De Verenigde Staten bestaan 250 jaar. In 1776 verklaarden de Amerikanen zich vrij van de greep van het Britse Rijk. Een historisch moment met een historisch document: The Declaration of Independence. Maar hoe uniek is dat stukje papier eigenlijk? Niet zo, zou onze gast dr. Geerten Waling zeggen, historicus en schrijver van het onlangs verschenen boek 'Amerika, dat zijn wij'. Tweehonderd jaar eerder schreven Nederlanders een ander document met verdacht veel overeenkomsten, namelijk het Plakkaat v...
Jul 02, 2026•21 min•Ep. 1078
Er blijkt geld naar een christelijke club Nederland te vloeien vanuit het Amerikaanse Project 2025. Hoe moeten wij het oerconservatieve en tegelijk radicale verband tussen rechtse politici en christelijk nationalisten begrijpen? En zal deze ideologie ook in Nederland meer politieke voet aan de grond krijgen? Te gast hierover in de Jortcast is dr. Mariëtta van der Tol, onderzoeker politiek, recht en religie aan de Universiteit van Cambridge. Van der Tol ziet een transnationaal netwerk van religie...
Jun 30, 2026•33 min•Ep. 1077
Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder in gesprek gaat met dr. Mariëtta van der Tol, onderzoeker te Cambridge, over het samenwerkingsverband tussen rechtse politici en christelijk nationalisten. We bellen met onze jonge dr. Tjitske Kooistra (NIOZ) over hoe zandsuppleties in het Waddengebied de lokale fauna beïnvloedt. Ook te gast is historicus en schrijver dr. Geerten Waling, die ons bijpraat over de overeenkomsten tussen de Nederlandse opstand van 1581 en de Amerikaans...
Jun 27, 2026•47 min
In deze nazit op de zeer warme namiddag praat Jort Kelder met dr. Peter Malcontent, onderzoeker van de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in het Palestina-Israël conflict, waarover al jaren een verhit debat wordt gevoerd. Waarom lukt het ons niet bedaard over dit onderwerp te spreken en waarom is de woede erover zo groot, ook in landen als Nederland, ver van het conflict vandaan?
Jun 26, 2026•35 min•Ep. 1076
De waardering van SpaceX is meer dan honderd keer de omzet en het bedrijf maakt verlies. Toch leek de beursgang de eerste dagen een groot succes. Ook OpenAI en Anthropic hebben hun beursgang aangekondigd. Barst de AI-bubbel straks? En wat betekent dat voor de beurs? Te gast hierover is dr. Dirk Gerritsen, universitair hoofddocent bij de sectie Finance, verbonden aan de Utrecht University School of Economics. Gerritsen weet alles van de beurs: ga niet voor de korte termijn en houd het hoofd koel....
Jun 25, 2026•22 min•Ep. 1075
De deal tussen de VS en Iran is opgesteld en de 14 punten moeten nu verder worden uitgewerkt. De Amerikaanse vicepresident JD Vance is aangekomen in Zwitserland voor verdere onderhandelingen met Iran. Er schijnt op papier een staakt-het-vuren te zijn tussen Israël en Hezbollah. Het is nog erg fragiel, zoals gebruikelijk in het Midden-Oosten. Sleutelfiguur is Bibi Netanyahu, de premier van Israël die tot voor kort een goede verstandhouding had met Donald Trump, maar afgelopen week werd uitgeschol...
Jun 23, 2026•31 min•Ep. 1074
Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Arend Kisteman (VVD) over de extra kosten die je maakt als je het WK op groot scherm laat zien als horeca-ondernemer. Te gast is dr. Peter Malcontent (UU), gespecialiseerd in mensenrechten en het Palestina-Israelconflict over de Irandeal en de sleutelrol van Netanyahu. Onze jonge dr. Gijs Verhoeven (TU Eindhoven) heeft de oplossingen voor netcongestie onderzocht. En we geven geen beleggingsadvies, maar stellen wel de vraag...
Jun 20, 2026•47 min
U gaat luisteren naar een gesprek tussen filosoof en bedrijfsetchicus dr. Jelle van Baardewijk en presentator van dienst, Jort Kelder over de stand van Nederland. Waarom zijn sommige groepen zo negatief over hoe het nu in Nederland gaat? Want, zo stelt Kelder, de cijfers betreffende onze welvaart en ons geluksgevoel stijgt nog steeds. Van Baardewijk legt het sentiment van de doemdenkerij uit en wat we volgens hem moeten verbeteren.
