1 - Het dode meisje

Je gaat luisteren naar De Zeven Levens van Betty. Deze podcast is gemaakt door Dag & Nacht Media voor Podmo. Om je kennis te laten maken met deze serie zijn de eerste twee afleveringen ook hier te beluisteren. De rest luister je verder in de Podmo-app. Ga daarvoor naar podomo.nl slash 7levens en probeer de app twee maanden uit voor 1 euro. Dit verhaal zoals vele verhalen begint met een dood meisje.

Dat blijft doorgaan, die rotzooi. Snap je? Ik word er moe van. En altijd maar mijn naam erbij zegt, wat niet waar is. Snap je? Omdat Zijmond dood in haar graf ligt, begin ik dit verhaal met zijn stem. Hij was er die nacht bij. En zijn woorden zullen jaren later nog in twijfel worden getrokken. En de stem die je hoort zingen... Zij was haar collega en zij was er die nacht ook bij. Zij en haar zus trof haar als eerst aan. Haar zus viel van de schrik op de grond. En ik?

Ik was er die nacht niet bij. Ik kende haar ook niet. Ze was 19 jaar oud toen ze doodgevonden werd in haar werkkamer op de Amsterdamse Wallen. Ze was een Hongaarse sekswerker en heet Betty Sabo. Ik hoorde voor het eerst over haar toen ik zelf op de Wallen ging werken. Toen was ze al vijftien jaar dood. En zo zijn er velen met mij die haar pas na haar dood leren kennen. Zoals hij.

Uit een normaal gezin, zat op een goede school, had eigenlijk alles mee. Eigenlijk zag het er allemaal hartstikke goed voor uit. En hij? Ik zal het niet beweren dat dit het hele verhaal is. Het verhaal van Betty wat ik verteld heb, daar heb ik een perspectief in gezocht. Binnen de mogelijkheden van wat ik kon vertellen en wilde vertellen. En hij. Als ik het dan uit de verhalen van de buurt of van die andere meiden...

Maar ze heeft niet een hele aardige daan. Asociaal. En jij. Ook jij was er die nacht niet bij. Ook jij zal haar dus na haar dood leren kennen. Misschien is dit niet de eerste keer dat je naar een true crime verhaal luistert. Dan weet je al dat veel van die verhalen beginnen met een dood meisje. Alsof ze dood op haar mooist is. Een heel lief meisje. Dat zeiden ze eigenlijk allemaal. Het is een lief meisje.

Dat is natuurlijk ook jong meisjes, dat is 19. Meisjes van 19 horen in de discotheek. Meisjes van 19 horen naar school te gaan. Meisjes van 19 moeten niet sterven. Als een bloemje in een dop. En dat meisje van 19, zij werd 15 jaar geleden vermoord. En haar raadselachtige dood werd nooit opgelost. Ze kan het zelf niet navertellen. Dus moeten we het horen van de mensen die er die nacht bij waren. De verhalen die verteld zijn.

De roddels uit de buurt. Mijn naam is Naomi Steiger. En je luistert naar de zeven levens van Betty. Dit is hoofdstuk 1. Het dode meisje. Hoe kan het nou dat als je dood bent, dat je gereduceerd wordt tot een stereotype? Het geromantiseerde slachtoffer? Of de draak van een vrouw die dit over zichzelf heeft afgeroepen? Of de hoer die toch moet begrijpen dat moord een risico van het vak is. Betty kan er zelf niets meer tegenin brengen, maar wij wel in hoe we over haar spreken.

In zeven hoofdstukken probeer ik een beeld te schetsen dat voorbij gaat aan de sensatie die onvermijdelijk bij dit verhaal lijkt te horen. Dit verhaal begint dan wel met een dood meisje, maar ik beloof je één ding. Het eindigt met haar wederopstanding.

Je hoort de geluiden van mijn bijbaan op de Wallen. Hier werk ik in het Erotisch Museum als kassameisje. En hier begon dit verhaal voor mij. Elke dinsdagavond en soms ook op donderdag werk ik hier. Nu zo'n drie jaar. Vanuit dit kassahokje verkoop ik museumkaartjes aan toeristen. Maar ik beheer ook een kast met artikelen voor sekswerkers uit de buurt. Als ik op een knop druk gaat de kast open. Ik verkoop condooms die ze nodig hebben voor het werk.

