Jesse Klaver, Ger Koopmans, Hella Hueck, Eva de Mol, Thom de Graaf

Welkom bij de podcast van Beiterhof. Mijn naam is Joost Vullings. Fijn dat je luistert.

Dit kabinet moet orde op zaken stellen. Dit moet zelf de boel op orde krijgen en weten met welke partijen willen wij dit land vooruit.

Jesse Klaver, Gerk Koopmans, Eva de Mol, Hella Huuk en Tom de Gaaf. Dat zijn de gasten van deze buitenhof op zondag 14 juni.

Ha ha ha.

Maar ondertussen, als we gaan kijken naar het huwelijkscontract, zitten er nog wel wat losse eindjes aan. Bijvoorbeeld die Europese fractie. Er moet gekozen worden. Gaan we met z'n allen bij de Groenen of bij de Sociaaldemocraten. En dat is nog niet beslecht. Waarom is dat zo moeilijk?

Volgens mij gaat alles gaat in we hebben alles in stappen gedaan. Dit is de laatste stap, dat zal dit najaar gebeuren. Maar in iedereen die vijf jaar geleden geloofde nog niemand dat wij het voor elkaar zouden krijgen om echt een nieuwe partij op te richten, dat hebben we nu gedaan. We hebben meer dan 100.000 leden, dus ik ben vooral heel erg trots op alle stappen die we hebben gezet. En ook deze laatste stap zullen we met elkaar gaan zetten.

Ja, en dat gaat ook in dezelfde verwacht u, in dezelfde harmonie als het proces van de afgelopen jaar.

Ook deze stap gaan we zetten. En dat gaan we weer stap voor stap doen, maar wel snel, zoals we dat eigenlijk met alles hebben gedaan.

Ja, ik las gisteren een kop in de telegraaf, ongetwijfeld een van uw favoriete kranten neem ik zo maar aan. Er stond in risicovolle fusie leidt tot zorgen over groen linksificatie. Mooi woord. Maar met andere woorden zeggen ze eigenlijk GroenLinks is de dominante partij geworden in de samenwerking. Daardoor is die partij linker en activistischer dan de oude Partij van de Arbeid. U zou een overwinning kunnen claimen. Ik heb gewonnen als GroenLinkser. Ziet u dat ook zo?

Nee, absoluut niet. Het slaat ook helemaal nergens op dit soort koppen. Het zegt meer over mensen die dit maken dan over de realiteit. Wat we hebben gedaan is gewoon twee partijen bij elkaar gebracht. En juist in een tijd van politieke versplintering. Als we kijken naar rechts, het politieke landschap is volstrekt versplinter. Iedereen splitst zich van elkaar af. En je ziet dat progressieve krachten zich juist verenigen. En nogmaals, we zijn nu een partij met meer dan 100.000 leden.

Ja, maar mensen kijken natuurlijk toch naar de samenstellende delen.

Ja, maar de dat doen we zelf dus niet. Nee. Dit is waar we vandaan komen en nu zijn we samen aan het bouwen aan.

Bij het CDA heeft het volgens mij wel 20 jaar geduurd voordat ze dus die bloedgroepen helemaal hadden weggewerkt.

Dat de fusie van het CDA ook drie keer zo lang heeft geduurd. Dus wellicht kan je wel. Het is altijd interessant om parallellen te trekken, maar ook om heel goed te realiseren. Er zijn ook grote verschillen.

Maar toch zijn er heel veel mensen, ook in Den Haag, ook bij andere politieke partijen, die toch zitten te kijken van waar hebben we nu mee te maken. Is het niet radicaler geworden, dat soort termen, of activistischer. Maar uiteindelijk is de onderliggende vraag: is Pro nu een bestuurspartij, zoals de Partij van de Arbeid was, of is het toch meer een getuigenissenpartij, zoals GroenLinks altijd is?

Nou, allereerst dat laatste, ook dat betwist ik. Omdat je ziet op hoeveel plekken in het land ook GroenLinks in het verleden verantwoordelijkheid heeft genomen. Maar wij zijn een partij die staat voor verantwoordelijke politiek. Wij willen samenwerken. Wij willen ervoor zorgen dat we dit land vooruithelpen. Het is cruciaal dat politieke partijen en politici.

Voelt u dat wantrouwen eigenlijk bij andere politieke partijen? Dat ze een beetje naar uw partij aan het kijken zijn, want waar hebben we eigenlijk mee te maken?

Nee, wat ik wel zie bij andere partijen is wel gemeente politiek eigen belang. Omdat ze het belang bij hebben om ook dit over onze partij te zeggen. En dat mag. Maar volgens mij is het volstrekt helder. En ik heb niet het idee dat ook mensen in Nederland hierover twijfelen. Wij zijn een partij die staat voor verantwoordelijke politiek. Wij zijn bereid om samen te werken. En als het kabinet dat nou ook zou willen, dan kunnen we misschien nog hele mooie dingen in Nederland doen.

Ja, maar dat is natuurlijk het punt. Er moet een begroting komen voor volgend jaar. Dat dat proces begint heel voorzichtig op gang te komen. En dat is natuurlijk toch de vraag. Waar ook dus andere politieke partijen mee zitten. Gaat Prosm zeggen, het kabinet het vel over de neus trekken? Of gaat hij voor de schoonheid van het compromis?

Nee, wij willen proberen het goede te doen voor Nederland.

Voor mij wil iedere politieke partij. That's what they say.

