De Friese Taal - Dutch Stories #12

Welkom bij de twaalfde aflevering van Dutch Stories. De podcast voor mensen die Nederlands willen leren met behulp van interessante verhalen over de Nederlandse en Vlaamse cultuur en geschiedenis.

Vandaag gaan we het hebben over mijn moedertaal, het Fries. Oké, laten we beginnen. Wist jij dat Nederland naast het Nederlands nog een officiële taal heeft? Nee? Dan ben je zeker niet eens. Naast het Nederlands is er ook het Fries. Die taal wordt alleen gesproken in de provincie Friesland. Of Friesland, zoals de provincie in het Fries genoemd wordt. Maar wat voor taal is nou? Het Fries is een taal die ik vind een beetje lijkt op een mix van Nederlands, Engels en Duits.

Zo is bijvoorbeeld het woord kaas in het Fries chees, wat heel erg lijkt op het Engelse cheese. En het woord sleutel is in het Fries kai, wat een beetje lijkt op key. Als je de woorden zo op een rij zet, hebben het Fries en het Engels heel wat gemeen. Toch lijken de twee talen tegenwoordig niet zoveel. Dat komt vooral door de invloed van andere talen, de invloed van het Nederlands op het Fries en de invloed van het Frans op het Engels.

Het Fries wat nu wordt gesproken in Friesland, is heel erg beïnvloed door het Nederlands, omdat veel mensen in Friesland meer Nederland spreken dan Fries. Je zult dan ook zien dat je delen best goed kunt verstaan als je Nederland spreekt. Om dit te testen zal ik mezelf even voorstellen in het Fries en dan de vertaling in het Nederlands geven. Hoi, mijn naam is Sietske. Ik ben 26 jaar oud en ik ben hier in Nijmegen, een plak in het zuidoosten van Nederland. En dan nu in het Nederland...

Checken of je het goed had. Hoi, mijn naam is Sietske. Ik ben 26 jaar oud en ik woon in Nijmegen, een stad in het zuidoosten van de.

Ooit was er een groot Friese rijk, Magna Frisia. Het Koninkrijk Friesland was op zijn groot tussen 650 en 734 na Christ. Toen was een groot deel van Nederland, België, Denemarken en het deel van Duitsland dat aan de Noordzee grenst, onderdeel van het. Daar werd toen nog geen Fries gesproken. Het Fries ontstond in de vroege middeleeuwen. Toen werd het steeds meer een eigen taal en begon het minder te lijken op bijvoorbeeld het Oud-Engels.

De Friese taal en het Friese nationalisme in het algemeen werden berucht in de 16e eeuw na Christus toen Grute Pier zijn strijd voor een onafhankelijk Friese. Grutte Pier is een bijnaam voor Pier Gerosdonia. Hij werd geboren in 1480 in de buurt van Harlingen als zoon van een boer. Volgens de legende was hij maar liefst 2 meter 15 meter lang en was hij super sterk. Het volk de Sachsen wilde Friesland veroveren en er werd daarom gevochten. Grutte Pier wilde daar niks mee.

Maar dat veranderde toen Saksische soldaten zijn boerderij in brand staken. Zijn vrouw en enkele van Piers familieleden kwamen toen om het leven. Toen was hij helemaal klaar mee en wilde hij gaan vechten. Hij richtte daarom een bende op om het op te nemen tegen de zaal. Kruttepier werd aanvoerder van deze wijk. Schepen werden veroverd en steden werden geplunderd onder zijn leiding. Volgens de verhalen had hij een slimme manier bedacht om te controleren of iemand Fries was of iemand een zakjaar.

In het Nederlands betekent dit zoiets als boterbrood en groene kaas. Wie dat niet zeggen kan, is geen echte. Zoals je al hoort zitten daar best wel wat moeilijke klanken in. En als iemand niet goed Fries kan, dan zal het heel moeilijk zijn om dat goed uit te spreken. En wie het dan niet lukte om die Friese zin na te zeggen, werd zonder pardon onthoofd. Je weet dus maar nooit wanneer kennis van het Fries van pas zal komen.

Maar hoeveel mensen spreken in Ofries? Ik kon niet hele recente cijfers vinden, maar in 2004 spraken ongeveer 440.000 mensen. Van wie er zo'n 350.000 het Fries als moeder. Het is niet zo dat Fries dezelfde functie vervult in het leven van mensen als het Nederlands. Voor de meeste jonge mensen is het Fries alleen een taal die je gebruikt in een informele setting, dus als je met vrienden of familie spreekt. Oude mensen gebruiken het Fries ook bij ons.

Ook wordt het Fries vaak meer gebruikt in kleine dorpen dan in de grotere steden. Veel mensen kunnen ook het Fries alleen maar spreken en niet schrijven. Ik kan het zelf een beetje schrijven, maar eigenlijk gebruik ik het nooit. Ook aan mensen met wie ik vries spreek, zoals bijvoorbeeld mijn ouders en zusje, stuur ik berichtjes in het Nederlands. Omdat dat gewoon gemakkelijk.

Doordat het Fries een taal is en geen dialect, zijn er rechten die je hebt als spreker van de taal. Zo kun je bijvoorbeeld in de rechtszaal Fries spreken als je wilt, in plaats van Nederlands, om jezelf te verdelen. Hopelijk hoef ik er nooit over na te denken of ik mijn verdediging voor een misdrijf in het Nederlands of het Fries wil doen. Maar het is goed om te weten dat ik ook in mijn moedertaal.

Als je nu denkt, ik wil eigenlijk naast het Nederlandse ook wel Fries leren, dan heb ik goed nieuws: de AVOK heeft cursussen om Fries te leren. Ik zet een link in de beschrijving van deze. Maar wees gerust, als je een tripje maakt naar Friesland, is het niet nodig om Fries te kunnen. Eigenlijk iedereen spreekt gewoon Nederlands. Dit was hem alweer. Vond je deze aflevering interessant? Abonneer je dan nu op Dutch Stories in je favoriete podcast app en mis je geen enkele.

Via het Dutch Stories podcast zal ik nog wat leuke feitjes delen over de Friese taal. Volg het account dus zeker. Tot de volgende keer!