Wcześniej spychane do ról żon i matek, dziś kobiety coraz częściej stają na czele mafijnych klanów, a w legalnych biznesach jest ich więcej na stanowiskach kierowniczych niż Włoszek spoza półswiatka. Ale wbrew pozorom, ten wzrost znaczenia wcale nie oznacza emancypacji. O kobietach mafii opowiada dr Dominika Lipszyc: italianistka i amerykanistka z Instytutu Komunikacji Specjalistycznej i Interkulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny...
Oct 07, 2021•41 min•Season 3Ep. 42
Sudan jest na półmetku pomiędzy obaleniem rządzącego trzy dekady dyktatora, a obiecanymi na przyszły rok demokratycznymi wyborami. W tym czasie władze przejściowe wprowadziły przełomowe reformy - ale na ile faktycznie zmieniają one kraj, a na ile służą tylko polepszaniu jego wizerunku? O Sudanie w czasie przemian opowiada dr hab. Maciej Kurcz, antropolog z Instytutu Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/ Lub w ap...
Sep 30, 2021•41 min•Season 3Ep. 41
Choć na Zachodzie buddyzm cieszy się opinią religii pokoju, to w kraju z największą ilością mnichów na liczbę wiernych ma ona dużo brutalniejsze oblicze. Najbardziej znani duchowni kilka lat temu zachęcali armię do ludobójstwa i rozgrzeszali z niego żołnierzy, a dziś wspierają juntę wojskową w represjach. O źródłach nacjonalizmu w birmańskiej tradycji buddyzmu opowiada dr hab. Michał Lubina z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Nagrania możesz odsłuchać na stron...
Sep 23, 2021•1 hr 5 min•Season 3Ep. 40
Katastrofa klimatyczna jest najbardziej widoczna w gwałtownych zjawiskach pogodowych. Ale równocześnie wyrządza coraz większe szkody w obszarze, który jest bardziej nieuchwytny: ludzkiej mentalności. O wpływie zmieniających się za oknem widoków na poczucie lęku opowiada dr Magdalena Budziszewska z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/ Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overc...
Sep 16, 2021•40 min•Season 3Ep. 39
Do Phnom Penh powracają dzieła z największej na świecie prywatnej kolekcji sztuki Imperium Angkoru, które wcześniej zostały zebrane w niejasnych okolicznościach. Ich rabunek przypadł między innymi na lata, kiedy reżim Czerwonych Khmerów chciał zniszczyć dawne dziedzictwo i masowo mordował artystów, którzy nie mogli przekazać swoich technik następnym pokoleniom. O odradzaniu się twórczości artystycznej w Kambodży opowiada Katarzyna Sumisławska: pracowniczka pozarządowych organizacji humanitarnych...
Sep 09, 2021•34 min•Season 3Ep. 38
Rząd zapowiedział odebranie Naczelnemu Rabinatowi Izraela monopolu na decydowanie o koszerności. Religijni zwierzchnicy kraju alarmują, że zniszczy to jego charakter, ale coraz większa część obywateli chce bardziej laickiego państwa, co proponują już nawet ultranacjonalistyczni politycy. O związkach religii i demografii w Izraelu opowiada Konstanty Gebert: dziennikarz i tłumacz, publikujący między innymi w "Gazecie Wyborczej". Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/...
Sep 02, 2021•52 min•Season 3Ep. 37
Według wyliczeń ekonomistów, anglojęzyczne Karaiby mają co roku tracić 4,4 mld dolarów na niewykorzystanym potencjale turystycznym, który jest obniżany przez instytucjonalną homofobię. Choć miejscowe rządy odziedziczyły ją jeszcze po czasach kolonialnych, to dziś bronią jej jako własnego dziedzictwa. O Karaibach odbiegających od turystycznych folderów opowiada Małgorzata Wasilewska: od 2020 r. ambasadorka Unii Europejskiej na Barbadosie, a w latach 2016-2020 na Jamajce. Nagrania możesz odsłuchać...
Aug 26, 2021•50 min•Season 3Ep. 36
Sto lat temu Ormianie budowali swoją świadomość narodową w oparciu o piosenki ludowe. Jaka więc muzyka najlepiej oddaje ich dzisiejszą tożsamość: nu metal z diaspory, militarnie nastawiony pop, czy biesiadne disco z korzeniami daleko od domu? O stosunkach społecznych i popkulturze w Armenii opowiada Ewa Polak, analityczka i antropolożka polityki krajów byłego ZSRR. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/ Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Ca...
