Stel je voor: het licht gaat uit. Geen internet. Geen pinpas. Geen navigatie. Klinkt als science fiction, maar kan komen door ruimteafval: rommel die je niet eens ziet, maar wel rondzweeft in de ruimte en tegen de satellieten botst die zo belangrijk zijn voor het leven op aarde. Sterrenkundige Thomas Wijnen (Universiteit Leiden | NOVA) legt in deze aflevering uit waar dat afval precies vandaan komt, en hoe we deze ruimterommel kunnen opruimen. 00:00 Wat is ruimteafval? 00:32 Hoe kan gps uitvalle...
Oct 19, 2025•13 min•Ep. 771
Misschien voel je nu al de neiging om te krabben, alleen al bij het zien van de titel van deze aflevering. Dat is precies hoe krachtig jeuk werkt. In deze aflevering legt dermatoloog Deepak Balak (LUMC) uit waarom jeuk zo aanstekelijk is, waarom krabben zo lekker voelt, en hoe je brein je soms zelfs voor de gek houdt door jeuk 'te maken' zonder dat er iets op je huid zit. Na het luisteren kijk je zeker anders naar die muggenbult of kriebeltrui. See omnystudio.com/listener for privacy information...
Oct 15, 2025•12 min•Ep. 770
Sociaal psycholoog en liefdeswetenschapper Tila Pronk (Tilburg University) beantwoordt jullie vragen over monogamie. Waarom zijn we monogaam? Zijn mensen in een open relatie gelukkiger? En nog veel meer. Dit is de eerste aflevering van onze nieuwe serie 'Hey U', we zijn heel erg benieuwd wat jullie ervan vinden. Dus laat het ons weten in de comments op Spotify of via een DM op de socials. See omnystudio.com/listener for privacy information....
Oct 12, 2025•8 min•Ep. 769
In Nederland worden elk jaar zo’n 40 vrouwen vermoord. Bijna altijd door mannen. Hoe herken je deze mannen voordat er een moord gepleegd wordt? Vaak denken we aan een man in de bosjes, of juist de stalkende partner die zijn vrouw slaat. Maar als je alleen let op deze stereotypes, dan mis je veel belangrijke waarschuwingssignalen. Volgens Marieke Liem (Universiteit Leiden) is het belangrijk om alle red flags van femicide te herkennen, dus ook van de plegers die we niet zo vaak in het nieuws zien....
Oct 08, 2025•15 min•Ep. 768
Ongeveer 20 procent van de mensen mist bij geboorte één of meerdere verstandskiezen. Niet zo erg, want eigenlijk hebben we die extra kiezen niet meer nodig. Vroeger sleten onze tanden veel sneller en was het handig dat er rond je twintigste nog een derde set kiezen doorkwam. Maar tegenwoordig hebben verstandskiezen nauwelijks meer een functie, omdat we ons eten koken en onze tanden beter verzorgen. Dat ze langzaam verdwijnen, heeft alles te maken met evolutie; als iets niet meer nuttig is, dan k...
Oct 05, 2025•13 min•Ep. 767
Je zult het maar hebben: donderdag is rood, het cijfer 9 is pimpelpaars en bij de naam van je geliefde ervaar je de geur van schimmelkaas. Ongeveer twee procent van de bevolking heeft een vorm van synesthesie, waarbij zintuigen op een gekke manier samenwerken. Hoe dat precies werkt in je brein en of je dit jezelf aan kunt leren, hoor je van neurowetenschapper Tessa van Leeuwen (Tilburg University en Radboud Universiteit). See omnystudio.com/listener for privacy information....
Oct 01, 2025•11 min•Ep. 766
Ons kraanwater lijkt vanzelfsprekend, maar schijn bedriegt: de kwaliteit van onze rivieren, meren en sloten is op dit moment de slechtste van heel Europa. Gelukkig zijn we in Nederland enorm goed in water zuiveren, maar vervuiling maakt het een steeds grotere uitdaging. Hoe vervuilder dat water raakt, hoe moeilijker én duurder het wordt om er schoon drinkwater van te maken. Daarom zoeken wetenschappers, zoals Roos Goedhart van de TU Delft, naar slimme manieren en nieuwe oplossingen om ons water ...
Sep 28, 2025•9 min•Ep. 765
Koffie is voor velen een onmisbaar drankje, zeker in de ochtend. Even wakker worden dankzij een shot cafeïne. Voor de een blijft het daarbij, maar de ander drinkt rustig nog een kopje - of zes. Kun jij dan nog slapen? Of stuiter je na een bakkie al door de kamer? Moleculair bioloog Margit Janssen (Radboud Universiteit Nijmegen) legt uit hoe je DNA bepaalt hoe goed je tegen koffie kan. 329. Is koffie slecht voor je? https://open.spotify.com/episode/74cmBfyY6ZJN22VmBbPOYp?si=c29b1834326e4cef See o...
