Afl. 546 Duisternis: Karen Mulders

Zin om iets nieuws te starten? Bij Podimo vind je elke dag iets nieuws. Podcast en luisterboeken op één plek. En nu probeer je Podimo twee maanden lang voor maar één euro. Luister bijvoorbeeld naar Moordkast, De Zeven Levens van Betty... Start vandaag nog met iets nieuws. Start met luisteren. En op dit ogenblik dat ik me neerleg, vliest er de kogel door de ruit, over mijn kop. Die aandacht voor geschiedenis is er altijd geweest.

Ze persen zichzelf, massaal die trechter in. Dit is een meesterlijke zet van Hannibal. Unieke verhalen van de mensen die op de eerste rij van de geschiedenis zaten. Verteld met een eigenzinnige toets en verhelderende inzichten. Luister nu naar geschiedenis voor herbeginners.

Welkom bij aflevering 546 van Echt Gebeurd. De podcast waarin mensen hun eigen waargebeurde verhalen vertellen. In deze aflevering een winterverhaal. Dat Karen Mulders in december 2012. Want ja, we bestaan al 17 jaar. vertelde tijdens een echt gebeurd middag met het thema duisternis. Ik ben in 96, toen was ik nog zeer jong en onervaren, in een gekke bui begonnen met Russie studeren. Zo van, niemand spreekt het en ik wil toch weten wat ze zeggen. Dus dat was ik, ja.

Dus daar was ik mee begonnen. En een van de vakken die wij kregen op de universiteit was dan landkunde. En een onderdeel daarvan was het Poolgebied. Want daar hebben ze in Rusland gewoon heel veel van. En met die excursie die eraan vast zat, aan dat vak, ben ik mee geweest. Ik denk, nou, ik moet maar eens rondkijken. Wat is dan het Poolgebied? Want ja, ver weg en donker en ijsberen en sneeuw.

Ik kon me niet echt voorstellen dat ik daar wat mee had. Dat was in de Pool zomer. Dus het was na een kleine 21 uur licht. Maar die paar uur dat het wel donker was, waren net de uren waarin wij een vliegtuig moesten halen. En ik stap het hotel uit en ik kijk omhoog en ik zie daar heel vaag iets wits. En ik denk nog, goh, gaat het sneeuwen? Zou kunnen, ik bedoel het Poolgebied. Maar dat was het niet, het bleek het Poollicht te zijn.

Ik had altijd gedacht, policht, dat is allerlei felle kleuren. Maar dit was gewoon alleen maar een heel klein waasje, wat zo een beetje heen en weer ging. Maar dat had echt een verpletterende indruk op me. Op het moment dat het weer verdween, het zal door tien minuten gewijs zijn...

Had ik het gevoel dat ik gewoon alleen op de wereld over was. En ik had nog maar één doel in mijn leven. Dat was dat polgebied moet beschermd blijven. Ik zei al dat ik jong en onervaren. Maar ik ben er wel mee doorgegaan. Ik kwam terug. Ik heb mijn studie afgerond.

We hadden wat ups en downs. Maar hij had wel besloten, ik wil verder. Maar ja, dan moet het wel in het verlengde van je studie liggen. Dus het moest dan wel het Russische Poolgebied worden. En het Russische Poolgebied is heel groot, maar heeft ook één heel groot nadeel. Het ligt aan de kust. Daar waar Rusland kust heeft, is het een militair gebied. Daar waar het militair gebied is, mag je niet komen als buitenlander. Als je dat wel doet...

Ook al doe je dat gewoon compleet onwetend. Dan heb je echt geen flauw idee dat je iets verkeerd gedaan hebt. Dan zit je in de cel. Dat was mijn allereerste ervaring in Rusland. Dus dat had ik geleerd. Dat moet je niet doen. Als je ergens niet mag komen, moet je dat ook niet gaan proberen. Dus ik heb jarenlang braaf onderzoek gedaan in bibliotheken. En ik probeerde steeds noordelijker te komen. Want ik wilde wel heel graag nog een keer naar het Poolgebied toe. In Rusland. En was uiteindelijk...

In Argans aangekomen. Dan zit je al wel net boven de poolcirkel. Maar dat is nog niet echt. Er groeien nog bomen. Ik bedoel, dat is niet echt poolgebied.

En daar kwam ik iemand tegen die zei, nou weet je, er gaat een expeditie van biologen. Die zijn gevraagd, er is olie- en gaswinning in dat hele noordelijke gebied. En die mensen, ja je mag er niet komen, maar die biologen mogen er wel komen. Want er moet vooral even aangetoond worden dat het onwijs goed gaat met de natuur.