Aug 19, 2021•1 hr 2 min•Season 3Ep. 35
W zamachu na prezydenta Haiti brały udział dwa tuziny kolumbijskich najemników. W tym czasie w ich ojczyźnie trwały największe protesty w historii najnowszej kraju. Pozornie odległe fakty, to w rzeczywistości wynik ogromnych podziałów wśród Kolumbijczyków - nawet geograficznych. O źródłach społecznej segregacji w Kolumbii opowiada Dominika Matejko: antropolożka, politolożka i reporterka specjalizująca się w Ameryce Łacińskiej. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/...
Aug 12, 2021•52 min•Season 3Ep. 34
Według ONZ, na całym świecie żyje dziś od 4,2 do 10 mln bezpaństwowców, czyli osób nie posiadających obywatelstwa żadnego kraju. Przez brak tych dokumentów z reguły nie mają dostępu do edukacji, czy ochrony zdrowia - mimo, że duża część z nich mieszka od pokoleń w tych samych miejscach. O przyczynach i następstwach tego zjawiska opowiada dr hab. Dorota Pudzianowska z Wydziału Prawa i Administracji UW, oraz kancelarii Dentons. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: Lub w aplikacjach: Spotify, iTun...
Aug 05, 2021•35 min•Season 3Ep. 33
Wbrew wizerunkowi kraju odciętego od świata, Korea Północna przez większą część swojej historii skutecznie eksportowała swoją propagandę do kilkudziesięciu państw na wszystkich kontynentach. Czy dziś jest w stanie to robić dalej dzięki internetowi, w którego wykorzystaniu zaskakująco dobrze sobie radzi? O północnokoreańskich sposobach kreowania wizerunku opowiada Roman Husarski: analityk Instytutu Boyma, autor książki "Kraj niespokojnego poranka", prowadzący bloga Wloczykij.org. Nagrania możesz ...
Jul 29, 2021•59 min•Season 3Ep. 32
Obywatele Szwajcarii zatwierdzili w referendum kontrowersyjne prawo antyterrorystyczne, które pozwala policji na stosowanie sankcji wobec osób, przeciw którym nie ma dowodów, że popełniły przestępstwo. Wcześniej Szwajcarzy zgodzili się też, żeby mogły ich szpiegować firmy ubezpieczeniowe, rośnie także ilość przypadków inwigilacji ze strony służb, ale i pracodawców. To ogromna zmiana w kraju, który jeszcze kilka lat temu zabraniał zakładania podsłuchów bez względu na okoliczności. O alpejskim pos...
Jul 22, 2021•29 min•Season 3Ep. 31
Nowy prezydent Ekwadoru o mały włos nie wszedł do drugiej tury: popularnością zrównał się z nim kandydat ludności rdzennej, której partia została niespodziewanie drugim największym ugrupowaniem w parlamencie. Skąd te nagłe sukcesy społeczności, do której należy tylko 7 proc. obywateli? O związkach tożsamości i ekologii w Ekwadorze opowiada dr Karolina Grzech: językoznawczyni z Uniwersytetu w Walencji. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/ Lub w aplikacjach: Spotif...
Jul 15, 2021•40 min•Season 3Ep. 30
Kto posprząta śmieci w kosmosie (Dział Zagraniczny Podcast#086) Według NASA, w ciągu ostatnich 13 lat ilość śmieci w przestrzeni okołoziemskiej się podwoiła: samych obiektów o rozmiarze powyżej 10 cm jest już ponad 20 tys., a mniejszych są miliony. To dlatego, że ludzkość coraz częściej lata w kosmos, a prywatny rynek takich usług właśnie zaczyna się jeszcze bardziej rozkręcać. Czy oznacza to, że na orbitach zrobi się bałagan nie do uprzątnięcia? O kosmicznych śmieciach i pomysłach na radzenie s...
Jul 08, 2021•31 min•Season 3Ep. 29
Przez dwa wieki niepodległości Grecja chętniej odbierała obywatelstwo, niż je nadawała. Urodzone w kraju i poddane hellenizacji w szkołach dzieci imigrantów mogą liczyć na paszport dopiero od 2015 r., który paradoksalnie jest też momentem, gdy tradycyjną grecką gościnność zaczęła wypierać niechęć do przybyszów. O zmieniającym się poczuciu greckiej tożsamości opowiada Dionisios Sturis: reporter i autor książki "Zachód słońca na Santorini". Nagrania możesz odsłuchać na stronie: Lub w aplikacjach: ...
