, die regelmatig opduiken in zowel de reguliere media als op social media. De eerste bewering stelt dat het aantal zelfmoorden onder boeren gestaag toeneemt. De tweede bewering beweert dat boeren de beroepsgroep zijn met het hoogste zelfmoordcijfer. Vaak wordt hieraan toegevoegd dat dit komt door de steeds strengere regelgeving waarmee boeren tegenwoordig geconfronteerd worden. De Telegraaf heeft hier vorige week over gesch...

May 31, 20237 min

Dragen we een kledingstuk voordat we het weggooien slechts 3 keer?

Tijdens de ochtendshow 'Goedemorgen Nederland' op WNL introduceerde oud-commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp zich vorige week als klimaatadmiraal. Hij beweerde dat een gemiddeld kledingstuk slechts drie keer gedragen wordt. Hoewel het algemeen bekend is dat we onze kleding minder vaak dragen dan verwacht, zijn er vragen gerezen over de herkomst van deze cijfers en de gebruikte methodologie. Worden deze getallen bijvoorbeeld gebaseerd op kleding die we zelf hebben gekocht, inclusief onder...

May 23, 20236 min

Wordt uw huis gevorderd bij betalingsachterstand?

Op 3 mei was er een belastingdeskundige te gast bij Omroep Ongehoord Nederland. Volgens deze deskundige bestaat de mogelijkheid dat in de toekomst huizen worden geconfisqueerd om immigranten te huisvesten wanneer de eigenaren betalingsachterstanden hebben bij de belastingdienst. Ongehoord Nederland beweert dat de vorig jaar via noodwet geactiveerde ' wet verplaatsing bevolking ' hiervoor een oplossing biedt. Dit is een bewering die ook al een paar maanden regelmatig boven komt drijven op social ...

May 16, 20236 min

Laat aanvalswapen HIMARS zich zo makkelijk dwarsbomen?

Vorige week publiceerde CNN een artikel, op basis van 5 anonieme bronnen, waarin werd vermeld dat de effectiviteit van de HIMARS-raketsystemen in Oekraïne afneemt als gevolg van Russische inmenging door het verstoren en blokkeren van GPS-signalen. Opmerkelijk, omdat het 'High Mobility Artillery Rocket System' moderne geavanceerde systemen zijn, met een prijskaartje van ongeveer vijf miljoen dollar per systeem. GPS-jamming is een goedkope en oude techniek die zelfs tijdens de eerste Golfoorlog we...

May 12, 20236 min

Waar haalt Johan Vollenbroek die 25 procent vandaan?

Stikstof niet de hoofdoorzaak van stilliggen bouw? Arnout Jaspers, de auteur van het boek 'De Stikstof Fuik', en Johan Vollenbroek, een milieuactivist en voorzitter van ‘Mobilization for the Environment’, namen deel aan een debat bij WNL op Zondag. In zijn boek betoogt Jaspers dat er geen stikstofcrisis is, terwijl Vollenbroek van mening is dat er wel een crisis is. Tijdens het debat bracht Vollenbroek naar voren dat slechts 25% van alle vastgelopen bouwprojecten te wijten is aan stikstof, maar ...

May 02, 20237 min

Wordt zeewier als methaan-uitstoot oplossing tegengehouden?

In het debat landbouw en visserijraad haalt Caroline van der Plas zeewier aan als mogelijke oplossing voor de uitstoot van methaan in de veehouderij. Over zeewier is bekend dat het een methaan remmende werking kan hebben. Volgens haar is het zelfs een uitstekend middel om methaan emissie terug te dringen in de veehouderij. Daarnaast noemt zij het vreemd dat voor haar gevoel in elke sector innovatie wordt gestimuleerd behalve in de boerensector. Wat is de status van het onderzoek naar zeewier? Wa...

Apr 25, 20236 min

Kan chatGPT aan Captcha bewijzen geen robot te zijn?

Was Biden in de war? Veel kritiek voor president Joe Biden, die afgelopen week over het eten van ijsjes zou zijn begonnen in plaats van te reageren op de school shooting in Nashville Tennessee. Volgens critici is dit het zoveelste bewijs dat hij de weg kwijt is. Maar wat is de volledige context van zijn slecht getimede liefdesverklaring aan ijsjes? AI omzeilt captcha ChatGPT kreeg de afgelopen week wereldwijd extra aandacht in diverse tech-rubrieken omdat het system er in geslaagd zou zijn om ee...

Apr 18, 20238 min

Leidde het beledigen van Macron via Facebook tot een arrestatie en boete?

In VN magazine staat een interview met Johan Vollenbroek, bekend van het succesvol aanvechten van het Programma Aanpak Stikstof. Hij beweert dat Nederland met zijn koopkracht mais uit de markt haalt om de veestapel mee te voeren, wat eigenlijk bestemd was voor mensen in de Sahel of Pakistan. Volgens hem is een sprekend voorbeeld hiervan dat het eerste schip met maïs onder de graandeal in de Oekraïne-oorlog niet naar een hongerland in Afrika ging, maar naar Nederland. Ook in deze FactGurus, een v...