Een beetje twijfelachtig natuurlijk, olie, gas, kwetsbare natuur en het gaat goed. Maar goed, die mensen mochten daarheen en die hadden een tolk nodig. Dus ik stond vooraan. Het was alleen wel de voorbesprekingen. Dat is februari. Februari, Poolgebied, min 45, 4,5 meter sneeuw. Ik dacht, dat moet kunnen. Dus ik ben daarheen gegaan.

Helemaal enthousiast, helemaal blij. Hoopte het policht te zien. Want ik dacht, nou, daar hebben we echt gewoon 21 uur donker. Dus het wordt 21 uur lang policht. Maar dat viel tegen. Want het was te koud voor het policht. Ik weet nog steeds, het doet precies werk, maar het schijnt dat het heel koud is. Dat licht er wel is, maar dat het voor ons niet zichtbaar is. Maar er was in ieder geval niks te zien. Het was wel onwijs koud.

Ik bedoel, ik draag lenzen, maar als je even verwachtte met knipperen, dan staat die lens gewoon vastgeplakt op je ogen. Als je knippert. Dat was echt even slikker. En ik moest keihard werken, want als tolk had ik eigenlijk nog nooit gedaan.

Je moet gewoon heel hard werken dan. Je bent constant bezig om, wanneer andere mensen aan het praten zijn, om het tussendoor zo te vertalen. Want tegen de tijd dat je eindelijk vrij bent, ben je kapot. Maar ik had me wel voorgenomen, zodra ik tijd heb, ga ik daar naar het museum. En ga ik daar naar de lokale school en ga ik daar kijken of ze ook een bibliotheek hebben. Want misschien mag ik dan uiteindelijk toch mijn onderzoek daar afmaken.

Ik deed namelijk onderzoek naar de Nenets. Dat is een rendierhoudend volk dat er in het noorden rondtrekt met tenten en sledens. Ik had er een heel idyllisch beeld bij gekregen van hoe fantastisch het wel niet moest zijn om in zo'n prachtige natuur rond te mogen trekken met je dieren. Dat moest en zou ik een keer meemaken. En daar had ik echt min 45 wel voor over. En ik weet nog dat ik de eerste keer dat ik echt tijd had. En nog energie had om die kou te trotseren.

Die 500 meter naar het museum te lopen. Dat ik daar op straat liep. En je hebt van die muren sneeuw om je heen. Voor mijn gevoel huppelde ik. Maar na de inzien denk ik dat ik dat niet gedaan heb. Want dat gaat niet zo handig in zoveel meter sneeuw. Maar ik zag daar een tak uit de sneeuw steken.

En ik weet nog dat ik dacht, wat raar, want er groeien hier helemaal geen bomen. Hoe komt die tak hier? Maar ja, dat denk je op zo'n moment. Het is hartstikke koud, dus je gaat echt niet stil zo dan verder te kijken. En je loopt gewoon door. Ik ben naar het museum gegaan. Ik ben bij de school geweest. Hebben we heel veel gepraat met mensen. En heb ik gevraagd. Wat doen jullie hier nou? Want ik had tenten verwacht. Rendiesleiders. Grote kuddes. Niks. Helemaal niks.

Soviet flats, dat was wat er stond. En toen zei een van die vrouwen, ja, wij zijn hier ook niet echt helemaal vrijwillig. Maar ja, het is nou eenmaal zo. Ik zei, maar hoezo dan? Ja, wij komen hier, want alle kinderen... Zitten verplicht op Russische kostschool. En dit is de enige plek. In een kleine 700 vierkante kilometer omtrek. Waar zo'n kostschool staat. Dus die kinderen zitten daar op school.

In de zomer hebben ze gewoon geen tijd. Dan zijn ze constant met die kuddes in de weer. En die kuddes trekken maar door. En die trekken zich echt. Alleen als er een pijpleiding is. Waar ze gewoon bam tegenaan lopen. Dan trekken ze zich er wat van aan. Maar anders blijven die kuddes gewoon doorlopen. Graven.

Grazen. Door. Graven. Grazen. Door. Dus die mensen trekken daar echt om de twee, drie dagen. Pakken ze die hele tent weer in. Dan gaan ze met ze mee. Maar in de winter, dan voegen ze al die kuddes samen. En dan zijn er steeds maar een paar mensen die met die kuddes daar, nou ja, oppassen. De overige mensen zitten dan eigenlijk in de tent gewoon te wachten tot het weer zomer is. En die dieren weer gewoon zoveel te eten hebben dat ze niet, nou ja...

Een beetje bij elkaar gehouden moeten worden en af en toe een keer een beetje hooi of zo moeten krijgen. Want dat halen ze dan nog wel uit de dorpen. Maar dan gaan ze dus vaak naar zijn stadje toe om dan bij de kinderen in de buurt te zijn. En om die kinderen te leren hoe hun eigenlijke cultuur zou moeten zijn.