Sep 24, 2025•10 min•Ep. 764
Ruim 1 miljoen jongeren in Nederland ervaren altijd pijn - pijn die niet weggaat met een paracetamolletje. En dat aantal lijkt steeds verder toe te nemen. Pijnspecialist Mienke Rijsdijk (Utrecht UMC) legt uit hoe chronische pijn ontstaat en hoe het kan dat steeds meer jongeren hier last van hebben. 00:00 Steeds meer jongeren met chronische pijn 00:44 Waarom hebben jongeren steeds vaker pijn? 01:58 Wat is chronische pijn eigenlijk? 02:40 Hoe ontstaat chronische pijn? 04:30 Zit pijn “tussen je ore...
Sep 21, 2025•13 min•Ep. 763
Ruben Timmerman, man, in de dertig, licht engels accent, bril, tikje schuchter, stapt op vrijdagmiddag een uitzendbureau binnen. Hij solliciteert voor een baan in de bouw. Nog geen tien minuten later staat hij weer buiten; maandagochtend om 5 uur ’s ochtends kan hij beginnen en zal hij worden opgepikt door een busje. Wat het uitzendbureau niet doorheeft is dat ze zojuist geen arbeidsmigrant hebben aangenomen, maar een criminoloog van de Erasmus Universiteit. Voor een periode van 12 maanden gaat ...
Sep 17, 2025•12 min•Ep. 762
De magnetron heeft een slechte reputatie. Van “je krijgt er kanker van” tot “het sloopt alle voedingsstoffen”. De mythes zijn hardnekkig, maar kloppen ze ook? Samen met levensmiddelentechnoloog Matthijs Dekker (Wageningen University) ontrafelen we de grootste misverstanden. En laten we je zien waarom de magnetron vaak juist gezonder is dan andere manieren van koken. Plus wat tips voor complete verse maaltijden die je zelf kunt bereiden in de magnetron. See omnystudio.com/listener for privacy inf...
Sep 14, 2025•11 min
Steeds minder Nederlanders vertrouwen het nieuws. Volgens onderzoek is ons vertrouwen zelfs lager dan ooit. Eén van de oorzaken hiervan is framing, oftewel het nieuws brengen vanuit een bepaald standpunt. Noem je de krimp van Schiphol een kans voor het milieu, of heb je het over banenverlies? En spreek je over een oorlog, of een genocide? Als nieuws-consumenten hun eigen perspectief missen bij traditionele media zoals NOS of RTL, dan verhuizen ze steeds vaker naar andere plekken. Bijvoorbeeld na...
Sep 10, 2025•15 min•Ep. 761
Je denkt misschien dat je een individu bent, dat eigen beslissingen neemt. Maar eigenlijk is ons brein net een kopieermachine. Denk aan modetrends; grote kans dat jij jouw skinny jeans inmiddels hebt ingewisseld voor broeken met wijde pijpen. In deze aflevering vertelt cognitiefilosoof Marc Slors (Radboud Universiteit) waarom kuddegedrag voor ons noodzakelijk is om samen te kunnen leven. Je kunt dus lekker moet doorgaan met dat kopiëren! See omnystudio.com/listener for privacy information....
Sep 07, 2025•11 min•Ep. 759
Angst om te bellen; het is niet alleen vervelend, maar kan je ook serieus in de weg zitten. Voor veel banen is het onpraktisch en onderzoek laat zien dat mensen met belangst zelfs gemiddeld een lager inkomen hebben. In deze aflevering vertelt psychiater Tim van Dijl (Universiteit Tilburg | GGZ Breburg) hoe belangst ontstaat, welke rol hormonen daarbij spelen én vooral: hoe je er weer vanaf kunt komen. Natuurlijk deelt hij ook praktische tips die je direct kunt toepassen. Blootstellingsoefening: ...
Sep 03, 2025•14 min•Ep. 758
Wandelen lijkt misschien de meest onschuldige sport die er is. Toch ging het tijdens de Vierdaagse in 2006 gruwelijk mis: er vielen twee doden. En ook nu vallen jaarlijks honderden wandelaars flauw. Hoe kan zoiets gebeuren bij zoiets simpels als lopen? Hoogleraar Maria Hopman (Radboudumc) onderzoekt al twintig jaar de grenzen van ons lichaam tijdens het wandelen. En één ding is zeker: uitdroging speelt een veel grotere rol dan je denkt. In deze aflevering hoor je wat er in je lichaam gebeurt, wa...