En dat zullen wij en en wij hebben 1,3 miljoen mensen op ons gestemd. Wij werken heel hecht samen met de vakbeweging. En wij zijn niet bang om compromissen te sluiten of samen te werken. Maar wij gaan niet meewerken en tekenen bij het kruisje bij de plannen van dit kabinet. Als we bijvoorbeeld kijken naar wat hun plannen zijn op het gebied van de sociale zekerheid.

Hans Bekman was gisteren ook op het congres. Hij is ook lid geworden van Pro. Hij was een van de PvdA's die toch wel moeite had met die fusie. Hij is nu voorzitter van de FNV. Hoe hecht is die band op dit moment tussen u en de FNV?

Die is heel hecht. Zo we ook in uw inleiding zei: ik vind het heel belangrijk voor een progressieve partij als progressief Nederland. Dat de relaties met de vakbonden moeten super hecht zijn. Omdat ik denk dat dat de enige manier is waarop we verandering voor elkaar maken. Uit samen thuis wij gaan geen afspraken maken over sociale zekerheid met dit kabinet zonder de vakbonden. En ook de vakbonden zullen zonder onze steun niet hebben.

Als ik het goed begrijp, wil ze wel de vakbond als u wel praten over om de WIA en de WW beter te maken. En dat kan wellicht geld opleveren, maar de inzet als bezuiniging, dat moet sowieso van taan.

Ja, inderdaad. Omdat wat je daar ziet, daarmee wordt er bezuinigd op de uitkering van mensen. En het idee dat... Dat mensen voor hun plezier in zo'n uitkering zitten, dat is gewoon niet waar. Als ik al die mensen die ik de afgelopen tijd heb gesproken, Brechtje bijvoorbeeld is een scheikundige of docent scheikunde in Amsterdam. Ik wilde zeggen hier in Amsterdam, maar jullie zijn nu verhuisd naar.

Als je de analyse maakt, heeft u die strijd eigenlijk al gewonnen? Want u bent tegen, de vakbond is tegen, maar ook de PVV is tegen, de BBB is tegen. Dus eigenlijk gaat het kabinet daar nooit een meerderheid voor krijgen.

Zeker. Volgens mij zijn er twee zaken. Eén, dit kabinet zoekt naar meerderheden om überhaupt ook het volgende jaar te halen. Dus dat is de steun die je kan krijgen. Maar wij zitten niet in Den Haag om te kijken wat wij een kabinet geven? Maar wat kunnen we Nederland geven? En ik denk wat Nederland nodig heeft, zijn een aantal doorbraken.

Maar die teksten hoor ik ook bij de coalitie. Kijk, het punt is: u zei net, en dat snap ik ook, wij gaan niet tekenen bij het kruisje, bij het coalitiekkoord. Dat is logisch, want u heeft zijn eigen verkiezingsprogramma. Waarbij de coalitie zeggen ze: ja, we gaan niet tekenen voor het verkiezingsprogramma van Pro. En dat is allebei een logisch standpunt, maar hoe gaat dat dan bij elkaar komen?

Volgens mij begint het bij de vraag met welke partijen wil het kabinet samenwerken. Kijk, even helemaal terug. In de formatie heeft de VVD geweigerd met ons te spreken. Daaruit is een minderheidskabinet voortgekomen. Wij hebben gehad gezegd dat het een mega risicovol experiment is.

Maar ik denk toch dat ze het misschien fijn vinden om voor uren al te weten dat u zegt wel, ik wil compromissen sluiten, maar ze horen het niet. Ze horen. Het stap je niet. Bijvoorbeeld dan de zorg. Dat is een andere grote kostenpost in Den Haag, waar als er gesneden wordt, toch vaak naar wordt gekeken. Bent u bereid daarover te praten? Dat u zegt van ja, bezuiniging op de zorg.

Ook daar heb ik het net anders geformuleerd, maar zijn we wel helder geweest. De bezuinigingen die er nu staan, zorgen ervoor dat mensen eigenlijk meer voor hun zorg moeten gaan betalen. Dat is niet dat de kosten van de zorg omlaag gaat, maar dat als je zorg moet gebruiken.

Op zich is het wel opmerkelijk.

Sous-titrage ST' 501

Maar dat is een beetje... Nu zegt hij dat kan eigenlijk wel met...

Nee, maar de bezuinigingen die zij laten zien, daar zijn wij tegen.

Ja, dat snap ik. Maar toch nog even naar de verkiezingscampagne. Daar was het van, ja, we willen meer geld naar de zorg. En nu hoor ik een partij die zegt, nee, maar als je het efficiënter doet, dan kan er minder geld naar de zorg.

Dit is wel een interessante vraagstelling. Dus u vraagt waar bent u bereid om compromissen te sluiten? U vroeg niet wat er in mijn.

Nee, maar dat is even een opvallende.

Maar u vroeg niet wat er in het verkiezingsprogramma stond. Dus ik denk wel degelijk dat. Er zijn zaken waar je met elkaar over zou kunnen spreken. Maar laat ik helder zijn: ik vind wat er nu is opgeschreven, gewoon niet verstandig op de zorg. Het leven van mensen is al onbetaalbaar. En als je denkt met een hoger eigen risico, dat je ervoor kan zorgen dat mensen niet naar die specialist gaan. Een specialist ga je alleen als je wordt doorverwezen.

Gisteren was er ook nog een VVD-congres. En dan hoor ik mevrouw Jessicus bijvoorbeeld zeggen: van ja, de vakbond moet. Stoppen met tegenwerken. Ik denk dat ik wel nu was gericht. Want we moeten werken aan de economische groei van ons land.