Apr 05, 20236 min

Vangt Nederland onevenredig veel asielzoekers op?

"Nederland vangt onevenredig veel asielzoekers op" sprak Caroline van der Plas bij WNL Op Zondag . Ook te gast bij dat programma was Europa correspondent Stefan de Vries, die haar onderbrak door te zeggen dat Nederland juist ergens onder het gemiddelde zit. Maar wat zeggen de cijfers, waar staat Nederland ten opzichte van de andere Europese landen en hoe berekent men evenredigheid? Daarnaast in deze Fact Gurus; e-fuels. Wat kost een liter? Hoeveel verlies treedt er op als je alles meerekent? Is ...

Mar 29, 20238 min

Sporen van explosieven & diepzee duikers vanaf een klein yacht, onzin of plausibel?

Iets meer dan een week geleden verscheen een reconstructie artikel in duitse media over de explosies in de Nord Stream pijplijn vorig jaar. In het artikel is te lezen dat Duitse inlichtingendiensten een schip - vermoedelijk een 12 tot 15 meter zeilboot - hebben gevonden, waarop sporen van explosieven gevonden zijn. Op het schip zouden 6 mensen hebben gezeten; een kapitein, een dokter, 2 duikers, en 2 duikassistenten. Op sociale media gingen er vraagtekens op waarom er sporen van explosieven zoud...

Mar 15, 20238 min

Piek gebruik fossiele brandstoffen (bijna) bereikt, wat zeggen de cijfers?

“De wereldwijde vraag naar fossiele brandstoffen lijkt (bijna) niet meer te stijgen” schrijft nu.nl op 16 februari. Dit op basis van een 3-tal rapporten, in welke een aantal scenario’s staan uitgewerkt. Maar wat zeggen de huidige cijfers? Zien we in de trendlijn al een piek? See omnystudio.com/listener for privacy information....

Mar 01, 20236 min

Nord Stream opgeblazen door Amerikanen, echter de feiten kloppen niet.

Al een week of 3 suddert het artikel van Seymour Hersh, een bekroond journalist. In zijn artikel zet Hersh met veel details uiteen hoe -volgens zijn ene anonieme bron- de amerikanen samen met de Noren de Nord Stream pijpleiding hebben opgeblazen. De feiten in zijn verhaal zijn na te lopen met open source intelligence tools (OSInt). Toen OSint journalist Oliver Alexander probeerde de details van Hersh te bevestigen, bleken boten en vliegtuigen niet op de plekken te zijn waar Hersh ze beschreef. S...

Feb 24, 20238 min

Sprak Biden vorige week van World War 3?

Het door Russische nieuwskanalen gemaakte nieuws wordt steeds grilliger en scherper . Op social media was de afgelopen 2 weken een bericht waar beweerd werd dat Biden reeds over 'world war 3' zou spreken. En een vergelijkbaar bericht dat de Duitse Minister van Buitenlandse Zaken, Annalena Baerbock de oorlog verklaard zou hebben. Hoe zit dit, en waar komen die beweringen vandaan? See omnystudio.com/listener for privacy information....

Feb 07, 20236 min

Maken peperdure piepers ons patatje prijziger?

Peperdure piepers maken patatje prijziger , kopte nu.nl. In het artikel wordt beschreven hoe de historisch hoge prijs van de frietaardappel zorgt dat een frietje duurder zal worden. Maar hoe historisch hoog is die prijs? En welk deel van de prijs van een zak patat wordt bepaald door de aardappel? In Australië is men naargeestig op zoek naar en verloren radio actief onderdeel van 6 bij 8 millimeter, ongeveer de grootte van een tictac snoepje. Op diverse plekken, zoals de NOS, was te lezen dat het...

Jan 31, 20238 min

Is mannelijke vruchtbaarheid in crisis door plastic?

Begin januari werd wereldwijd de noodklok geluid toen te lezen was dat plastics de oorzaak zouden zijn van een jarenlange dalende spermakwaliteit. In Nederland waren er artikelen van onder andere de NOS en de Volkskrant die schrijven hoe een recent onderzoek dit zou hebben aangetoond. Maar wat staat er eigenlijk in dat onderzoek over de relatie tussen plastic en de invloed op de vruchtbaarheid van mannen? Daarnaast in FactGurus een korte blik op de artikelen die beweren dat Toyota in gaat zetten...

Jan 24, 20238 min

Vieze CO2 spuwende vulkanen, en een moordzaak met AI als advocaat?