Tegelijkertijd is het hier vaak een zoete inval van mensen uit de buurt. Zoals Wijnan. Gaat goed met je? Ja, gaat goed. Ben druk. Met jou? Ja, rustig. Zijn leven lang is die nachtbord hier op de wallen. Tijdens zijn dienst loopt hij rondjes door de buurt. En dan komt hij soms hangen aan mijn kassa. Dat is leuk, hè? Dit meen je niet. Wat is het? Heb jij dat gedaan? Is dat jouw hand? Nee. Jawel, zeg maar eerlijk. Nee hoor, madame. Hij laat me een foto op zijn telefoon zien.

Wat? Dat is toch leuk? Nou ik vind het heftig om te zien zomaar. Waarom? Een lekker kutje toch? Nee dan. Jij kijkt toch, ik niet. Jij bent toch nieuwsgierig. Maar ik weet toch niet dat ik dat dan ga aantreffen. Ik ben een nieuwsgierig aagje. En zo gebeurt het dan ook vaak dat mijn nieuwsgierigheid het wint van mijn verstand. En ik verzeild raak in een situatie die ik niet verwacht had. Ja, dat is toch hier risico wat je neemt? Klopt. Jij wil toch alles zien? Dan verschik je ervan.

Nee, ik schrok niet, maar ik dacht wel van, oeh, Wijnand die een vrouw aan het vingeren is, liever niet. Is toch leuk? Ja, is ook leuk. Nee, het is allemaal wat erbij hoort hier op de wallen. Jij gaat scrollen. Jij wil een schuur. Dat zijn wel voor foto's ik heb. Nou, dan krijg je alles te zien. Ik schaam me er niet voor. Nee, ik vind het ook mooi dat jij nog op die leeftijd zo actief bent.

Tjonge jonge, ik denk dat ze ook een of andere halen lopen ofzo. Doei. Want als het veertje het doet, dan is het goed. Ja, dag. Het wordt wel wat minder, maar het gaat wel goed. Doei Wijn. Jij ook.

Maar ook ging ik door met het stellen van vragen. Want die nieuwsgierigheid is niet alleen een dominante karaktertrek, het is ook mijn werk geworden. Okidoki. Have a good night and some fun. Als ik niet te druk ben met de draaien van deze sekskermis, ben ik journalist. En dus, zoals je al gehoord hebt, hang ik hier regelmatig rond met mijn recorder. Omdat deze buurt me eindeloos fascineert. Het is als een dorp op zichzelf.

Waar de stad Amsterdam omheen is gegroeid. En om dit dorp te leren kennen. Ben ik drie jaar geleden. Toen ik hier begon met werken. Iedereen gaat interviewen. Die komt hangen aan mijn kassa. Want, kun je eens even iets vertellen wie je bent en wat je doet? Ik ben nu de algemeen manager van het Bananenbak. Ja, daar valt ook de piep zo onder. En het Erotisch Museum. Dit is Frank.

Hij is mijn manager. Als het rustig is in het museum en ik me verveel, komt hij sterke verhalen vertellen. Verhalen die zich hier in dit dorp hebben afgespeeld. Want hij was hier vroeger politieagent. En zo vertelt hem op een avond ook argeloos het verhaal van Betty. Het verhaal over de moord op de prostituee op de oudersheidsachterbrug wel 15 jaar geleden.

Op de avond dat Bertie vermoord is, had ik dienst, had ik een uniform dienst, op de brug, observeren. Want ik weet nog, dat was een heel donker stukje, zeker waar zij zat, was nog donker. En... Ja, zij is vermoord, zeg maar, onder het oog dat wij daar op de broeg stonden. Hoe is het mogelijk dat op zo'n dichtbevolkt stukje als hier, met talloze toeristen,

Politieagenten en collega-sekswerkers. Een jonge vrouw vermoord wordt en niemand er iets van merkt. Achteraf bleek, is een verschrikkelijk ontleefd gekomen. Want ze hebben behoorlijk wat messteken. Ik vind het goed dat hij tussen 60 en 80 mest steken heeft. Het was een eenbloedige benicapterfoto's wel een keer gezien. Hij is wel eens behoorlijk afgeslacht.

Hoe zagen die foto's eruit dan? Ja, dan moet je je dat voorstellen. Dat is iemand die helemaal lek gestoken is. Dat is natuurlijk allemaal bloed. Dat is net even in een slachthuis. Niemand die er natuurlijk achter komt als het raam gesloten blijft. Nee natuurlijk niet. Niemand niet. Geen geluid, geen alarm. Dat is niet afgegaan.