Jun 19, 2026•39 min•Ep. 1073
Diep in de aarde ligt een onzichtbare kracht die onmisbaar is voor het leven op aarde. Het aardmagnetisch veld ontstaat in de vloeibare buitenkern van onze planeet. Zonder deze kracht geen kompas, maar het beschermt ons ook tegen de elektromagnetische straling van de zon. Aardwetenschapper dr. Lennart de Groot is verbonden aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in aardmagnetisme. Wat blijkt? De magnetische polen zijn aan het verschuiven: vorige eeuw lag de noordelijke pool bijvoorbeeld b...
Jun 18, 2026•20 min•Ep. 1072
Is dik zijn je eigen verantwoordelijkheid? Of is de helft van de Nederlanders slachtoffer van een industrie die enkel uit is op méér winst, ook al gaat het ten koste van de gezondheid? Te gast erover in deze Jortcast XL is hoogleraar Economie van de Volksgezondheid aan de Rijksuniversiteit Groningen, prof. dr. Jochen Mierau. Deze professor heeft uitgerekend hoeveel dikke mensen de maatschappij kosten, en dat loopt in de miljarden. Daarom is Mierau van mening dat bedrijven moeten gaan betalen voo...
Jun 17, 2026•48 min•Ep. 1071
Met de beursgang van SpaceX is Elon Musk de eerste biljonair op deze aarde. Naast zijn rijkdom heeft hij ook nog eens veel invloed op wat er in de wereld gebeurt: zijn satellieten van Starlink waarmee hij oorlogen kan stilleggen, zijn social media kanaal X waar hij de polarisatie nog wat kan aanvuren en zijn nauwe banden met Donald Trump. Heeft deze man te veel macht en te veel geld? Of is dit een fenomeen van alle tijden, denk aan mannen als Ford en Rockefeller? Te gast is cultuurfilosoof dr. J...
Jun 16, 2026•29 min•Ep. 1070
Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Harmen Krul (CDA) over de tabakslobby die via een campagne mensen lokt een bezwaar tegen meer tabaksregels naar Brussel stuurt. Te gast is cultuurfilosoof dr. Jelle van Baardewijk over de rijkste man van de wereld, Elon Musk. Welke ethische bezwaren hebben we tegen de invloed en rijkdom van deze man? De jonge dr. Jelle Turkenburg deed onderzoek naar de burgerberaden. En dr. Lennart de Groot doet onderzoek naar het aardmagn...
Jun 13, 2026•47 min
De Russen hebben een geschiedenis van jaloerse en moordende staatshoofden. Kijken alleen al naar de tsaren die ze hebben gehad. Jort Kelder vraagt Ruslandkenner en historicus prof. dr. Hans van Koningsbrugge (RUG) naar zijn favoriete tsaren zoals Catharina de Grote met al haar minnaars. Of, dichter bij het heden, de playboy-leefstijl van Breznjev. Ook zit prof. dr. Rik Peels, filosoof en theoloog (VU), aan tafel die zich ook verdiept in radicaal gedahtengoed, maar dan dat van het volk. Hij is be...
Jun 12, 2026•31 min•Ep. 1069
Er is minder vertrouwen in de politiek en radicale partijen komen op. Volgens prof. dr. Rik Peels (VU) ligt een deel van de oplossing in de oude ethiek: de zeven deugden. Moed, rechtvaardigheid, verstandigheid, gematigdheid, geloof, hoop en liefde vormden volgens hem lange tijd de morele basis van de democratie, maar we zijnhet deugdenverhaal grotendeels verloren in de politiek. Peels waarschuwt dat democratie niet vanzelf blijft bestaan. Daarvoor zijn burgers, politici en instituties nodig die ...
Jun 10, 2026•26 min•Ep. 1068
Een doorbraak in de oorlog in Oekraïne zal nog lang op zich laten wachten, dat zegt prof. dr. Hans van Koningsbrugge (RuG). Rusland bereidt zich namelijk juist voor op een strijd van de lange adem: met nieuwe rekrutering en een mogelijke, volledige mobilisatie. Bovendien kan Poetin, nu het Russische dodental tot in de honderdduizenden oploopt, niet meer uit het conflict stappen zonder enorm gezichtsverlies te lijden. Tegelijkertijd ziet Van Koningsbrugge dat Oekraïne steeds sterker staat. Zelens...