Als ik, als ik het klinkt misschien wat hard, maar het is echt lachwekkend als de VVD dit. Omdat als er één partij is die de afgelopen jaren dit land gegijzeld heeft weten te houden, dan is het wel de VVD. Ze lieten het laatste kabinet Rutte ze vallen, dat was Rutte vier.

Het is heel uit de formatie gebleven. Ik zie hier nog voor zijn microfoon staan. Een nieuwe generatie politie. Ik vond wat wel grappig dat u dat zei, want u loopt al jaren lang mee. Maar het was een groep van veertigers en allemaal nieuw. En we gaan met z'n allen het land verbeteren. Die sfeer is helemaal verdwijnen.

Ik voel dat die sfeer er nog steeds is. Ik voel dat het in de lucht hangt. En ik zie het ook.

Maar ik zie ook wel boosheid van u richting de VVD.

Ja, als u me eens in gunt, dan kom ik vanzelf ook op die VVD. Ik zie echt een goede wil bij bijvoorbeeld iemand als Henry Bontebal. Ik zie dat ook bij collega's van D66 denken we moeten dit anders doen. Maar ik zie ook dat een partij als de VVD dit kabinet gijzelt. Er is niet voor niets dat wij hebben gezegd, ondanks dat we zijn uitgesloten, wij kiezen voor verantwoordelijke oppositie. Wij zijn bereid om met elkaar te gaan praten.

Normaal gesproken zou u op huwelijksreis gaan, dat doen politieke partijen en niet. Bent u wel de hele zomer beschikbaar om te onderhandelen met deze of geen?

Absoluut niet. Mijn kinderen hebben vakantie verdiend met hun vader. Dus ik ga ook op vakantie met mijn kinderen. Maar dan blijft er echt meer dan voldoende tijd over om te onderhandelen.

Dat gaan we zien. Jesse Klaver, hartelijk dank voor uw comment.

26 juni wil het kabinet een brief schrijven. En ik denk voor heel Nederland moet beginnen met de zin, met de navolgende maatregelen en afspraken die we met elkaar maken, wordt de vergunningverlening in Nederland weer losgetrokken. De begin zijn van de brief.

En over welke vergunningen heeft u dan?

Dan hebben we het over de natuurvergunningen die boeren nodig hebben, maar ook bijvoorbeeld Schiphol, grote bedrijven hebben die nodig, ook een heleboel andere bedrijven die nog nooit ervan gehoord hebben in Nederland. Die hebben die eigenlijk ook nodig. Bij infrastructuurprojecten is het nodig. En bij woningbouwprojecten is het nodig. En daar hebben we overal hele grote problemen. Om

Ευχαριστώ.

Helemaal vast zijn gelopen en politiek vast zijn gelopen in de afgelopen jaren. En daar moeten we uit. En het kabinet heeft in het coalitieakkoord hele verstandige dingen over staan. En die moeten nou uitgewerkt worden. En daar willen wij als LTO meewerken.

Ja, daar wilt u aan meewerken. Maar als ik altijd die juridische uitspraken, als ik die las... En het nieuws erover ging. Dan was het zo: van ja, mocht de vergunningverlening weer op gang komen, dan moet er echt heel stevig gesneden worden en de stikstofuitstoot. Dat betekent dat u en uw boeren achterbaar ontzettend veel pijn moet pakken. En bent u daartoe bereid?

Belangrijk is ook om tegen elkaar te zeggen dat sinds 1990 tot aan 2019, het moment dat de Raad van State een streep heeft gezet door het vergunningssysteem, er al bijna 65% stikstof verminderd is door de agraresector. Door van alles en nog wat managementmaatregelen, etc. Dat restant wat nog over is, daarvan zeggen wij nu, in een plan wat we vorig jaar hebben aangeboden aan de samenleving, samengemaakt met de Nederlandse gemeenten, met de Nederlandse provincies.

Dus eigenlijk zegt hij van het is het is een pleister en die moet er vanaf worden getrokken. Dat gaat pijn doen, maar het moet wel nu gebeuren.

Ja, maar we hebben de beste boeren van Nederland, van de wereld. En in de afgelopen jaren hebben die elke keer laten zien dat met innovaties, met bedrijfsaanpassingen, met managemaanpassingen, dat het mogelijk is om die emissies te reduceren. En wij zijn ervan overtuigd. Mids de vergunningverlening wel loskomt. Want dat is een van de dilemma's waar we nu in zitten.

En dan komt het bij een rechter, dan wordt het aangevocht en dan sneuvelt het weer.

Ja, maar het kabinet moet het niet beloven, het kabinet moet het regelen. En wat is nodig?

Ja maar dat is...

We hebben in 2019 een uitspraak gehad waardoor de pas buiten werking is gekomen. Daarnaast in 2021... Met de beste bedoeling een nieuwe wet gemaakt. Daarin is de kritische depositiewaarde, dat is een ingewikkeld getal, die is toen in de wet vastgelegd. En dat is een norm voor natuurgebieden. Die ook als we met z'n allen, dus met alle Nederlandse, met alle activiteiten naar, wat zullen we zeggen, naar Nieuw-Zeeland vertrekken. Dan kunnen we die normen nog niet.

Dus het moet heel snel uit de wet zijn.

Dat staat ook in het coalitieakkoord. Dat stond ook in ons plan. Dus in het coalitieakkoord opgenomen, dat die weggaat. Da moet wel iets voor in de plaats komen natuurlijk. Want de natuur moet niet verder verslechterd worden. Dan wel verbeterd worden. En wat is daarvoor in de plaats? Wij hebben gezegd: zet daarvoor een verplichtende emissiereductie in de wet. En die moet je ook kunnen afdwingen.

Iedere boer moet zich daaraan houden.