Over het algemeen zou het een bekende kunnen zijn. Of een klant, of een vriend, of een boeier. Het kan het zelfs ook zijn. En het zou natuurlijk heel toevallig iemand zijn die je net flipte. Ik heb dat onderzoek niet gedaan, dus daar kan ik ook niets van zeggen. Want is het zo dat als iemand op zo'n gruwelijke en bloederige manier om het leven... Als je met 60 tot 80 mes tekenen...

Dan neigt het wel dat het bekend is, de razernij, toch wel een hoop moede ingezeten heeft. De dader is daarmee weggekomen. Wat ik begrepen heb, heeft de dader zich erop gehouden en verschoond. De dader moet onder het bloed gezeten. Dus hij moet zich, om zich toch toonbaar te maken, om het over straat te gaan moeten zeggen. Gedoest hebben. Frank en ik zwijgen. Ik zie het beeld vormen van iemand die na zo'n beestachtige geweldsexplosie zijn kleren uittrekt, zijn netjes opvouwt.

En de tijd neemt om zich te douchen waar deze vrouw vlakbij dood op de grond ligt. Het is half 1 geweest. We sluiten de tent. Godzijdank. We verkopen geen kaartjes meer. Maar er zijn nog wel toeristen boven het museum. En ik voel me ongemakkelijk om te praten over deze gruwelijke moord, terwijl de toeristen hier op vermaak uit zijn.

En tegelijkertijd, terwijl zij hier komen om te gluren bij ons in de buurt, betrap ik mezelf op mijn sensatiezucht als ik met Frank over de moord praat. Zou je zo'n kamertje eens kunnen beschrijven? Een kamertje, daar staat een bed. En een wastafeltje en een douche. En de kleur rood verlicht. Alsof ook ik vermaakt wil worden, stel ik Frank nog een vraag. En waar is zij vermoord? Ze is in haar peace-kamertje op de oude 680-brugwal. Van waar zij werkte, daar is zij vermoord.

Maar dat is hier vlakbij? Ja, dat is hier vlakbij. Dat is hier denk ik tien ramen verder. Dus als ze nog geleefd had, dan was ze nu mijn buurvrouw geweest. En had ze waarschijnlijk bij mij de condooms gekocht die ze nodig had. Wat was zij voor iemand? Het was een dame die wel behoorlijk grof of onbeschoven was tegen klanten. Hij is niet in de boel.

Als ik het dan uit de verhalen van de buurt of van die andere meiden was het niet een hele aardige dame. Ze is echt wel heel erg gehyt op geld en heel erg asociaal.

Oh ja? Ze was eigenlijk wel een beetje een wat men zei. Een beetje een gemene prostitueer die echt het geld uit was. Maar heb jij dan het idee dat zij dit lot over zich heeft afgeroepen? Nee, dat hoeft niet. Dat hoeft natuurlijk niet. Je weet natuurlijk nooit wie je moordenaar is. Je weet natuurlijk nooit wie je moordenaar is, zegt Frank. Betty zou onbeschoft zijn geweest, zelfs gemeen.

Doet Frank hier toch onbewust aan victim blaming? Een verhaal op zo'n manier vertellen dat het ineens gaat lijken alsof het slachtoffer zelf verantwoordelijk is voor wat haar is aangedaan? Die nacht sluit ik het erotisch museum af. Ik loop naar mijn fiets. Die schuimt tegenover nummer 38 geparkeerd staat. De straat is rood verlicht. En ik moet denken aan dat oeroude sprookje. Roodkapje. Ze gaat het bos in. Er wordt haar nog gezegd.

Maar zij luistert niet. Ze neemt het risico. Ze kiest het avontuur en wordt verslonden door de wolk. Die boodschap gant nog altijd door in mijn achterhoofd. Twee kunstenaressen liften verkleed als bruiden van Milaan naar Jeruzalem. Als ze hun eigen weg gaan, wordt één van hen vermoord teruggevonden. Wat maakten ze mee voor het misging?

