TV Gelderland 2021 Goedemorgen en welkomend te de nyhetsuppdateringen. Die Nederlander gick in de nyval i går. Het werd een antiklimax voor Ytterhögerns Schert Wilders Frihetsparti. De Nederlander gaan naar de polen weer. Zij hebben vandaag... Heute hebben we ons van de politiek der Negativiteit, van Hass verabschieden.
Team Igradschokballokalsundersökningar visar att Schert Wilders frihetsparti minskar kraftigt, samtidigt som det socialliberala partiet D66 ökar och kan bli Nederlandernas största parti.
In vele talen aandacht deze week voor de verkiezingen in Nederland... waarbij ik extra Zweeds liet horen, want het is gewoon altijd zo leuk. En Boekestijn en de Wijk, op zoek naar de nieuwe wereld worden... richten we de blik vandaag eens op het binnenland. En dat doen we met onze gast, cultuurhistoricus en Europa-expert René Keperes.
Goedemiddag. Dag René. En je hoorde je net al voorbij komen op de Duitse fans. In Klapdeutsch. Uitleggen wie Rob Jetten is. Wat willen die Duitsers weten als ze hier in hun kleine buurlandje kijken hoe het loopt met die verkiezingen? Bij de ARD Tagesthemen was ik gisteren. Leuk trouwens om weer terug te zijn in jullie show. Altijd terug. Daar begin ik even mee. Heel eerlijk gezegd. Ik heb ook rooietjes gedaan. Ik heb heel veel interviews gedaan. Dat moet straks nog CDF doen.
Deense radio en televisie. Het enige wat men wil weten is Wilders. De enige politicus die men nou kent in Nederland is Wilders. Vergeet Bontebal. Vergeet Jetten kennen ze nu. Eindelijk wel, gelukkig. Timmermans zie je overal in de buitenlandse media iets over Timmermans. Ja, alleen Timmermans. Vanwege Europa. Maar de rest dus niet. Jezel Gus niet. En Montembal niet. Dus het ging alleen over Wilders, Wilders, Wilders. En vooral, wat is de impact?
van de Nederlandse verkiezingen op het populisme in Europa. Dat is de grote vraag. En is Nederland de eerste pionier waar het politieke midden... het weerwind van het rechtspopulisme? Dat is eigenlijk de hoofdvraag van alle media. Wat is het antwoord? Hopelijk geen pires overwinning. Het is heel belangrijk. Wat we voor nieuws hebben gekregen van de ANP. Dat de D66 echt definitief de grootste partij van Nederland is. Daarmee hebben we de schaamte eigenlijk ingelost. Half.
Dat wil dus na een totaal eschek weer de grootste partij van Nederland zou zijn geworden. Dat tamelijk beschamend zou zijn. En dan ook nog verslagen door de grootste vijand van de PVV. Namelijk die globalistische data.
Maar die wel de moed had om tegen Wilders te zeggen... ik word de grootste, ik kan wel van jou winnen. Dat is echt ongelooflijk belangrijk geweest. Hij was de enige van de mensen in partijen die die moed wist op te brengen. Dus ik ben maar een fan stiekem geworden van Jet in de afgelopen week.
Nog even die pioniersrol, want dat vind ik toch wel interessant. In de virtual polls van Duitsland... was dus nu het AFD groter dan CDU's CSU. Ze zijn in Duitsland echt heel bang. En ze kijken naar Nederland. Nederland doet het. Wilders verliest. Misschien kunnen we dat nadoen. Macron is superswak. En Marine Le Pen staat klaar.
Engeland, enorme puinhoop. Echt enorme puinhoop. Farage is sterk. Starmer is heel zwak. Dus we kijken allemaal, zou het in Nederland... Kunnen we van de Nederlands iets leren hoe je dat doet? Dan gaan ze straks allemaal, jawohl, weer kunnen es. Vroeger zei Heinrich Heine...
Alles gebeurt in Nederland vijftig jaar later. Tegenwoordig vijftig jaar eerder. Maar jij bent een van de auteurs van die aslas van afgehaakt Nederland. Ja. En daar heb je volgens mij onderzocht van... hoe zit het dan met die kiesis die gewoon niet meer in de politiek... En hoe kan het waarom partijen als de PVV opkomen. Wat er nu is gebeurd. En ik tel het even snel op. Dan zie je dat radicaal rechts inclusief jaar in het 20 en vorm voor democratie. Zit nog steeds op 42 zetels.