Jun 09, 2026•24 min•Ep. 1067
Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Sjoukje van Oosterhout (PRO) over het plan van de Noren om naar gas te boren bij de Noordpoolcirkel. Te gast is prof. dr. Hans van Koningsbrugge (RuG) over de Russische elite en de reactie van Poetin op de brief van Zelensky. Jonge dr. Kai Hendriks heeft onderzoek gedaan naar zwarte gaten in het heelal. En prof. dr. Rik Peels (VU) legt uit dat we meer deugdzaamheid nodig hebben in onze samenleving en in onze politiek. Maar...
Jun 06, 2026•47 min
Wat ons niet gaat lukken bij het WK voetbal, lukt ons wel in de wetenschap. Daar behoort Nederland bij de wereldtop. Volgens prof. dr. Marcel Levi, naast internist ook voorzitter van de NWO, hoeven we niet op te kijken naar Harvard en Stanford. Ook aan tafel zit prof. dr. Pier Siebesma van de TU Delft die binnenkort start met een groot internationaal onderzoek naar wolken. Juist de technische universiteiten zijn belangrijk voor onze toekomst. Hoe krijgen we daar genoeg studenten heen?
Jun 05, 2026•27 min•Ep. 1066
Wat als we met een slimme technische oplossing de aarde een paar graden af kunnen koelen? Moeten we dan op deze manier gaan knutselen aan het klimaat? Te gast in deze Jortcast over klimaatinterventies is prof. dr. Pier Siebesma, hoogleraar atmosfeer, weer en klimaat aan de TU Delft. Siebesma weet alles van sleutelen aan het klimaat, zo doet hij onderzoek naar het witter maken van wolken. Voorstanders zien de techniek als een noodoplossing, terwijl tegenstanders vrezen dat het afleidt van waar he...
Jun 04, 2026•22 min•Ep. 1065
We zijn verslaafd aan de zorg. Elk kwaaltje moet worden opgelost met een pilletje, ADHD-diagnose of speciaal dieet. Wat is hier aan de hand? Zijn we echt ongezonder dan vroeger, of verwachten we te veel van onze gezondheid? Prof. dr. Marcel Levi is te gast om te praten over gezondheid, ziekte en hypes in de zorg. Moet alles medisch oplosbaar zijn, of moeten we alledaagse kwaaltjes accepteren als onderdeel van het leven? Ook blikken we met hem terug op de coronapandemie. Welke lessen kunnen we hi...
Jun 02, 2026•31 min•Ep. 1064
Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Bente Becker (VVD) over aanscherping van de regels rondom de toetreding van kandidaat-lidstaten bij de EU. Te gast is prof. dr. Marcel Levi over de toename van allergieën en de start van de corona-enquête. Onze jonge dr. Clemens Lokin heeft het leven en denken van de jurist Isaac Abraham Levy onderzocht die al in de 19e eeuw nadacht over de trias politica. En prof. dr. Pier Siebesma (TU Delft) onderzoekt of we nieuwe wolke...
May 30, 2026•45 min
Autocraten zijn gevaarlijk, maar ze kríjgen wél wat voor elkaar. Terwijl democratieën verzanden in eindeloos overleg en inspraakavonden, handelen zij. Is er iets te leren van de harde leiders uit het verleden of is dat een gevaarlijke gedachte? Jort Kelder gaat hierover in gesprek in de nazit met historicus prof. (em.) dr. Henri Beunders en politicoloog dr. Joep van Lit.
May 29, 2026•37 min•Ep. 1063
Wie droomt er nog van om de wereld te redden? In tijden van wereldwijde onrust en oorlog lijkt het alsof we de kunst van het dromen vergeten zijn. Doodzonde, volgens emeritus hoogleraar prof. dr. Henri Beunders, want we hebben dromers nodig. Deze idealisten, zoals Cornelis Lely of Herman Sögel, veranderen de loop van de geschiedenis en beïnvloeden wat we denken dat mogelijk is. Volgens Beunders zijn zulke ambitieuze fantasten juist nu harder nodig dan ooit. Beunders vertelt waarom ‘fanatieke fan...
May 28, 2026•17 min•Ep. 1062
Zijn de Verenigde Staten sinds Trump nog een democratie te noemen? Mogen we lachen om zijn bizarre uitspraken, of past dit in een bredere wereldwijde trend van democratisch verval? Te gast in deze Jortcast is de pas gepromoveerde dr. Joep van Lit, gespecialiseerd in autocratie en de erosie van democratie. Hij onderzoekt onder meer bij de Radboud Universiteit hoe aspirant-autocraten democratische instituties van binnenuit ondermijnen. Wat herkennen we in de VS? En moeten we ons in Nederland ook z...