En kan een vrouw nu nog alleen gaan liefden? Hoewel ze privé gelukkig is, is het geen makkelijk leven dat Judy leidt als illegale transgender prostituee. Mogelijk dat ze daarom haar toevlucht zoekt in een wild leven met drank. Uitgaan en risico's. Ze werkt ook buiten de tippelzone en stapt soms wel eens in een auto met meerdere mannen. Are you drinking? Are you dancing? Are you smiling too much?

De eerste versie van Roodkapje verscheen in 1697 en werd geschreven door de Fransman Charles Perrault. die aan het eind nog een boodschap voor de leeser had. En dan is er nog de kleur rood in dit verhaal. Historically, red carried connotations of sin, sensuality and the devil, often associated with scandalous behaviour and prostitution. Het rode licht flikkert in mijn gezicht. Betty werkte hier.

Ze week ook af van de gebaande paden en ze werd verslonden door een wolf. Had Betty's avontuurlijke inborst iets te maken met haar moord? Of is dat alleen het verhaal dat de mensen over haar vertellen? Ze was pas 19 jaar oud toen ze op 20 februari van dit jaar dood werd gevonden achter haar raam op de Amsterdamse Wallen. De Hongaarse prostituee Bernadette of Betty Sabo.

De sleutel tot het oplossen van haar moord ligt in het Amsterdamse Wallengebied. De nacht na mijn gesprek met Frank kan ik niet slapen. Ik scroll op mijn telefoon op zoek naar meer informatie over Betty en stuit op de uitzending van Opsporing Verzocht uit 2009. Betty was populair, misschien wel mede door haar enorme tatoeage die ze op haar lichaam had laten zetten.

Betty werkte zeven dagen per week. Van twee uur smiddags tot soms wel vier uur in de nacht. Donderdagmiddag, 19 februari, lijkt een normale dag. Om twee uur gaat Betty aan het werk, haar eeuwige fles cola bij de hand. Ze dronken liters van. Ik kijk de reconstructievideo die gemaakt is keer op keer. Ik zie een actrice die Betty speelt. Ze heeft blond haar, zit in het raam waar Betty werkte.

En seint en lacht naar voorbijgangers. Om kwart voor negen die avond zijn Bettys buurmeisjes ook begonnen met hun werk. Tegen één uur die nacht beseffen ze dat ze Betty de hele avond eigenlijk niet gezien hebben. Ze hebben zelfs haar ghetto-blaster niet gehoord, waaruit doorgaans doorlopend harde muziek klinkt als Betty er is. Ze zijn opeens bezorgd en besluiten te kijken of alles wel in orde is.

Betty blijkt met een groot aantal mesteken om het leven te zijn gebracht. Het forensisch onderzoek start meteen. Ik vind het vreemd dat haar laatste uren in deze reconstructievideo zijn nagespeeld op een sensationele, bijna baantjerachtige manier, met nepbloed, nepgegeel en overdreven onheelspellende muziek.

Het is net alsof het niet echt gebeurd is. Wat denkt u nou dat er die avond gebeurd is? Waarom moest Betty dood? De eerste keer dat ik haar ontmoette dacht ik van wauw, die zit onder de tatoeaties.

Twee dagen later ben ik weer aan het werk als Frits Rauwvoet langskomt in het Erotisch Museum. Hij is al twintig jaar pastoor op de Wallen. Ja, je hoort het goed. Een pastoor op de Wallen. Met zijn stichting Bright Fame helpt hij sekswerkers. Van belastingzaken tot samen bidden voor wie er behoefte aan heeft. Frits kan zich Betty nog goed herinneren. Er stond voor mij een moderne tante daar achter dat raam, redelijk zelfbewust.

Ik heb altijd, los van hoe ik tegen prostitutie aan kijk, wel respect als iemand zich kan handhaven. Nou, zij kon zich daar handhaven. Wat voor manier kon zij zich handhaven? Het was een vrouw waarvan ik dacht van, nou, jij kan je hier... Je laat je niet bedonderen. Dat is aan de ene kant je sterke kant, aan de andere kant is dat je zwakte. Het is uiteindelijk wel om het leven gebracht. Dus jij voelt eigenlijk ook ergens dat hele mondige vrouwen...

meer risico zouden lopen om dit lot over zich af te roepen op die manier? Nee, dat wil ik niet daarmee zeggen. Kijk, mijn beeld van haar is, er staat een sterke vrouw. En ik denk dat dat ook zo geweest is. Daar ga ik echt niet alleen op haar tatoe af. Er zijn al de situaties die je niet kan overzien. En daar moet je je op een bepaalde manier van bewust zijn. Dan ben je ook alerter op dat moment.