En overigens ook het andere bedrijfsleven. Want iedereen heeft het de hele dag. En dus niet erg en ikzelf.

het meeste uit toch?

Ja, maar ze stoot ook het meeste uit, maar elke gram minder is meegenomen en ieder moet gewoon zijn deel doen. Dat zeggen wij overigens ook binnen onze eigen sector. Omdat je ook gewoon met meerdere sectoren, je hebt de akkerbouw, de veeteelt en binnen die veelteelt weer allerlei sectoren. Ook daar zeggen wij heel eerlijk, iedereen zijn eigen broek op houden, iedereen moet zijn bijdrage leveren. Dan moet de rest van Nederland...

Maar het gaat natuurlijk ook gebeuren dat een aantal boeren zeggen, die nieuwe emissie, die uitstootnormen, die ga ik niet halen. Dus eigenlijk gaan die boeren dat niet meemaken, die moeten dan stoppen.

Nee, ik denk dat in de meeste gevallen echt overgrote deel... Het mogelijk is om die emissies te reduceren, omdat het namelijk een optelsom is, die reductiedoelstelling, vanaf 1 januari 19 tot en met 1 januari 36. En als de regering de wet daartoe wijzigt. Organiseert samen met de provincies. Dat het ingewikkelde begrip additionaliteit dat dat voldoende daarmee ingevuld is.

Het is eigenlijk wat ze zeggen van iedereen, als je nu reduceert, het resultaat wat we beovert, moet aan de natuur worden gegeven en niet aan mensen die nog een vergunning willen.

Ja, en mensen die nog een vergunning vinden, dat is gewoon economische groei.

Ehrlich, ich weiß...

Ja. Het is eigenlijk wel interessant. Ik zit ook in de SER. En bij dat overleg wat wij met de vakbonden en met werkgevers en met het kabinet hadden, waarbij wij aan het zoeken waren naar een oplossing voor de bezuiniging, een discussie waar het net met de heer Klaver ook over ging.

Dan ga ik even naar de heer Klaver. Is dit de oplossing voor het begrotingsprobleem als de stikstofcrisis is losgetrokken?

Als we de stikstofcrisis echt weten op te lossen, dan kunnen we wel zorgen voor meer economische ontwikkeling. Meer economische ontwikkeling kan ook meer ruimte geven, maar deze is wel iets korter door de bocht.

Ja, ik wil de heer Klaver helpen.

Al aardigst.

Maar de natuur moet ook verbeterd worden. En daarom hebben wij bij de informatie jou gezegd en ook in de overleggen met het kabinet. Uitdrukkelijk zeggen wij dat die 200 miljoen per jaar... Die de terreinbeherende organisaties, de Stadsbosbeheer, de provinciale landschappen en natuurmonumenten vragen, die moeten er ook komen. Afrekenbaar. Want in hun bouwsteen, die zij samen met de provincies hebben gemaakt, ja, daar staat ook: je kunt wel.

Maar geld is natuurlijk niet het probleem, want het nieuwe kan...

Het Raad van State heeft vaker in uitspraken gezegd, en ook rechters dat het stoppen van het 20 miljard fonds door het volgende kabinet een zwaar argument was om negatief in casussen te open.

Precies, maar nu is dat geld er weer.

Altyazı M.K.

Ja, er is geld.

Politieke wil in het kabinet. En er is een boerenbeweging die zegt. wij willen reduceren. En wij willen dat ook nog, en dat was het grote probleem in de vorige kabinetsperiode. Wij willen ook nog dat geborgd hebben, afdwingbaar. En als je dat met elkaar pakt, dan is het, denk ik, een gouden kans. En ik zeg ook tegen politieke partijen die het stikste probleem ontkennen, weet je, je kunt ontkennen, maar daarmee krijgen wij geen verhouden.

Maar u zegt eigenlijk, nu is het moment, doe het, pak door.

Daarom zeg ik ook, de brief moet, en ik zeg het ook met overtuiging, kan ook zo beginnen. Namelijk dat het stikstofprobleem met de aanpak waar we aan het werken zijn, wordt opgelost, zodat... vergunningen weer verleend kunnen worden en bedrijven ook weer emissies kunnen reduceren. Want daar heb je een vergunning voor over

Maar toch zijn er ook bedrijven. Er wordt gesproken over gezones rond natuurgebieden, kwetsbare natuurgebieden, bijvoorbeeld van 500 meter een kilometer. En daarin is dan nog nauwelijks activiteit mogelijk. Voor die boeren wordt het een hard gelach.

Wij hebben in ons plan samen met die andere partners opgeschreven dat je in zones van tot 250 meter... In een aantal gebieden waar dat nodig is, vanwege het stikstofprobleem. Want niet bij alle natuurgebieden is stikstof een probleem. Er zijn ook soms andere problemen, dat je daar een verplichtende aanpak zou moeten kiezen. Met een extra reductiedoelstelling, staat in ons eigen plan.

Ja, maar u heeft het over 250 meter, maar het kan misschien, dat is natuurlijk de discussie die nu in het kabinet, waar leggen we die grens precies, dat moet nog allemaal worden. Fijn getuned, morgen is er ook een overleg in het kassa. Waarom lukt het nu wel? Want uw voorganger, Saak van der Takt, blies nog dat landbouwakkoord op.

Het Lambert-akkoord ging over alles. En als je alles met alles gaat verknopen, dan is het heel simpel. Dan gaat het niet lukken.

Gaat u ook echt een handtekening zetten hieronder? Pakt u ook die verantwoordelijkheid naar uw achterkant?