Jul 01, 2021•46 min•Season 3Ep. 28
Tunezja jest jedynym krajem regionu, który dzięki Arabskiej Wiośnie wprowadził prawdziwą demokrację. Ale 10 lat po jej wybuchu, w sondażach największe poparcie ma partia, na której czele stoi prawniczka dawnego reżimu, a obecny prezydent jest oskarżany przez opozycję o ciche przywracanie autorytaryzmu. O tunezyjskich rozczarowaniach i nadziejach opowiada Sara Nowacka: analityczka ds. arabskich z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: Lub w aplikacjach: ...
Jun 23, 2021•32 min•Season 3Ep. 27
Bhutan od dwóch dekad mocno promuje Szczęście narodowe brutto - stworzony w tym kraju wskaźnik jakości życia, który ma być uzupełnieniem skupionego na gospodarce Produktu krajowego brutto. W towarzyszących mu badaniach, za szczęśliwych uznaje się 91 proc. obywateli kraju, ale nie znajduje to potwierdzenia w międzynarodowych rankingach, w których Bhutan zamyka pierwszą setkę. Z czego wynikają te różnice? O gospodarce opartej na szczęściu opowiada analityk Instytutu Boyma Adrian Zwoliński, badając...
Jun 17, 2021•47 min•Season 3Ep. 26
W niedzielę Wenezuela gra mecz otwarcia na Copa América. Jej reprezentacja była długo pośmiewiskiem, do dziś nie weszła do zestawienia 10. najlepszych drużyn turnieju, choć organizująca go konfederacja ma tylko 10 członków. Ale w ostatnich latach zrobiła ogromny progres, w rankingu FIFA awansowała ze 129. miejsca na 30. Sukcesy odnosi w czasie, gdy Wenezuela przechodzi największy w swojej historii kryzys gospodarczy, którego ofiarą pada bejsbol - sport narodowy tego kraju. O wenezuelskich zmiana...
Jun 10, 2021•46 min•Season 3Ep. 25
W marcu zmarła Nawal El Saadawi, najsłynniejsza i ostatnia z arabskich feministek, których walka o prawa kobiet przypadła na okres rewolucji seksualnej. Co zostało z ich spuścizny i z jakimi wyzwaniami zmaga się nowe pokolenie działaczek, w tym tych, które inspirację czerpią z Islamu, odmawiając nazywania się feministkami? O emancypacji w świecie arabskim opowiada dr Karolina Rak z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorka projektu Niswiyya - Feminizm arabski....
Jun 03, 2021•53 min•Season 3Ep. 24
Na początku maja izba niższa francuskiego parlamentu przegłosowała karanie więzieniem ekobójstwa. Równocześnie niektóre państwa oraz organizacje pozarządowe chcą, by taka zbrodnia stała się nową podstawą do ścigania dla Międzynarodowego Trybunału Karnego. Ale czym ona w ogóle jest? O ekobójstwie opowiada prof. Lech Nijakowski z Wydziału Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/ Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts,...
May 27, 2021•26 min•Season 3Ep. 23
W 500-lecie upadku azteckiego imperium, grupa zapatystów wypłynęła łodzią z Meksyku do Hiszpanii w symbolicznej "odwróconej konkwiście". Dawniej takie akcje PR-owe były chlebem powszednim ruchu, który inspirował alterglobalistów z całego świata, ale równo dwie dekady temu jego liderki i liderzy zdecydowali skupieniu się na sobie. Co od tamtej pory osiągnęli? O zapatystach opowiada reporterka Ola Synowiec, autorka książki "Dzieci Szóstego Słońca. W co wierzy Meksyk" i bloga Mexico Magico. Nagrani...
May 20, 2021•1 hr 2 min•Season 3Ep. 22
Dziś wypada dokładnie 10 lat, od kiedy tysiące młodych Hiszpanów zaczęło okupować place w kilkudziesięciu miastach kraju i domagać się radykalnej zmiany systemu. Rewolucja się w końcu nie ziściła, ale na jej fali scenę polityczną wywróciły do góry nogami trzy nowe partie. Co ich losy mówią o dzisiejszej Hiszpanii? 🎶 W nagraniu wykorzystałem fragment utworu: Califato ¾ – Crîtto de lâ Nabahâ 🎶 Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/ Lub w aplikacjach: Spotify, iTune...
May 15, 2021•1 hr•Season 3Ep. 21
Na świecie działa kilka tysięcy organizacji, których założyciele twierdzą, że są one nowo powstałymi państwami. Większość to żart, ale przynajmniej kilkadziesiąt z nich naprawdę stara się o taki status - czasami mając do tego trudne do zignorowania podstawy. O mikronacjach opowiada Maciej Grzenkowicz, redaktor radia Nowy Świat i autor książki "Tycipaństwa. Księżniczki, bitcoiny i kraje wymyślone". Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/ Lub w aplikacjach: Spotify, i...