Hoeveel klopt er eigenlijk van dit beeld dat er op de wallen van Betty bestaat? Was ze echt zo brutaal zoals Frank en Frits schetsen? En waarom benoemen zij dit? Zeggen ze hiermee dat ze vermoord is om wie ze was? Vanuit mijn kassahokje speel ik na het bezoek van Frit verder het internet af en stuit ik op een documentaire die een paar jaar na haar dood gemaakt is. De documentaire heet Dirty Window.

Ik hoor pianomuziek en zie een man die met een fotoalbum op schoot zit. Hij bladert er doorheen. Sommige pagina's bevatten lege vlakken. The man is Betty's vader.

Ik besluit om de maker van deze documentaire op te zoeken en hem te vragen wat hij over Betty heeft gevonden. Ik ben Walter Stokman, ik ben documentairemaker en ik maak al geruime tijd documentaires die vaak door de VPRO worden uitgezonden, publieke omroep. En Dirty Window is een documentaire van mij uit 2012 dacht ik, 2013.

En ik hou ervan om naar mensen ook te kijken. Ik ben ook als filmmaker misschien een beetje een voyeur op een bepaalde manier. Dus ik vind het heel leuk om hier te wonen. Hoewel het ook een gekke buurt is natuurlijk. En ja hoor. De Wallen blijkt opnieuw een dorp, want het toeval wil dat Walter ook mijn buurman is. Hij woont naast het erotisch museum.

Ik dacht van, god, wat is het leven van haar nou geweest? En wie was ze? En waar kwam ze vandaan? En ik was daar allemaal gewoon heel nieuwsgierig naar. Kijk, door mijn film en door gesprekken met... Haar vader, weet ik dat ze is geboren en getogen is in dat stadje in Noordoost-Hongarije, Niri Gaza. Ze was opgegroeid in een eenvoudig gezin. Mijn ouders zijn ook gescheiden. Althans, die zijn apart gaan wonen. Volgens mij was er alcohol in het spel die vader heb ik ontmoet.

Die was volgens mij wel aan de borrel. Wat ik echt heel ontroerend vond eigenlijk wel, er is ook een scène in mijn film, is dat die vader een fotoalbum laat zien. Maar daar zijn al de foto's van Betty eruit gehaald door Betty zelf. Die wilden ze meenemen. Dus dan zie je zo'n fotoboek met allemaal van die lege driehoekjes waar die foto's van haar ooit in zaten.

Walders film focust vooral op haar jeugd in Hongarije. In mijn film zit een sociaal werkster. En die vrouw legt uit hoe de problemen met Betty... Langzaam groter werden, van een soort onstuimige tiener naar puber, naar een jonge vrouw. En dat ze misschien met een vriendinnetje of alleen seksuele handelingen aanbood voor geld in de klas.

op een briefje wat doorgegeven werd. En hoe oud was ze toen? Nou, ik denk dat ze dan zal ze zestien zijn geweest of zo. En op een gegeven moment was ze weg. Was ze spoorloos vertwenen. En toen bleek ze in Italië te zijn. En in Italië is ze opgepakt door de politie en teruggebracht. En daar was ze waarschijnlijk ook al aan het werk als sekswerker. En als laatste was dat...

Yes, that departure from Italy was a threat to what later would happen. And that is that at some point she was just picked up. She was the father on an evening by a black Mercedes. And then she went to Amsterdam.

And then she came here, on the wall, to work here. But then the parents were very surprised that it could come so far that they were just with the northern sun. Maar ze wilden weg. Wat ik begrijp is dat ze echt alles wilden aangrijpen om daar weg te komen. Uit dat Noordoost... Hongaarse stadje. Dat Noordoost-Hongaarse stadje heet dus Neregyaza. En terwijl Walter verder vertelt, leer ik dat de molensteeg op de Wallen de Neregyazastraat genoemd wordt.

vernoemd naar de stad waar Betty vandaan kwam en met haar nog vele anderen die hier kwamen werken. Terwijl ik naar de steeg kijk vanuit Waltersraam vraag ik me af hoe heeft ze het hier gehad? Wie kan zich haar nog meer herinneren? En wat is er dan gebeurd in die nacht van 19 op 20 februari 2009? Een paar deuren verderop. Er was ook nog een Betty.