Laat ik zeggen, wij zijn met het convenant gewasbescherming bezig met het kabinet. Daar is de bedoeling dat we een handtekening zetten. In deze aanpak waar nou voor gekozen is, is gezegd dat het een voorstel van het kabinet zelf wordt. Maar als het echt goed is, dan wil ik best naast de minister gaan staan en zeggen samen optrekken. Wij hebben die bedoeling echt.

Dat ook? Want we zijn bijvoorbeeld agract en Farmers Defense Force. Die trappen de trekker erover aan. Vrees die grote protest, u steekt wel uw nek uit.

Weet u, protesten, dat is een soort van dreigement. Wij hebben argumenten. Dat is veel belangrijker om met argumenten te komen. Want alleen met een dreigement krijgen we geen vergunning. Dat werkt niet. Wij moeten met de politiek, de volle breedte van de politiek. Wij praten met alle politieke partijen. Om te kijken hoe deze aanpak die in, die echt ingewikkeld is voor onze leden, maar toch gedragen is.

Maar 26 juni, die datum moet het geleverd worden en de eerste zin heeft u eigenlijk al gedicteerd en daarop gaat u het toetsen.

Hẹn gặp lại các bạn trong những video tiếp theo.

Goed, nou ik dank u wel en nog succes met de laatste loodjes.

한글자막 by 한글자막 by 한효정

De grootste beursgang ooit maakte de rijkste man ter wereld nog rijker. Elon Musk is vanaf vrijdag de eerste biljonair in de geschiedenis van de mensheid. De aandelen van zijn bedrijf SpaceX bleken zeer in trek bij beleggers. Waarom eigenlijk en wat betekent de concentratie van zoveel geld in handen van één man voor de wereld? Ik vraag het Helle Uk, hoofdredacteur van EW en Evenol, tech investeerder. Voor jullie alle twee, wie heeft aandelen SpaceX gekocht vrijdag?

Ik niet. Nee.

Nee, ik ook niet. Nou ja, en ik had er al in geïnvesteerd een aantal jaar geleden.

Hadt u het wel ville doen?

Nou, ja, dat is natuurlijk. Ik denk dat het als belegger wel een hele interessante rit gaat worden. En wat er nu gebeurt is de grootste beursgang ooit. Ik verwacht wel dat de komende jaren daar heel veel gaat gebeuren, ook binnen het bedrijf.

Maar is dat dan positief, denkt u mevrouw Huk? Dat u zegt van nou ik denk met Elon Musk gaat er altijd wel wat gebeuren? Is het vanuit gewoon puur vanuit de blik van een investeerder een goed aandeel om aan te schaffen?

Nou, er zit heel veel bij elkaar. SpaceX is echt nog niet winstgevend. Dat komt omdat de ruimtevaart super kapitaalintensief is om al die raketten de lucht in te schieten. Daar heeft hij wel echt een enorme innovatie gebracht. Door te zeggen van kunnen we delen van de raketten terug laten komen en zodat we dat kunnen hergebruiken. Want nu bij NASA gingen eigenlijk gewoon die hele raket te luchten. Ja, dat is natuurlijk echt een waste of money.

Ja, en wat wel heel interessant is, dat. kijk, hij had natuurlijk op gehoopt dat ze zoveel geld zouden ophalen, ook van particuliere beleggers. Dat dus zoveel mensen wel in die visie ook geloven. Dat we dus echt naar de ruimte.

Het woord geloven valt zo vaak. Thank you.

In de Nederland heeft wel ook heel veel wel bewezen. Dus ik vind ook dat we hem niet moeten wegzetten als iemand waar mensen gewoon blind geloven. Als je kijkt naar Tesla, als je kijkt naar zoveel. En ook nu met SpaceX, naar de ruimte. Starlink, wat jij noemde, hij is gewoon eigenlijk nu al in de ruimte met zijn satellieten. Een van de machnet. Mannenbedrijven ter wereld. Maar wat het denk ik lastig hier maakt, wat Hella heel mooi schetst, is dat het eigenlijk dat viel een soort...

Maar het gaat mij dus vooral om die mensen die de Schelten hebben gestopt. Zit daar misschien meer fans van Elon Musk?

Een enorme cult. Wat het zo lastig maakt is dat alle grote banken, meer dan 20 Amerikaanse banken, hebben meegeholpen met deze beursgang. En dan mag je ook niet zomaar advies geven van koop het of het niet. Want dat is natuurlijk een beetje obscuur als jij zelf meehelpt met die beurs.

Voor 170 heeft het op gestaan of?

Ja, volgens mij zit het op 169.

Maar tegelijkertijd, sorry dat je in de reden al, is natuurlijk zo'n beursgang. En hoe een aandeel het gaat doen, is ook voor een heel groot deel psychologie. Dus wat jij zegt, als. zo'n grote groep mensen in hem gelooft, dan wordt dat natuurlijk uiteindelijk ook. Een waarheid. En wat ik nog niet heb gehoord, wat ook heel interessant is, El Musk is echt.

Ja, want laten ook even kijken naar een fragment. Want hij wilde man de ruimtevaart, maar hij wil echt wel zeggen een soort IZJ-achtige ambities.

We wanna be able to take anyone who wants to go to the moon, anyone who wants to go to Mars, or anywhere in the solar system, and maybe beyond the solar system at some point, we wanna be able to take you there. Uh not not just not just a few astronauts, I mean you, literally you.

Ja, dat is natuurlijk heel slim. En ik denk dat mensen...

Dat is heel geloofwaardig.

Nou ja, dat weet ik dus.