Toen deze maand zowel de Kilauea vulkaan op Hawaii én een vulkaan in Griekenland weer actief werden, verschenen op social media berichten dat één vulkaanuitbarsting meer CO2 de lucht in blaast dan de mens in een jaar uitstoot, of zelfs meer dan de mensheid sinds z'n hele bestaan heeft uitgestoten. Een hardnekkige bewering, die al sinds 2005 op internet te vinden is. Maar hoe zit het ook alweer? Klopt de bewering een beetje? Daarnaast in FactGurus aandacht voor een rechtszaak die door het AI syst...

Jan 17, 20236 min

Loopt internet encryptie gevaar binnen 3 jaar gekraakt te worden?

Donderdag 5 januari publiceerde de Financial Times een artikel wat de Quantum Computing community flink heeft bezig gehouden. In het artikel wordt beschreven hoe wetenschappers van Chinese universiteiten twee algoritmes hebben gecombineerd om, aldus hun paper, binnen 3 jaar RSA encryptie te kunnen breken. RSA encryptie is de meest gebruikte vorm van encryptie voor beveiligd data verkeer. Als hun bewering klopt, dan zou dat een flinke schok zijn voor de wereld van security. Echter hun paper zorgd...

Jan 10, 20236 min

Wat kwam er uit van de voorspellingen voor 2022?

Door het jaar heen zijn er vele experts die, vaak hele concrete, voorspellingen doen. Voor het volgende jaar, of voor bijvoorbeeld een tijdspad van 5 jaar. Een selectie daarvan worden gelogd op Factgurus.nl , en aan het einde van een jaar kijken we naar wat er uitgekomen is van de voorspellingen, zoals dit jaar; Investeerder in o.a Hotmail en Tesla deed in 2017 en 2018 voorspellingen over Cryptocurrencies; ABN-Amro gaf een koersindicatie voor de goudprijs in december 2022; De Amerikaanse tak van...

Jan 04, 20236 min

Zijn er miljoenen omgezaagde kerstbomen in huiskamers in Nederland?

Tijdens het laatste debat voor het kerstreces zei Leonie Vestering, kamerlid van de Partij voor de Dieren dat "Miljoenen kerstbomen worden afgezaagd om een paar weken lang in een huiskamer te staan, is dat nou echt een duurzame manier van kerstfeest vieren?" Elk jaar komt de discussie over de echte boom versus de nep boom weer op gang. Maar hoe zat het ook alweer? En zijn er echt miljoenen afgezaagde bomen in huiskamers met kerst? See omnystudio.com/listener for privacy information....

Dec 28, 20227 min

Bijt de wolf hele stallen dood?

Een tweetal onderwerpen in deze FactGurus. Tijdens een debat op 6 december zei JA21 kamerlid Derk Jan Eppink dat de wolf inmiddels hele stallen tegelijk dood bijt. De wolf is het afgelopen jaar steeds vaker in het nieuws. Vorige maand nog toen de gemeente Gelderland met paintball geweren de wolf wilde verjagen, maar de voorzieningen rechter daar een stokje voor stak. Hoeveel dieren worden er per jaar doodgebeten door de wolf? En gaat het met hele stallen tegelijk? Ook in een debat op 6 december ...

Dec 13, 20226 min

Fact Check; kleding vervuilender dan luchtvaart én scheepvaart?

Tijdens Black Friday presenteerde D66 kamerlid Kiki Hagen een initiatiefnota om de kleding industrie te verduurzamen. Volgens Hagen is deze industrie vervuilender dan luchtvaart en scheepvaart samen. Waar komt deze vergelijking vandaan, en gaat hij daadwerkelijk op? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dec 06, 20226 min

Een sterk staaltje populisme van Giorgia Meloni

De afgelopen week ging een video viraal waarin de Minister President van Italië, Giorgia Meloni, Frankrijk ervan beschuldigt een neokolonialistisch beleid ten aanzien van Afrika te voeren. Ze beweert dat Frankrijk "koloniaal geld" drukt voor 14 Afrikaanse landen, in ruil waarvoor deze landen gedwongen worden 50% van de opbrengst van hun export aan Frankrijk af te staan. In de video is te zien hoe ze voor een live televisiepubliek een foto laat zien van een kind dat volgens haar goud zou delven i...

Nov 23, 20226 min

Zijn 6500 gastarbeiders dood door het WK in Qatar?

De shockerende constatering over de WK in Qatar gaat ruim rond op internet en in andere media; "Zeker 6500 doden in 10 jaar bij voorbereidingen WK voetbal" of varianten daarop. Het is bijna 2 jaar geleden dat the Guardian hun eigen onderzoek publiceerde, waarin ze stellen dat 6500 gastarbeiders overleden zouden zijn tijdens de bouw van WK infrastructuur. In Nederland kwam het getal van the Guardian vorige week opnieuw onder de aandacht toen een Jumbo tv reclame in opspraak kwam door scenes met d...

Nov 09, 20227 min
Hosted on Omny Studio
For the best experience, listen in Metacast app for iOS or Android