May 13, 2021•46 min•Season 3Ep. 20
W najludniejszym kraju Afryki oburzenie wywołuje porwanie kilkudziesięciu studentów. To kolejne takie zdarzenie w ciągu kilku tygodni, bo masowe uprowadzenia z placówek edukacyjnych stały się dochodowym biznesem. Tym bardziej, że miejscowe władze wolą z przestępcami negocjować, niż zwalczać ich siłą. O nigeryjskim kryzysie bezpieczeństwa opowiada dr Jędrzej Czerep, analityk ds. afrykańskich w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagrani...
May 06, 2021•32 min•Season 3Ep. 19
Dziś odbywają się wybory do Wspólnoty Madrytu. Szczególne emocje budzą w nich obcokrajowcy o ciemnym kolorze skóry: bez których na stołach nie byłoby papryki, ale którzy są świetnym straszakiem napędzającym głosy skrajnej prawicy. 🎶 W odcinku wykorzystałem fragment utworu: Kase.O - Ringui Dingui (con SFDK) 🎶 Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://www.dzialzagraniczny.pl/ Lub w aplikacjach: Spotify, iTunes, Google Podcasts, Pocket Casts, Stitcher, Overcast, Podplayer i Podkasty.info Jeżel...
May 04, 2021•37 min•Season 3Ep. 18
W cieniu zamieszania wokół tworzenia zamkniętych rozgrywek przez najbogatsze europejskie kluby, identyczny projekt powstaje w Afryce. Nie napotka tam na problemy, które zatrzymały Superligę, bo kibice nie są tak zorganizowani, a świeżo wybrane władze konfederacji zarządzającej piłką na kontynencie są pod kontrolą największego promotora tego pomysłu. O problemach, z jakimi zmaga się afrykański futbol opowiada Adam Kotleszka: komentator sportowy i twórca Magazynu Lig Egzotycznych. Nagrania możesz ...
Apr 29, 2021•39 min•Season 3Ep. 17
Na Malcie trwa wiosenny sezon polowań na ptaki - to jedyny kraj Unii Europejskiej, który zezwala na strzelanie do nich o tej porze roku. Choć jest zaledwie wielkości Krakowa, to jak do tej pory nie udało się go zmusić do zakazania tej praktyki, na czym korzystają kłusownicy, co roku zabijający gatunki uznawane za zagrożone w innych krajach, w tym w Polsce. O niebezpieczeństwach dla ptaków migrujących przez Morze Śródziemne opowiada Jędrzej Winiecki z tygodnika "Polityka". Nagrania możesz odsłuch...
Apr 22, 2021•28 min•Season 3Ep. 16
Największy park narodowy Unii Europejskiej znajduje się w Amazonii: to część Gujany Francuskiej, formalnie integralnej części Wspólnoty. Ale mimo statusu chronionego, tamtejszy las traci rocznie 500 hektarów drzew, a do zasilających go rzek trafia 13 ton rtęci. To efekt pracy tysięcy garimpeiros - imigrantów z najbiedniejszej części Brazylii, którzy w puszczy szukają szczęścia na nielegalnych urobiskach złota. O życiu i pracy w regionie ogarniętym tą gorączką opowiada reporter Tomasz Owsiany, au...
Apr 15, 2021•42 min•Season 3Ep. 15
Od początku roku nie milkną protesty studentów najlepszego tureckiego uniwersytetu przeciw mianowaniu rektorem człowieka oskarżanego o plagiat pracy doktorskiej. Nominacja wpisuje się w zmiany, jakie od kilku lat prezydent Recep Tayyip Erdoğan wprowadza w edukacji (np. wycofując teorię ewolucji ze szkolnych podręczników), a które mają według niego doprowadzić do powstania "pobożnego pokolenia". Jak wygląda nowe nauczanie po turecku i co ma wspólnego z przebudową Stambułu opowiada reporterka Agni...
Apr 08, 2021•45 min•Season 3Ep. 14
W ciągu roku indyjską kinematografią wstrząsnęła seria samobójstw. Choć te śmierci ogniskują uwagę ze względu na status społeczny osób, które odebrały sobie życie, to są odzwierciedleniem większego dramatu: braku dostępu do pomocy psychologicznej, którego ofiarami są przede wszystkim rolnicy. O zdrowiu psychicznym w świecie indyjskiego kina i poza nim opowiada dr Weronika Rokicka: indolożka z Katedry Azji Południowej Wydziału Orientalistycznego UW. Nagrania możesz odsłuchać na stronie: http://ww...
Apr 01, 2021•42 min•Season 3Ep. 13