Maar wanneer commercieel? Ik denk wel dat we natuurlijk mensen de ruimte inschieten. Dat is al gebeurd. En dat kan natuurlijk op een grotere schaal. Maar dat het commercieel, dat je dat. Maar je koopt toch nu een aandeel?

Nou, dat is heel interessant dat je dat zegt. Dat ik denk dat in deze groep mensen die hier heeft gekocht, wat ik ook wel om me heen hoor, zijn dus echt ook wel mensen die in die visie geloven. En die niet per se binnen een nu en een jaar vergen. veel willen gaan verdienen op dat aandeel.

FOMO bij. of missing out. Nou ja ik wil ik wil ik wil wel op de boren kunnen zeggen dat ik een dat ik een aandeeltje. Kijk, dat ruimtevaartoerisme, ik denk dan, oké, dan ga je naar boven, wat ga je daar doen dan? Ik bedoel, als ik naar Curaçao ga, dan kan ik nog zwemmen. Maar goed, het is natuurlijk veel interessanter. Dus dat die visie, stel je voor dat je echt datacenters gaat bouwen in de ruimte, wat natuurlijk ook niet over twee jaar is.

Dat is dan misschien ook een voordeel voor Nederland en voor Europa. Maar als we naar misschien ook wat meer naar de morele kwestie kijken. Is het nou handig om één man zoveel geld eigenlijk te gunnen?

Dat is natuurlijk een retorische vraag. Het antwoord daarop is natuurlijk nee. Zijn dit inmiddels wel de structuren waar we mee om moeten gaan. Musk is natuurlijk al heel lang, in 2002, toen hij PayPal verkocht, toen is hij met SpaceX begonnen. En hij heeft gewoon als doel om natuurlijk de machtigste man ter wereld. Te zijn, wat ook aardig lukt. En wat interessant is hier dat hij dus eigenlijk met die visie op de ruimte dat geld ophaalt. Terwijl wat helaas schetst, er zit een heleboel.

In Amerika kijken ze er heel anders naar. Amerikanen zijn zelf verantwoordelijk voor hun pensioen, beleggen zelf direct in aandelen. SpaceX, daar werken nu meer dan 20.000 mensen. Ik weet niet of mensen zich dat realiseren. Dat is een factor in die economie van vandaag en morgen. En heel veel Amerikanen zijn ook trots.

Het visionaire spreekt heel erg aan, maar de machtsconcentratie is natuurlijk...

Altyazı M.K.

Dat moeten Amerikanen lijkt me ook zorgen.

Ja, en ergens gaat dat, dus je kan de afgelopen vrijdag ook zien als een lofzang op die vrije markt en dat kapitalisme. Er is nu nog geen 5% van de aandelen van het hele bedrijf vrij verhandelbaar. Op het moment dat hij nog meer geld nodig heeft, hij ook bijna die 90 miljard erheen heeft gebeurd, dan moet hij toch weer meer aandelen uitgeven. Dan zullen aandeelhouders wel wat kritischer worden. Wat nou als hij inderdaad over een kabeltje in zijn Teslafabriek struikt.

Ook nu al verhalen dat hij Tesla wilde kopen. Dat heeft hij ook al geopperd. Maar daar gingen Tesla aandeelhouders dan voor liggen. Dus ja, daar lopen die verbanden natuurlijk ook allemaal.

Als individuele belegger vind ik dat een heel groot risico. Dat het dus even voor je aandeelt bij één man zit.

Wel, een hele toffe tweede vrouw heeft hij, dus de CCO. Is een dame die daar al heel lang.

aan het roer.

En nee, wat Hella zegt, ik denk, ik zal sowieso geen financieel advies geven, maar ik schets het meer dan vanuit. Als je in technologie werkt en je bent met innovatie bezig, dan is dit wel gewoon een heel bijzonder moment. En ik denk. Voor Europa, dat we dat je dus ook moet falen en dat dingen moeten mislukken, wil je naar zo'n moonshot komen, dat is wel heel erg belangrijk. En ik vind het echt heel erg jammer dat we eigenlijk binnen Europa.

Ja, maar hoeveel geld trekt heeft dit uit de markt getrokken? Want we hebben het over Europese bedrijven, misschien ook andere Amerikaanse bedrijven. Er is zoveel geld naartoe gegaan. Gaat dat ook andere bedrijven in feite raken?

Ja, dat is nu natuurlijk nog wel echt moeilijk te zeggen. Maar ik heb wel ook al verhalen gehoord van vrienden van mij die dan nadachten over IPO's de komende jaren, die wel zeiden van ja, we gaan dit nu wel echt uitstellen. Want er is op dit moment zoveel geld uit de markt gehaald voor special.

Nog Enthropic en Open II moet ook nog naar de beurs. Dus dat trekt heel veel geld weg. En tegelijkertijd is het niet.

Dat is ook weer goed.

Niet het hele leven is AI. We hebben ook nog steeds eten nodig en transport en vastgoedbedrijven. gewoon een beetje verschuiven nu van moeten we het niet een beetje

Want er is wel angst voor een bubbel.

No.

Zeker, nee, zeker. Kijk, ik denk als Iran, als dat inderdaad opgelost wordt, ik denk dat Iran het Trump niet gunde om op zijn 80e verjaardag een akkoord te geven. Dus ze zeggen, nou we moeten toch nog heel eventjes naar de. Dan krijgt die beurs nog even een tik omhoog, denk ik.

Maar Helle, ik denk als de IPO van Entropic en OpenAI, dat gaat natuurlijk ook wel een heel mooi moment zijn waarop je dit ook weer gaat zien. Hoeveel willen mensen.