Aug 31, 2025•12 min•Ep. 757
Wat als je na een nachtje doorhalen in de auto stapt? We weten allemaal dat rijden met drank op gevaarlijk is, maar hoe zit het met slaaptekort? Chronobioloog Maaike van der Rhee (Erasmus MC) onderzoekt dit tijdens een uniek experiment op festival Lowlands. En wat blijkt? Na 17 uur wakker zijn rijd je al alsof je twee glazen alcohol op hebt. See omnystudio.com/listener for privacy information....
Aug 27, 2025•12 min•Ep. 756
Wanneer je denkt aan zien, denk je waarschijnlijk meteen aan je ogen. En hoewel je ogen inderdaad het startpunt zijn, is het niet het belangrijkste onderdeel waarmee je de wereld om je heen bekijkt. Als je enkel je ogen gebruikt, dan zie je niets. Yaïr Pinto (Universiteit van Amsterdam) onderzoekt hoe je dan wel ziet - met de achterkant van je brein. Dat doet hij in de donkerste kamer van Nederland met het kleinst denkbare lichtsignaal. See omnystudio.com/listener for privacy information....
Aug 24, 2025•10 min•Ep. 755
Wees eens eerlijk: voelt het als winst als je iets retourneert in een winkel en je geld terugkrijgt? Dat ‘gevoel’ is geen toeval, maar een psychologisch fenomeen dat mental accounting heet. Op social media wordt het ook wel ‘Girl Math’ genoemd, een grappige term die suggereert dat alleen vrouwen zo denken, maar in het hoofd van een man werkt het precies hetzelfde. In deze aflevering praten we met hoogleraar consumentenethiek Marijke Leliveld over de slimme, maar soms ook misleidende rekensommen ...
Aug 22, 2025•10 min
Wacht je altijd op groen? Scheid je netjes al je afval? Kortom: houd jij je altijd aan de regels? Sociaal psycholoog Lucas Molleman (Universiteit van Amsterdam) onderzoekt wanneer we ons wel en niet aan de regels houden. Verrassend genoeg zijn we heel wat volgzamer dan gedacht. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Aug 20, 2025•9 min•Ep. 754
Ze zijn ouder dan onze aarde, kleiner dan een zandkorrel en je kunt ze vinden op jouw dak: micrometeorieten. Elke dag vallen er tonnen micrometeorieten op onze planeet. De meeste verbranden, maar sommige landen gewoon op op de grond en op daken. In deze aflevering vertelt aardwetenschapper Guido Jonker (Vrije Universiteit Amsterdam) wat deze micrometeorieten zo bijzonder maakt. Zo kunnen ze ons onder andere vertellen hoe het zonnestelsel ontstaan is. See omnystudio.com/listener for privacy infor...
Aug 17, 2025•11 min•Ep. 753
Politici en legercommandanten laten het woord oorlogseconomie vaker vallen. Wat is een oorlogseconomie? Hoe ziet je leven er dan uit? De kans dat Nederland in een echte oorlogseconomie terechtkomt is niet heel groot, denkt macro-econoom Jasper Lukkezen van de Universiteit Utrecht. En toch vindt hij het belangrijk dat we wel over die vraag nadenken, want er is wetgeving in de maak die een kwaadwillende regeringsleider kan gebruiken om Nederland te veranderen in een oorlogseconomie. Deze podcast-a...
Aug 15, 2025•11 min
Een pilletje op een festival, een biertje in de kroeg, of een sigaret bij de koffie. We wéten dat het slecht voor ons is, maar doen het toch. Hoe komt dat? En waarom is het zo moeilijk om te stoppen? Adam Cohen van de Universiteit Leiden legt uit hoe dit verlangen al sinds de oertijd in ons zit. 673. Vapen: hoe je met dodelijke aardbeiendamp jongeren verleidt https://open.spotify.com/episode/2uJcHlLkfcVtIE8g4xkoVR?si=f2b22078f1914ac2 See omnystudio.com/listener for privacy information....
Aug 13, 2025•10 min•Ep. 752
Zoveel pijn in je handen hebben dat je potjes niet meer open kunt draaien, het 's ochtends amper lukt om uit je bed kan stappen of zelfs niet kan werken: het is dagelijkse realiteit voor mensen met reuma of artrose. In Nederland hebben bijna 2 miljoen mensen één van deze twee ziektes. Voor reuma is er een medicijn, maar dat gaat ook gepaard met bijwerkingen. En voor artrosepatiënten is het nog erger gesteld, daar ís namelijk helemaal geen medicijn voor. Nieuw onderzoek van Wendy Walrabenstein (A...