Die hier best lang op de wallen heeft geleefd en gewoond. En daar heb ik eigenlijk heel weinig over kunnen ontdekken of kunnen vertellen. Iets dat hij ook niet in zijn film vertelt, is dat Betty... Hier in Amsterdam moeder is geworden. Ik had gehoord dat ze een kind had. Ze heeft ook, wat ik zei, even zwanger achter het raam gestaan. Wat toch wel een soort schop was hier. Ook zelfs hier nog.

Dat is toch wel echt een hele heftig beeld om een zwangere vrouw hier achter de ramen te zien staan. Daar is volgens mij ook op ingegrepen door de kinderbescherming. En haar kind is geboren en is toen bij een pleeggezin ondergebracht. Eigenlijk vrij snel na de geboorte. En dat was wel een soort drama voor haar. Op een bepaald moment ook haar strijd om haar onafhankelijkheid weer terug te vinden. En misschien dan dat kind ook weer terug te krijgen.

Betty was zichtbaar zwanger toen ze hier in het rode licht op de wal aan het werk was. Drie maanden na de bevalling werd ze vermoord. Meteen vraag ik me af, heeft haar zwangerschap iets te maken met haar dood?

Betty's tijd op de wallen blijkt ook voor Walter nog een groot raadsel. Als je het allemaal wil hebben over wat ik ook niet gedaan heb in mijn film, is de moordzaak. En hoe dat is. kunnen gebeuren waarom de geruchten de heftigheid ook waarom de politie niks heeft kunnen oplossen kijk die moordzaak is is absoluut

Ook iets wat vragen op zal roepen als mensen naar je podcast luisteren. Van ja, maar waarom is hij vermoord en wie heeft dat gedaan? Probeert Walter me nu duidelijk te maken dat ik in deze moordzaak moet duiken? Dat ik antwoorden moet vinden op de vragen waarom is Betty vermoord? En wie heeft dat gedaan? Ik heb wel vermoeders gehoord.

Over wat er aan de hand geweest zou kunnen zijn. Alleen heb ik in mijn film daar niet aan willen gaan. Omdat ik denk, dan suggereer ik iets wat ik eigenlijk niet uitzoek. En daar moet jij ook over nadenken, weet je. Als je die moord gaat behandelen. Wat ik gehoord heb is dat zij slachtoffer geworden is van afrekening. Niet zozeer voor wat zij heeft gedaan, maar waarschijnlijk. Die mensen uit haar omgeving. En dat gaat over mislukte met ik veel drugs. En zij is geslachtofferd.

Maar die moord, dat is ook weer fascinerend. Als je erover nagedenkt, is het heel heftig geweest. En vaak zeggen mensen, als een moord zo heftig is, is het persoonlijk. Dus dat wijst niet op een afdekening... Nee, dan schiet je gewoon iemand... Ja, ik weet het niet. Dan ga je niet iemand als een soort maniak... In haar rug hakken, in haar nek. Dan ga je natuurlijk...

De wereld binnen van suggestie. En gissen. En dan denk ik van ja. Dan moet je het ook echt gaan uitzoeken. Maar dan moet je er wel ergens. Moet je wel ergens kunnen komen. Nou, want wat heb jij dan? Lopen u naar boven, ja? Ja, precies. Aan het eind van het gesprek, als ik mijn recorder al heb uitgezet, staat Walter plots op en zegt hij dat hij nog iets voor me heeft.

Jij zegt ik heb wat dingen voor je. Nee, ik maak het veel te spannend. Daarom zeg ik van ik wil het opnemen. Ik heb gewoon allemaal uitgeschreven interviews voor jou. Oh my god. Ben dus meteen gezicht. Dat mag je allemaal doorspitten. Oh, wat goed zeg. Ja. Dit is waarschijnlijk een zip. Ik zal maar kijken of het gebeurt als ik hem open. Wat zit hier? Oh, dit zijn ook... Allemaal interviews, maar dat is waarschijnlijk al hetzelfde als dit. Oh ja, want dat heet Archief. Als ik het goed zie. Ja.

What is also very unique is that you have all these cameras hanging here. There are no cameras in the Pace cameras, but above the door, on the outside, to see who is in. And her camera above the door does not work. Werkte niet. Wat natuurlijk gewoon heel pijnlijk is als je bedenkt dat daar misschien de dader op had kunnen staan die naar binnen was gegaan. Daar had de dader op kunnen staan. Waarom werkte die camera niet?