We moeten helaas afsluiten. We praten zo nog wel even verder. Kunnen we wat tips uitwisselen? Nee, ik heb er niks over gezegd. Dat komt straks. Goed, dank u wel beide voor jullie komst.

Hẹn gặp lại các bạn trong những video tiếp theo.

U maakt zich zorgen om de democratie? Hoeveel zorg?

Democratie is in Nederland een krachtig iets, maar het is ook kwetsbaar. Het is een beetje die combinatie van beiden. We hebben een lange democratische traditie. En dat zie je gelukkig ook elke dag terug in het parlement, in de verhouding tussen regering en parlement, maar tegelijkertijd zien we ook heel ergbaar.

En wat zijn die, wat welke kwetsbaarheid?

Maar is dat ook onze democratie? risico's heeft, bijvoorbeeld van statelijke actoren van buiten Nederland om dit te beïnvloeden. We zien ook de werking van sociale media. We zien ook de versplintering in de politiek, wat dat betreft. Is de vorming van Pro weer de goede stap, omdat het weer wat meer grotere eenheden laat zien? We hebben natuurlijk heel veel fracties inmiddels in beide Kamers.

I don't hang on. Over de PVV?

Nou, ik ga geen specifieke namen noemen, maar u heeft ook de discussie gevolgd de afgelopen weken. Over of alle partijen ook daadwerkelijk zich democratisch willen gedragen. Ook in hun uitingen. Dus je ziet dat ook daar een element van kwetsbaarheid in zit. Hoe verre kan een democratie zichzelf beschermen? Dat noemen we een beetje de trauma van de Weijmarrepubliek. En tenslotte zie je ook dat democratie kan worden ondermijnd. Ondermijnd door bedreigingen, door intimidatie.

En een van de democratische spelregels in de rechtsstaat is ook dat als het parlement bij meerderheid een wet heeft ingestemd... Dan is het dat je die wededigt. En bijvoorbeeld met de spreidingswet zien we eigenlijk dat er. Geert wilde zich letterlijk, kom in verzet, zegt ook tegen burgemeesters: span een rechtszaak aan. Daarmee wordt. Hij mag het zeggen, maar past het binnen de spelregels wat u betreft.

Nou ja, ik zit er misschien erg eenvoudig in. Ik denk wel dat dat die recht gelijk moet worden bewandeld. Als regering en parlement de wetgeving heeft aangenomen, dan geldt die totdat... Een regering en parlement die wet intrekken en een andere wet maken. Die spreidingswetten zijn een goed voorbeeld van. Je kunt het bezwaarde tegen hebben.

En legt u ook een verband tussen uitspraken die die wet ondermijnen, de uitvoering daarvan, en bedreigingen?

Nou, ik durf dat niet 1, 2, 3, zo aan elkaar te verbinden. Dat iemand zegt die wet hoeft niet te worden uitgevoerd. En aan de andere kant bedreigingen die bijvoorbeeld industriele burgemeesters krijgen. Maar het zal niet verzwarend werken. Het zal het eerder vergemakkelijken om dat soort bedreigingen te doen, intimidaties. En dat is echt een ernstig probleem. Want je zal maar burgemeester zijn in deze tijd. Ik ben het zelf een aantal jaar geweest.

Ja, we zien in diverse onderzoeken dat het vertrouwen in de politiek eigenlijk permanent laag is. Soms veert het iets omhoog, dan gaat het weer naar beneden. Is dat ook bedreigend voor de democratie?

Ja, want kijk... Het is niet zo dat alle politici altijd zijn vertrouwen. Dan druk ik mijn zachtjes uit. Dat is meestal niet het geval. Dat was ooit een Britse premier heel lang geleden die zei dat politici roepen allerlei emoties op, behalve vertrouwen. Maar daarachter gaat een stelselschuil. Onze parlementaire democratie, onze democratische rechtsstaat, waarin de meeste mensen, hoop ik, wel vertrouwen hebben.

Aan de andere kant zien we dat de opkomst bij Tweede Kamerverkiezingen nog eigenlijk best hoog is. Maar we hebben wel heel veel Tweede Kamerverkiezingen. En daardoor staat het land vaak stil. Want we hebben heel veel demissionaire periodes gehad, dat er eigenlijk gewoon niet echt iets besloten wordt. Maar wat kunnen we daar aan doen?

Nou ja, kijk, 60 jaar geleden... Was er één verkiezingsuitslag waar we volgens drie kabinetten op basis daarvan optraden. Kabinetten Marijnen, Kals en zelf. Dat wilden we niet meer. Zonder meer de reden, een van de redenen voor de oprichting van een partij waar ik ook lid van ben. Maar dat is 60 jaar geleden. Als we nu een democratie hebben waarin elke twee jaar verkiezingen zijn. Waarin Kamerleden nauwste kans krijgen om te groeien in het vaak.

Dat doen ze ook in Denemarken.

Dus je moet daar eens over nadenken of je de stabiliteit van de politiek iets wat kunt versterken door te zeggen niet per se verkiezingen, je kunt ook een nieuwe formatie beginnen. Je kunt ook kijken of er...

De heer Klaver, of dit al een beetje de enige haagse vertegenwoordiger die hier zit of het goed landt. Zou jullie dit een goed idee vinden?

Volgens mij is deze discussie heel terecht en speelt hij iedere keer opnieuw als er weer een kabinet valt. En nu zijn er te vaak nog belangen van verschillende partijen om dat niet te willen. Want als er een goed voor staat in de peiling, dan wil je dat verzilveren. Dus onderling worden deze gesprekken ook wel degelijk gevoerd. Heeft het altijd geleid tot nieuwe verkiezingen? Maar ik begrijp wel heel goed de oproep: laten we een beetje rust en stabiliteit.