May 26, 2026•26 min•Ep. 1061
Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Ines Kostic van de PvdD over de miljoenen subsidie die de EU uitkeert aan stierenfokkers voor het stierenvechten. Te gast is dr. Joep van Lit over de toename van autoritair leiderschap en de erosie van de democratie. Onze jonge dr. Bartie Thijs heeft onderzoek gedaan naar het woord 'mits'. Tevens te gast is historicus (em) prof. dr. Henri Beunders over fantasten zoals Elon Musk en Cornelis Lely.
May 23, 2026•43 min
In China kunnen ze het goede porselein voor de visite weer opbergen na een bezoek van Trump en Poetin. Hoe kijkt de Chinese leider Xi Jinping naar die andere wereldleiders en wie is deze machtige staatsman die een ooit arm land zeer welvarend heeft gemaakt. Te gast is dr. Rogier Creemers, docent Moderne Chinese Studies (Universiteit Leiden) die ook de vragen van Jort Kelder beantwoordt over wat er toch met die ministers en generaals gebeurt die uit de gunst zijn gevallen en tijdens zo'n massaal ...
May 22, 2026•27 min•Ep. 1060
De hypotheekrentes stijgen opeens snel en de discussie over het afschaffen van de aftrek is weer opgelaaid in Den Haag. Hoe nu verder met deze maatregel waar de woningbezitters van belastingvoordeel genieten, terwijl je je ook af kunt vragen of je het bevorderen van een eigen huis niet op een andere manier kunt stimuleren. Econoom dr. Matthijs Korevaar, verbonden aan de Erasmus Universiteit is gespecialiseerd in onze woningbouw en zegt al langer dat de politiek hardere keuzes moet maken om het w...
May 21, 2026•41 min•Ep. 1059
Wat wilde Trump bereiken met zijn bezoek aan China en is dat gelukt? Dr. Rogier Creemers (Universiteit Leiden) onderzoekt Chinees digitaal technologiebeleid en de rol van China in wereldwijde digitale machtspolitiek. Volgens Creemers laat de recente ontmoeting tussen Trump en Xi vooral zien hoe verschillend beide landen naar hun relatie kijken: waar de VS focust op het binnenslepen van dealtjes, kijkt China vooral naar beleid op de lange termijn. Alhoewel Trump veel te zeggen had over de 200 Boe...
May 19, 2026•27 min•Ep. 1058
Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Simon Ceulemans (JA21) over de rellen in Loosdrecht. Over de top tussen Trump en Xi legt dr. Rogier Creemers uit wat de oogst was voor de Amerikaanse president. De jonge dr. Charlotte Rulkens heeft onderzoek gedaan naar hoe we wetenschappelijk kunnen optimaliseren of een kunstwerk aan een grootmeester kan worden toegeschreven. En econoom dr. Matthijs Korevaar legt uit hoe we wel iets aan die hypotheekrenteaftrek kunnen doe...
May 16, 2026•47 min
Dit is de nazit waarin prof. dr. Paul Frissen, emeritus hoogleraar bestuurskunde, filosofe dr. Eveline de Groot en hersenwetenschapper prof. dr. Erno Hermans het gesprek aangaan over de kloof tussen elite en het volk. Deze kloof wordt steeds vaker zichtbaar, zoals nu bij de protesten (van een kleine groep relschoppers) tegen een AZC in bijvoorbeeld Loosdrecht. Is het van alle tijden dat het volk boos is op de elite? Welke groep is dat? Hoe moeten bestuurders hierop reageren? Jort Kelder bespreek...
May 15, 2026•29 min•Ep. 1057
Wat doet acute en chronische stress met onze hersenen? En waarom is de één stressgevoeliger dan de ander? Jort vraagt het aan prof. dr. Erno Hermans, hoogleraar Cognitieve Affectieve Neurowetenschappen en hoofdonderzoeker van het Cognitive Affective Neuroscience Lab. Hermans is gespecialiseerd in het effect van stress op de hersenen; hij volgt de komende jaren duizend werknemers om dit te onderzoeken. In de week dat de eindexamens van start zijn gegaan, een Jortcast over stress. Hoe erg is langd...
May 14, 2026•19 min•Ep. 1056
