Europa bevindt zich momenteel in formatiebesprekingen en plant voor de komende vijf jaar, hoewel dit alles achter gesloten deuren plaatsvindt. De Europese verkiezingen staan pas gepland voor juni, en pas daarna zal een nieuwe Europese Commissie worden gevormd. Lise Witteman onthult echter hoe de agenda al wordt uitonderhandeld, ver voordat Europese burgers de officiële aftrap geven. Achter gesloten deuren worden nu al plannen gemaakt voor het komende Europese politieke tijdperk, ondanks dat de o...
Nov 27, 2023•56 min•Ep. 311
Geert Wilders heeft de verkiezingen overtuigend gewonnen, met aanzienlijk meer stemmen dan de nummer twee, Frans Timmermans. Wat betekent deze uitkomst? Heeft de journalistiek belangrijke aspecten over het hoofd gezien? Zijn er specifieke blunders bij de VVD die hebben bijgedragen aan deze uitkomst? Of ligt de oorzaak elders, wellicht bij onze onmacht om als samenleving te luisteren naar onvrede? We bespreken dit met adjunct-hoofdredacteur Joost de Vries, politiek verslaggever Coen van de Ven en...
Nov 24, 2023•52 min•Ep. 310
"Het tijdperk-Rutte is er een van talloze bestuurlijke ontsporingen, waarbij ambtenaren achteraf riepen dat het zo niet was bedoeld," concludeert Thomas Muntz, hoofdredacteur van onderzoeksplatform Investico, in het dubbeldikke verkiezingsnummer van De Groene Amsterdammer deze week. Investico deed gedurende het grootste deel van het tijdperk Rutte uitgebreid onderzoek naar het functioneren van de overheid. Deze week schuiven Belia Heilbron en Thomas Muntz van Investico aan bij Kees van den Bosch...
Nov 16, 2023•40 min•Ep. 309
Deze week verwelkomt de podcast een bijzondere gast: Arnon Grunberg , romanschrijver en journalist, die zichzelf omschrijft als een 'ironisch mysticus'. Grunberg legt uit hoe hij als journalist andere beperkingen ervaart dan bij het schrijven van romans, waarbij waarheid en werkelijkheid volgens hem verschillende concepten zijn. Tijdens zijn reizen voor reportages geniet Grunberg van het verliezen van zichzelf en niet langer het middelpunt te zijn van zijn eigen wereld. In zijn nieuwste non-fict...
Nov 09, 2023•32 min•Ep. 308
Cosette Molijn ziet hoe Libanon, ademloos als bij een grote voetbalwedstrijd, de ontwikkelingen in Israël volgt. Niemand wil een nieuwe oorlog, maar kan Hezbollah op zijn handen blijven zitten als Gaza wordt gebombardeerd? In de rubriek 'Historische Woorden' luisteren Yaghoub Sharhani en Rutger van der Hoeven naar Ismaïl Haniyeh. De politiek leider van Hamas bood vorige week aan om onderhandelingen te openen met Israël. Komt dat neer op een erkenning van Israël, en kan Israël nog beweren dat het...
Nov 07, 2023•56 min•Ep. 307
Het strafproces Marengo is een ‘voor Nederland ongekende zaak’ en staat symbool voor de toenemende verharding uit de onderwereld. Door deze verharding worden in de bovenwereld meer mensen beveiligd dan ooit. Voor hun onderzoek interviewden journalisten Rasit Elibol, Romy van der Burgh en Marieke Rotman ruim dertig officieren van justitie, rechters, advocaten en misdaadjournalisten over de vraag: is de rechtstaat veranderd onder druk van toenemende bedreiging uit de criminele wereld? Met het Mare...
Nov 02, 2023•37 min•Ep. 306
‘Sommige mensen willen maar niet begrijpen dat Nederland geen arbeidersklasse van betekenis heeft’, aldus hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) begin dit jaar op X. Ergens aannemelijk: het aantal ‘klassieke’ arbeiders is de afgelopen decennia flink afgenomen. Toch voelen veel Nederlanders zich nog wel arbeider. Bovendien tonen verschillende statistieken Nederland als klassenmaatschappij, met een duidelijke boven- én onderkant. Koen Haegens, redacte...
Oct 25, 2023•35 min•Ep. 305
Ron Meyer is deze week gasthoofdredacteur van het dubbeldikke nummer van De Groene Amsterdammer. Meyer, oud-voorzitter van de SP, oud-vakbondsman en nu directeur van het Nationaal Programma Heerlen-Noord, vindt dat het woord klasse weer gebruikt moet worden. Bestaanszekerheid is een populaire term die hem inmiddels een beetje jeuk bezorgt, sociaal-economische klasse is een duidelijkere term. Meyer komt uit Heerlen, uit een warm en arm gezin. Dat heeft hem gevormd. Hij schreef het boek 'De onmisb...