Wat het kwetsbare van deze suggestie is dat bijvoorbeeld de heer Klaaf... Want ik laat gewoon eigenlijk dit kabinet. Ik keur alles af. Dan komt het vanzelf te val. En dan komt er een nieuwe formatie. En dan kan ik echt het kabinet in.

Elke dag is het echt frustrerend met kleine. En dat gebeurt ook. En de heer Klaver heeft ook gelijk natuurlijk persoonlijke tegenstellingen en persoonlijke belangen, partijpolitieke belangen, maar kijk er een beetje overheen. Dit land heeft behoefte aan lange termijn oplossingen, lange termijn politiek. Dan help je dat niet als je elk jaar bij zo'n spreken weer bang moet zijn dat het kabinet valt, dat er weer een nieuwe verkiezing wordt.

En bent u er dan voor om dit als een verandering van de politieke cultuur? Of zegt u nee, het is misschien wel goed om dit ook echt wettelijk vast te doen?

Nee, het gaat niet om de wet. Het staat niet in de wet. Er is geen staatsrechtelijke vereiste dat je terug moet naar de kiezer. Het is een gebruik wat we. De afgelopen decennia hebben gehad. Ik pleit ervoor om daar serieus over te spreken of dat ook wenselijk is om dat gebruik zo voor te zetten. Of dat je onder deze omstandigheden moet zeggen. er is een kiezersmandaat.

De democratie is kwetsbaar. U bent zo zeggen, uw instituut is een onderdeel van de rechtsstaat. Het instituut ligt zelf ook onder vuur. Ik zat eens terug te kijken in de geschiedenis van de laatste jaren. U bent zelf begonnen nu ook over de vernieuwing van de politiek, waar ook D66 voor is opgericht. Het gek is natuurlijk, als we kijken naar bindend correctief referende.

Nou, dat zou zo zijn als uw premisse juist was dat de Raad van State voor was. Wat de afdeling advisering van de Raad van Staat toen heeft gezegd. Het is niet aan ons om te zeggen of u dat wel of niet moet doen, maar als u het doet, moet u met de volgende voorwaarden een rekening houden.

Maar is het misschien niet handig om vaker in adviezen te zeggen, dit vinden we eigenlijk aan de politiek? Nu wordt het heel vaak toch gezegd van de Raad van State is voor of tegen.

Daar heeft u gelijk in. Dat is meestal wat de kop in de krant of wat er op het journaal wordt gezegd. Dat is niet altijd in overeenstemming met de werkelijkheid. De Raad van State en zeker de afdeling advisering bedrijft geen politiek, neemt geen politieke stelling namen in.

En als u kijkt naar de Raad van State. Want dat is ook een discussie, dit jaar nog eens start door Carolijn van der Plas, of eigenlijk een diversiteitsdiscussie. Wat zou u misschien aan uw opvolger, Siebrant Buma, willen meegeven van. Nou, ik heb u heeft er lang over kunnen nadenken. Wat moet we toch veranderen? om ook het draagvlak. voor de Raad van State levend houden.

Ik denk dat de draagvlakker wel is. Ik denk dat de Raad van State een belangrijke pijler onder de democratische rechtsstaat is. Zowel de wetgevingsadvisering als de bestuursrechtspraak. Ik denk ook dat de suggestie dat er een soort partijpolitieke voorkeur vanuit de Raad van State bestaat, dat die op niets gebaseerd is. Ook als je kijkt naar de samenstelling van de afstellingadvisering. Wij zullen wel nog beter, voor zover dat mogelijk is, moeten uitleggen hoe zijn wij tot die adviezen gekomen.

Soms dat er ook in zo'n advies best wel iets praktisch is. Je wordt getoetst aan de wetten. Maar soms staat er ook wij denken dat dit helemaal niet gaat werken. Dan denk ik altijd, waar halen jullie dat vandaan, die kennis?

Nou ja, gelukkig hebben we mensen in de afdeling advisering die over die kennis beschikken. En als ze niet over die kennis beschikken, betekent dat wij dus ook... Dat zoeken, die kennis.

Maar waar zoeken...

Voor zover nodig met ambtenaren. We zien ook wat de internetconsultatiereacties, de wetgeving inhouden. Dus we oriënteren ons stevig. Ook de wetenschap helpt ons natuurlijk enorm. En we zeggen niet... Dit is een soort zenituitspraak. Dit kan niet anders dan wat wij zeggen. We zeggen wel: wij zien dit niet werken. Of we zien het wel werken. Maar het betekent wel dat er heel veel wordt gevraagd van bijvoorbeeld uitvoeringsorganisatie.

Misschien is het in zo'n advies handiger om te zeggen waar die kennis vandaan komt.

Dat doen we dan ook. Het is geen advies waar niet een noodapparaat van minstens 50 noten onder staat, zodat u kunt zien.

Zegt eigenlijk tegen mij dat ik het noodapparaat beter moet.

Nou, ik zou helpen als u het hele advies leest en niet alleen het kopje erop.

Hverwege ben ik meestal wel afgegaan. Dat wil ik u meegeven, maar misschien moet het dan ook toch op een andere manier worden vormgegeven, omdat het sneller duidelijk is. Maar goed, ik dank u wel voor uw komst hier naar Buitenhof. En veel succes met uw afscheid. Ik heb al gehoord dat het heel bijzonder gaat worden. Maar meer verklappen. Bedankt voor het luisteren naar de buitenhoek.