Had iemand die gemanipuleerd? Ik zit vol vragen en nu ook met het hele filmarchief van Walter. Hij geeft het gewoon aan me mee. Opnames, transcripten, foto's en e-mails die niet in de film zaten die hij over Betty's leven maakte.

Wat ga ik vinden als ik dit archief doorspit? Het verhaal is echt dat je op zoek gaat naar wat ik niet kon vertellen. Als ik wegloop met een harde schijf vol informatie, besef ik dat hij mijn stokje heeft doorgegeven. Dat ik op zoek moet naar hoe Betty's leven er hier uit heeft gezien. En waarom ze is vermoord. Maar ga ik dan in een echt moordonderzoek duiken?

Nou ja, noem me gek, maar ergens geloof ik dat dit verhaal niet voor niets tussen de kieren van mijn kassahokje bij mij terecht kwam. Dus ik pak dat stokje met beide handen aan en duik thuis meteen in het archief van Walter. Al snel kom ik Metje Blaak tegen, die zelf sekswerker is geweest op de Wallen. En Betty heeft gekend. Het moet iemand zijn die haar kende. Dat idee heb ik wel.

Maar waarom zou een klant zomaar een meisje vermoorden? Metje was jarenlang woordvoerder van de Rode Draad, de belangenvereniging voor sekswerkers in Nederland. Dan zou hij haar dus niet met een mes vermoorden, maar zou hij haar de keel dicht nemen. Dat doen klanten. Als mes vermoorden. Dus dat is wel iets in iemand die ze kent of zo.

Omdat ze zelf 25 jaar op de wal heeft gewerkt, weet ze wanneer een klant gevaarlijk is. Ja, dat zijn van die mannen die thuis dat ook doen. Die doen geen voorspel, die springen erop. En naspel doen ze ook niet. Die spuugen eigenlijk op je als het klaar is. Zulke mannen heb je. En dat zijn gevaarlijke duien als je die uitlaat. En wat bedoel je met die spuugen eigenlijk op je als het klaar is? Nou, die gaan naar je toe. Die willen een wip maken.

En als het gebeurd is, dan hebben ze eigenlijk spijt van en jij bent de slet. Vandaar dat er ook alarmknoppen zijn in de werkkamers, vertelt ze. In de buurt van de deur. Want vorige tijd zijn ze heel dief. Dan zijn ze heel gelochemant en dan betalen ze gewoon. Maar zo gauw het gebeurd is, dan is het net of ze een hekel aan je krijgen. En dat ze zo gauw mogelijk weg willen. In 2009, toen Betty werkte, waren die alarmknoppen er ook al.

Maar Betty heeft nooit de kans gehad om de haren in te drukken. Sommige klanten kunnen gevaarlijk zijn voor sekswerkers. Toch denkt Metje dat de moordenaar van Betty geen klant was, vanwege de vele meststeken in haar rug.

Die passen niet bij de kortsluiting in de kop van de klant bij het vertrekken en duiden meer op een dader die haar kende. Wat denkt Metje over Betty? Ik vond haar wel een goede uitstraling hebben. Kijk, iemand die heel hard werkt, dan kun je wel zeggen, dat is een strenge madame. Maar die was streng voor zichzelf. Dat was ze.

Want ik vind het zo'n doorstellingsvermogen als je zwanger achter het raam gaat zitten. En ik denk ook wel dat zegt de kaars niet van, bo, niet eten. En dat die andere meisjes dan ook wel eens dachten, no. Weet je wel, dat zal wel gebeurd zijn. Zoals ik haar dus zag, voel ik haar een lief meisje. Wat ontzettend hard werkte. En streng voor zichzelf was. Dat dit niet opgelost kon worden.

Vind ik nog steeds heel erg. Het kan niet opgenost worden. Ik herinner me gewoon dat hele kleine kistje. Zoals een klein meisje. Ja, heel, heel, heel, heel daar. Heel emotioneel vond ik het toen. Ik was de enige die het afscheidwoord heeft genomen. Want ik dacht, ik moet hier wat zeggen, want dit is zo naar. Wat heb je gezegd? Meisjes van 19 horen niet door te gaan. Meisjes van 19 horen in een discotheek.