Heel kron natuurlijk. Ik bedoel, een paar honderd meters verder zit je gewoon in de tundra. Maar ze komen dus naar de stad toe om die kinderen dat te vertellen. Voor mij een mooie kans. Want ik kon ze ook aanschuiven en horen hoe het dan allemaal zou moeten zijn. Maar tegelijkertijd ook heel erg ontluisterend.

Die kinderen zijn gewoon eigenlijk helemaal Russisch opgevoed. Hebben helemaal niets met die tundra. Die zitten er echt een tijd uit. Als je hummeltjes van vier jaar oud ziet. Die dus gewoon een jaar lang hun ouders alleen maar af en toe in de winter zien. Dat is heel sneu.

Dus ik was al een beetje van, wat doe ik hier nou eigenlijk? Ik help die biologen aan een iets wat obscure expeditie om aan te tonen hoe goed het daar gaat. Waar ik niet helemaal van overtuigd was, maar onder vier meter sneeuw kun je... Alles ongeveer bedekken. Dus ik kon ook niet beweren dat het anders zat. Dus ik had ook geen reden om zomaar weg te gaan. Maar ik stond daar. En op een bepaald moment heb ik die mannen gevraagd. Wat doen jullie hier dan?

Want die zag ik nooit op die school. Die zag ik ook nooit in dat museum. Wat is dan jullie beweegreden om daar te zijn? En een van die mannen zei van... Ja, wij drinken. Dat snap ik. Wodka is goedkoper dan cola in die landen. Dus ik bedoel, 50 cent voor een liter fles wodka en 1,50 euro voor een halve liter cola. Dan snap ik wel dat je wodka wil drinken. Maar waarom dan daar? Waarom blijf je niet in de tundra?

En toen zei die man, het is hier veiliger. Zo veiliger? Hoezo veiliger? Ja, zei hij, als je hier met je zatte kop oude straat loopt, heb je altijd daar een flat en daar een flat en dan weet je, daar moet ik tussendoor. Dan kom ik bij mijn eigen huis uit. In de tondra niet. Als je daar je eigen tent niet meer ziet, dan verdwaal je. En bij min 45 is verdwalen. En zeker als je dat met je zat te komen doet en je valt om in de sneeuw. Dan ben je dood.

Dus voor ons is het veiliger om hier te zijn. In die hele week dat ik daar was, heb ik eigenlijk weinig mannen nuchter gezien. Dat vond ik al heel ontluisterend. Maar toen ik de allerlaatste dag terugliep... Van het museum naar het hotel liep ik weer langs die weg en zag ik weer die rare tak. En ineens viel het me op, er zaten vingers aan die tak. Er kwam een sneeuwschuiver aan.

En het enige wat ik kon denken was, dit is het lot van iemand die alcohol verkies boven werken in de Tundra. Ik kan niks meer voor die man doen, of vrouw, waarschijnlijk een man. Ik ben gewoon omgedraaid. Ik ben teruggelopen naar het museum, heb gewacht tot de sneeuwschuiver voorbij was en ben toen teruggegaan. En toch blijf ik van het poolgebied houden. En als iemand me nu vraagt, wil je morgen gaan? Zou ik wel weer ja zeggen.

Maar ik zou wel wat minder goed letten op wat er uit die sneeuw steekt, denk ik. Dat was een verhaal van Karen Mulders. Wil jij ook een keer komen vertellen tijdens een echt gebeurd verhalenmiddag? De thema's voor de komende edities zijn Verliefd, in februari. De expert, in maart. Bloed, in april. Zweet, in mei. En tranen in juni. Je zou zeggen, alle denkbare verhalen passen wel bij één van die thema's.

Dus pitch jouw waargebeurde, zelfbeleefde verhaal via het formulier op echtgebeurd.net. En als onze redactie het inderdaad geschikt vindt, nemen we contact met je op. En die redactie bestaat uit Micha Wertheim, Ariane Hins, Tom van Rooijen, Renette Krakkenbos en mijzelf, Parnie Cornelissen. Zakelijke leiding Eve Prins, zaaltechniek Jasper van Oorschot, podcast Gijsbert van der Wal.

Dit was aflevering 546. Bedankt voor het luisteren. En vergeet niet te knipperen. Anders vriest je contactlens misschien vast aan je oog. In de podcast VSR onderzoeken wij Perl van den Brink en Doortje Smidhuizen de vragen waar het moderne leven nog geen antwoord op heeft. En in het nieuwe seizoen behandelen we onder andere de vragen. Hoe verdeel je je vrienden na een break-up? Kun je verslaafd zijn aan stress?

En waarom wil iedereen DJ zijn? Luister nu een nieuwe aflevering van VSR... iedere donderdag in je favoriete podcast-app.