Oct 19, 2023•48 min•Ep. 304
Israëli’s twijfelen na de aanval van Hamas aan hun veiligheid, hun staat, en aan het hele project Israël, beschrijft Simone Korkus . Hoe beleefden Israëli’s de afgelopen week? Wat is de politieke toekomst van Israël voorbij de eenheidsregering van nu? En hoe kijken Israëli’s aan tegen de Palestijnse slachtoffers die hun leger heeft gemaakt in Gaza – en de duizenden die er bij een invasie bij gaan komen? Simone Korkus beschrijft een land in verwarring. In 'Historische Woorden' luisteren Casper Th...
Oct 17, 2023•1 hr•Ep. 303
Op het New Yorkse Hart Island zijn sinds 1869 ruim een miljoen mensen begraven. Hier komen de verschoppelingen van de metropool terecht: mensen gevonden in metrokarretjes, treinen, busstations, rivieren, beekjes. Maar het grootste deel van de doden op het eiland ligt er omdat hun familie geen geld had voor een eigen begrafenis. Journalist Lize Geurts gaat op zoek naar de verhalen van nabestaanden en onderzoekt het raadsel achter de geheimzinnigheid van dit eiland. Probeert New York het bestaan v...
Oct 12, 2023•29 min•Ep. 302
Rechten voor de zee, het bos en de berg, precies zoals wij mensen die hebben, om de natuur tegen ons beschermd moet worden: filosoof Bruno Latour pleitte ervoor in de vorm van een ‘Parlement der dingen’. Hij is niet alleen, vele anderen nemen zijn gedachten ter harte en pogen de natuur rechten toe te kennen om (verdere) ecologische catastrofe te voorkomen. Moeten we beter naar de door ons mensen gemartelde aarde luisteren? Vanuit Italië, gezeten aan de voet van de Dolomieten, vertelt schrijver, ...
Oct 04, 2023•33 min•Ep. 301
Bij bermfraude tekenen boeren extra stukken land in die van een andere eigenaar zijn om zo meer subsidie te krijgen van de Europese Commissie en om meer mest te mogen uitrijden. Niemand weet hoe vaak dit gebeurd. Platform Investico heeft dat nu voor het eerst onderzocht. Hoe groot is de schaal waarop dit gebeurd? Wat maakt de regels zo ingewikkeld? En waarom is er nauwelijks controle? Marieke Rotman en Sebastiaan Grosscurt van Investico leggen uit hoe dit zit maar ook waarom je voorzichtig moet ...
Sep 29, 2023•34 min•Ep. 300
Een jaar geleden gooiden jonge vrouwen in Iran hun hoofddoek af en lieten protesten door het hele land het religieuze regime op zijn fundamenten schudden. In een dubbelgesprek kijken Samira Ataei en Yaghoub Sharhani terug, wegen ze het effect van de protesten af en kijken ze naar de toekomst. Kreeg Iran de geest werkelijk terug in de fles? In Historische Woorden mag António Guterres zeggen dat de wereld ‘unhinged’ aan het raken is, en dat de internationale gemeenschap erbij staat te kijken. Geen...
Sep 26, 2023•55 min•Ep. 299
Marjon van Royen schreef een reportage over de vier jaar lange verwoesting van het Amazoneregenwoud in Brazilië onder leiding van extreemrechtse klimaatontkenner president Jair Bolsonaro. Het aantal illegale goudmijnen in Brazilië is het laatste decennium vervijfvoudigd, en de vernietiging van het woud neemt in rap tempo toe. Met hun graafmachines, kwik en wapens maken ze de leefgebieden van inheemse volkeren kapot. Drie jaar later keert Van Royen terug naar Itaituba, de criminele hoofdstad, nu ...
Sep 20, 2023•32 min•Ep. 298
Coen van de Ven (31) en Jan Tromp (74) bespreken in de podcast hun nieuwe boek Wantrouwen in de wandelgangen , dat gaat over hoe de relatie tussen pers en politiek veranderd is. Ze gaan in op scoringsdrift vanuit de journalistiek, hoe Den Haag een verslaving kan zijn en het verlaten ervan een bevrijding. Journalisten en politici houden in de betonnen gangen van B67 steeds meer afstand van elkaar. De verschillen tussen de generaties van Tromp en Van de Ven komen aan bod. Is het nog wel normaal om...