Meisjes van 19 horen naar school te gaan. Meisjes van 19 moeten niet sterven als een bloempje in een dop. Ja, en dan ga je weer over naar de orde van de dag, want er was genoeg te doen. Maar ik denk er nog wel eens aan, vooral als ik in die buurt loop daar, want ik wist waar ze werkte. Maar daar had ik zoiets van, ja.

Nooit opgelost. Het idee dat het nooit... Kijk, als het opgelost was, dan was het anders. Dan had je gezegd, oké. Maar het is nooit opgelost. Dat vind ik heel vreemd. Het is de enigste keer dat er een meisje is vermoord die ik kende. Het is ook heel snel vergeten. Vind ik. Heel snel dat er niet meer over gesproken werd. Het leven gaat door.

Ja, dat vond ik wel heel erg. Waarom denk je dat dat niet is? Ik denk dat mensen gevlucht zijn. Er zijn mensen gevlucht. Dat kan niet anders. Uit Nederland? Ja, we zijn weggegaan. En dan kun je niks meer. Mensen gevlucht, wat bedoeld met je daarmee? Een van de jongens, die exploitanten, die was heel goed bevriend met haar. En die zei dat hij haar gevonden had. Hij was ook op de crematie.

En laatste is hij verdwenen. Ik heb hem nooit meer gezien. Hij is nageboortedorp verhuisd. Dat vond ik ook een beetje raar. Dus ja, dan word je verdacht. Een man die verdacht was en na haar geboortedorp is verhuisd? Volgens Metje werkt hij dus als kamervuurder op de Wallen en heeft hij Betty gevonden in haar peeskamer. Het is ook logisch dat hij vandaag geweest is. Hij werd bevriend met haar, hij werkte daar en hij heeft haar gevonden.

Maar hij is dus op een gegeven moment toch weer vrijgelaten, of weet ik veel. Hier zit ik dan. Meteen. Op de eerste dag dat ik duik in het leven van Betty Zaboop de Wallen, begint er iemand over een mogelijke dader. Denk je dat er een kans bestaat dat het ooit nog wel wordt opgelost? Nou, zoals wij nu praten en het gaat de wereld in. Dat het misschien iemand is die zegt, pak het op. Misschien wel die zoon van Peter de Vries.

Misschien heeft hij daar wel zin in. Want die gaat ook voor rechtvaardigheid. Toch? Ja, zeker. Nou, ik, ja, want oké. Ik stotter een beetje van ongemak. Met je hoopt op de zoon van Peter R. de Vries, terwijl ik hier met mijn microfoon de misdaadverslaggever aan het uithangen ben. Maar goed, ik heb dus bij deze besloten dat ik een serieuze poging ga wagen. Hoe megalomaan dat idee ook is. Ik ben Slim. Dag Slim, hallo, met Naomi spreek je. Hey Naomi. Hoi.

Vanuit het Erotisch Museum bel ik met Slim. Via Metje heb ik zijn nummer. Slim is Betty's oud-raamverhuurder. Slim kent de man die na de moord naar Hongarije zou zijn gevlucht, waar Metje me over vertelde. Die man heet dus Ben. Ook Slim vertelt me direct over de man die kort verdacht zou zijn geweest en na Betty's dood gevlucht zou zijn naar haar geboortedorp. Oké.

Ben dus. Slim geeft me zijn achternaam en zegt dat ik naar hem op zoek moet. S'avonds in het erotisch museum kijk ik naar het scherm met camerabeelden in mijn kassahokje. Er komen zo'n twaalf beelden samen. Je kan zien wie er voorbij lopen, wie er tegen de muur staan en een sigaret roken. Een paar meter verderop is kamer 38. Deze hele buurt is als Big Brother.

Deze plek gaat over kijken en bekeken worden. En toch heeft niemand iets gezien of gehoord toen Betty vijftien jaar geleden vermoord werd. En haar camera boven de deur werkt niet. Werkte niet. Wat natuurlijk gewoon heel pijnlijk is als je bedenkt dat daar misschien de dader op had kunnen staan die naar binnen was gegaan. Waarom werkte die camera van kamer 38 niet? Zou die man, die Ben... me meer kunnen vertellen?

In het volgende hoofdstuk hoor je hoe Betty meer en meer bezit neemt van mij. Iets in mij heeft besloten een rode kap op te zetten. en nog een paar stappen verder dit bos in te lopen.