Aug 10, 2025•14 min•Ep. 751
We denken vaak: wie veel geld heeft, kan ook veel geven. Maar klopt dat wel? Waarom lijken mensen met weinig soms juist méér te geven in geld, zorg of tijd? Socioloog Arjen de Wit van de Vrije Universiteit onderzoekt waarom we geven en waarom rijk zijn je daar niet per se vrijgeviger van maakt. Word je eigenlijk gieriger als het beter met je gaat? Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van Het Financieele Dagblad luisteren? Z...
Aug 08, 2025•10 min
Of je nu swipet, van date naar date hopt, of al jaren vastzit aan dezelfde partner: vroeg of laat stel je jezelf de vraag: ‘Wanneer heb ik de ware gevonden?’. Misschien is de volgende partner toch beter, of de vorige juist? Wat als wiskunde je kan helpen bij dit soort moeilijke keuzes? In deze aflevering vertelt hoogleraar wiskunde en AI Tim Baarslag (TU Eindhoven) hoe wiskundige modellen je kunnen helpen bij lastige beslissingen, in de liefde én daarbuiten. 591: Dit is het geheim voor een succe...
Aug 06, 2025•9 min•Ep. 750
Jij denkt dat je zélf kiest in de supermarkt? Mooi niet. Van de aanbiedingen bij de kassa tot de felgekleurde posters in het gangpad: alles is zo bedacht dat jij spullen meeneemt die je niet van plan was om te kopen. Gedragswetenschapper Nynke van der Laan (Tilburg University) onderzoekt deze verleidingen in haar virtuele supermarkt, waar ze precies kan zien hoe jouw brein reageert op al die slimme trucs. Na deze aflevering loop jij hopelijk met een mandje vol bewuste keuzes naar buiten. De "Kie...
Aug 03, 2025•13 min•Ep. 749
Wat als AI straks exact weet welke aandelen gaan stijgen en welke gaan kelderen? AI speelt nu al een grote rol op de beurs, maar wat gebeurt er als het echt alles kan voorspellen? Wie profiteert, wie verliest en blijft er nog iets over voor de gewone belegger? EPatrick Verwijmeren, financieel-econoom van de Erasmus Universiteit Rotterdam neemt ons mee in een toekomst waarin algoritmes mogelijk de dienst gaan uitmaken op de beurs. Laat jij straks je aandelenportefeuille door AI beheren? Deze podc...
Aug 01, 2025•11 min
Uitdunnende kruinen en diepe inhammen: voor de één een nachtmerrie, voor de ander dé kans om de bald-look, oftewel een kale kop met stijl, met trots te dragen. Hoe je er ook over denkt, één ding blijft fascinerend: waarom worden mannen kaal en vrouwen zelden? En waarom juist op die specifieke plekken, die inhammen en de kruin? Om die vragen te beantwoorden neemt dermatoloog Tristan van Dongen (tijdens de opnames van deze aflevering werkzaam bij de Erasmus Universiteit) je mee op een tour over he...
Jul 30, 2025•10 min•Ep. 748
Zou jij vandaag de dag je zwemdiploma nog halen? Want moeten je benen en armen tegelijk bij de schoolslag of juist om en om? Blijf jij goed drijven? En hoe zat het ook alweer met ademhalen tijdens de borstcrawl? Bewegingswetenschapper Carola Minkels (Vrije Universiteit Amsterdam en InnoSportlab de Tongelreep) geeft je tips waarmee je in een handomdraai vliegensvlug door het water beweegt. Wetenschappelijk verantwoord uiteraard! See omnystudio.com/listener for privacy information....
Jul 27, 2025•8 min•Ep. 747
Hoe kan het dat miljardairs minder belasting betalen dan jij en ik? Ze maken slim gebruik van regels die voor gewone mensen nauwelijks te begrijpen zijn. Denk aan belastingboxen, spaar-bv’s en doorschuifconstructies. In deze aflevering legt hoogleraar Belastingrecht Sigrid Hemels van de Erasmus Universiteit uit hoe het systeem werkt en waarom het zelden wordt aangepakt. Je ontdekt waarom Box 2 zó aantrekkelijk is voor de allerrijksten, terwijl jij in Box 1 gewoon loonbelasting betaalt. Deze podc...
Jul 25, 2025•16 min