Sep 14, 2023•41 min•Ep. 297
De lhbti+-gemeenschap wordt op sociale media steeds meer geconfronteerd met scheldpartijen en bedreigingen. De belangrijkste afzenders: extreem-rechts, streng religieus, complotdenkers en ‘bezorgde’ influencers. Waarom is het geweld tegen de lhbti+-gemeenschap toegenomen? Hoe meet je online haat? Onderzoeksjournalisten Eva Hofman en Romy van Dijk leggen uit wie die verschillende groepen zijn die de lhbti+-gemeenschap bedreigen en hoe algoritmes het internet heteronormatief maken. Productie: Step...
Sep 07, 2023•31 min•Ep. 296
Is de dood van Wagner-baas Jevgeni Prigozjin het bewijs van Poetins kracht of van zijn zwakte? Beide, denkt oud-correspondent Eva Hartog : het heeft de Russische elite gerustgesteld dat de logica van Poetins regime nog altijd geldt, maar ook bewezen dat zijn woord niets waard is. Eva ziet dat er een grote wens naar verandering leeft in Rusland, en kijkt terug op haar uitzetting als correspondent. Rutger van der Hoeven luistert naar de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa, die aankondigde da...
Sep 05, 2023•58 min•Ep. 295
Met de Russische invasie van Oekraïne heeft De tragedie van Midden-Europa van de onlangs overleden Tsjechische schrijver Milan Kundera een nieuwe, profetische lading gekregen. Het essay uit 1983 ontlokte destijds een vurig debat over het lot van Midden-Europa. Het lijkt alsof de door Kundera geschetste polaire situatie tussen West en Oost nu weer helemaal terug is van weggeweest. De Oekraïner staat nu als model-Europeaan tegenover de barbaarse Rus. Kundera’s essay waart tegenwoordig rond in alle...
Aug 31, 2023•31 min•Ep. 294
Brielle Decker ontsnapte op 26-jarige leeftijd uit de Fundamentalist Church of Jesus Christ of Latter Day Saints (FLDS). Zij was een van de 65 vrouwen van sekteleider Warren Jeffs. Nu, elf jaar later, zet zij zich samen met andere activisten in om lotgenoten te helpen. Met als grootste winst het decriminaliseren van polygamie in 2020. Hoe gaat decriminalisering de slachtoffers van polygame sektes helpen? Deze week in de podcast praat Stephan Sanders met Laila Frank over polygamie in Utah. Hoe pr...
Aug 24, 2023•28 min•Ep. 293
Sinds Erdogan aan de macht is leek hij eerst een prowesterse en seculier beleid te gaan vormen. Vanaf 2012 veranderde dat langzamerhand in een meer repressief bewind. Op dit moment komen zo veel vrijheden in het gedrang dat veel hoogopgeleide Turken besluiten te vertrekken. De torenhoge inflatie in Turkije is een andere, economische reden. De Turken die deze kant op komen worden leidinggevenden bij grote internationale bedrijven in Duitsland en in Nederland. Turkije verandert daarmee van leveran...
Aug 17, 2023•43 min•Ep. 292
‘Woke’ zouden we kunnen zien als de hedendaagse erfgenaam van de protestantse moraal. Of die moraal nu betrekking heeft op de erfzonde of op inclusiviteit en diversiteit, probleem is dat sceptici worden weggezet als ongelovigen die moeten worden uitgesloten. Wie schrijft over woke krijgt te maken met minstens twee valkuilen, vertelt schrijver en journalist Ian Buruma. Kees van de Bosch spreekt deze week over het fenomeen 'woke' met Buruma, die al sinds lange tijd woont in de Verenigde Staten. Le...
Aug 10, 2023•38 min•Ep. 291
De Nederlander als nuchtere, bedaarde burger? Niets blijkt minder waar. Als het gaat om geweld tegen hulpverleners behoort Nederland tot de internationale top. Deze hufterigheid lijken we steeds normaler te vinden. Vier jaar geleden riep demissionair premier Rutte nog dat hij mensen die hulpverleners lastigvallen ‘het liefst allemaal persoonlijk in elkaar zou slaan’. Stoere praat, maar vooral een teken van onbegrip en onmacht. Hoe moeten we de agressie dan wél tegengaan? Deze week in de podcast:...
Aug 03, 2023•37 min•Ep. 290
Het lijkt de laatste jaren een almaar urgentere kwestie te zijn geworden. Sinds de vrouw zich in de jaren zestig meer en meer losrukte van huis en haard, ging studeren en zelfs kostwinner werd, betrad ze steeds meer het traditionele terrein van de man. Gevolg: de man weet niet meer wat er precies van hem verwacht wordt. Op welke manier is hij nu echt man? Moet hij zijn feminiene kant meer benadrukken, of moet hij halsstarrig vasthouden aan typisch mannelijke deugden zoals flinkheid en zelfbeheer...
Jul 27, 2023•36 min•Ep. 289
Het dubbeldikke zomernummer van De Groene gaat over intelligentie. Want wat is nou eigenlijk intelligentie? En onder welke condities laten wij artificiële intelligentie toe in onze samenleving? Op dit moment hebben een paar grote bedrijven digitaal bijna alles in handen wat de mensheid ooit heeft geproduceerd. Daarnaast bieden social media een rijkdom aan data om algoritmes te trainen om mensen verslaafd te maken. Hoe kunnen we een samenleving met AI opbouwen waarin mensen gelukkig zijn in plaat...
Jul 19, 2023•38 min•Ep. 288
Net zoals dat van Prometheus werd het leven van J. Robert Oppenheimer gekenmerkt door zijn uitvinding en de spijt die daarop volgde. Hij was verantwoordelijk voor het ontketenen van de meest vernietigende kracht die wij mensen ooit in handen hebben gehad. Maar nadat de Verenigde Staten op 6 augustus 1945 de bom gebruikten op Hiroshima raakte hij bevangen door walging, schaamte en somberheid. De enige schrale troost was zoals hij het zelf zei: als hij het niet had uitgevonden, hadden de nazi’s of...
Jul 13, 2023•29 min•Ep. 287
Na de toeslagenaffaire klonken er vanuit Den Haag beloftes over een nieuwe bestuurscultuur. De overheid moest transparanter te werk gaan en het moest makkelijker worden voor journalisten en burgers om aan informatie te komen. De Wet openbaarheid van bestuur werd vervangen door de ‘Wet open overheid’ en even leek het de goede kant op te gaan. Maar nog steeds piept en kraakt het ambtelijke apparaat aan alle kanten wanneer er een Woo-verzoek wordt ingediend. Het duurt te lang en documenten worden i...
Jul 06, 2023•36 min•Ep. 286
De baas van huurlingenleger Wagner bracht het regime van Vladimir Poetin aan het wankelen. Was het een bijna-staatsgreep of niet? Hubert Smeets keek er met verbijstering naar en weegt de gevolgen af voor Rusland. Vladimir Poetin zal moeten laten zien dat hij controle heeft, denkt hij – en vooral de elite laten zien dat hij nog altijd voor ze kan leveren. Met Rutger van der Hoeven luistert Hubert naar de man die het allemaal veroorzaakte: Jevgeni Prigozjin. Hij waarschuwde iedereen om niet in het...
Jul 01, 2023•50 min•Ep. 285
In 1873 is de slavernij afgeschaft, aankomende Keti Koti precies 150 jaar geleden. De afgelopen twintig jaar lijkt er een verandering gaande in de manier waarop er wordt omgegaan met dit koloniale verleden: er wordt meer plek gemaakt voor mensen en verhalen die eerder geen deel uitmaakten van de vaderlandse geschiedenis. Niels Mathijssen, zelf historicus, duidt deze ontwikkelingen vanuit historiografisch perspectief. De nazaten van tot slaaf gemaakten zijn steeds meer hun plek in de geschiedenis...
Jun 29, 2023•30 min•Ep. 284
In 2009 werd besloten dat een algoritme en risicoprofiel Duo moeten helpen om vermeende studiefinancieringsfrauders aan te pakken. Op basis van een kort huisbezoek of enkele verklaringen van buren plakt Duo studenten het stempel fraudeur op. Uit onderzoek van Investico voor De Groene blijkt dat dit fraudesysteem van alle kanten rammelt. Sinds 2012 verloor Duo ruim een kwart van de aangespannen zaken. Bij ruim 97 procent van de fraudezaken gaat het om studenten met een migratieachtergrond. Welke ...
Jun 21, 2023•32 min•Ep. 283
Deze week staat er een grote taart klaar met 400 kaarsjes erop, Blaise Pascal is namelijk jarig. Ter ere van deze gelegenheid heeft Willem Jan Otten een profiel over hem geschreven. Pascal heeft zich lang verdiept in wiskundige en natuurkundige problemen, uit deze periode kennen wij de wet van Pascal (interactie tussen vloeistof en druk) en de eenheid Pascal (druk). Vervolgens hield hij zich bezig met het bestrijden van de Jezuïeten van zijn tijd, pas in zijn laatste jaren werkte hij aan een apo...
Jun 15, 2023•29 min•Ep. 282