Dit is even groot gebleven. Zijn er nou andere conclusies te trekken... die je toen trok in het boek... dan dat je nu zou willen trekken? Nee. Het land is nog steeds verdeeld. Dus de symboliek van Wilders tegenover Jetten... om en om, wie wordt de grootste partij... dat symboliseert de verdeeldheid van Nederland. Op heel veel thema's. En elk kabinet wat er gaat komen. Moet rekening houden met die verdeeldheid. Moet onze democratie helen.
Op een bepaalde manier willen we een sterke Europa krijgen. Dat hangt af van de sterke lidstaten. Dat geldt ook voor Duitsland, dat geldt ook voor Frankrijk. Wij kunnen geen sterke Europa worden... als we geen sterk Duitsland en geen sterk Frankrijk... en geen sterk Engeland hebben. Dat is de enige manier om de autocratische dreiging in de wereld tegemoet te treden. Dus die tijdbom van het populisme moet worden opgelost.
Daar komen we zo nog op. Misschien zelfs hebben we daar wel eerder een centrum rechtskabinet voor nodig... dan een middenkabinet. Dat is een van de redenaties. Nou, ik heb wel... Mijn waarschuwing aan de gevestigde politiek is... pas op, jullie zeggen, wij zijn het politieke midden. Maar is de vraag of de huidige middenpartij... nog het politieke midden vertegenwoordigen? Laat staan het maatschappelijke midden. Het zijn heel erg hoge... hoger opgeleide partijen geworden.
Het midden is helemaal rechts. Dus misschien heb je wel jaar 21 of BBB. Ook een deel van de VVD die nu weggelopen is. Ik zeg altijd de VVD bestaat uit NAC-liberalen en Telegraaf-liberalen. Dat is heel belangrijk. Daar zit precies de verbinding. Ik ben het helemaal eens met René. En om een heleboel redenen. Ik denk dus dat de VVD zijn poot stijf houdt. En over rechts gaat. En dat gaat ook gebeuren om een aantal redenen.
De premier levert altijd het meeste in. Kijk maar hoe Rutte uitgekleed werd. Twee, PvdA krijgt een leiderschapscontent. Dat kan heel instabiel daar worden. En ik denk dus echt... Ook om het feit dat we zo'n ongelooflijk rechtsmotorblok nog daar hebben. Het is de vraag hoe stabiel het is. Dat is natuurlijk wel een vraag. Daar zou jij waarschijnlijk op ingaan. Ja, ik vind dat zal niet heel stabiel worden.
Als je dit gaat doen, dan raken we van de regen in de drup. Exact. En ik zou het liefst hebben dat een aantal middenpartijen voor z'n vee... en je bent wel met je eens van de heleboel, die schuift op naar rechts. Ja. D66 en VVD. GroenLinks, BVDA en CDA. Als die nou eens een keer gewoon over een schaduw heen stappen. Het is toch de enige mogelijkheid. Als je kijkt naar de Eerste Kamer. Je kan niet echt overrecht. Ik hoor bij die Nederlanders die zegt. Hou eens op.
met dit geouderhoor in Den Haag. Ik behoor ook bij afgehaakte Nederland. Alleen, ik ben niet naar de PVV gegaan... naar Forum voor Democratie. Maar ik heb zoveel moeite... wat er in Den Haag gebeurt. Ik ben totaal afgehaakt met die politiek. Je kan mij alleen maar winnen... wanneer je deze partijen... tot elkaar veroordeelt en zegt van...
Oké, maar nu gaan we voor het landsbelang. Het woord landsbelang hoor ik gewoon niet meer... in het hele debat dat leidde tot de verkiezingen. Ik bedoel, het gaat om het landsbelang. Het gaat, en daar gaan we het straks over hebben... het gaat om onze positie in Europa...
Hoe gaan we met Europa om? Dit gezeikere zeur. Laten we hem een keer mee ophouden. Ik ben het wel met je eens hoor. Het ging nog wel over landsbelang in de campagne. Met samenwerking en tegenpolarisatie. Ja, want het landsbelang is meer dan dat. De dag, een uur na de verkiezingen.
toen men zag hoe hard die verkiezingen weer toeslaan bij partijen, sloeg de paniek weer toe bij politici, van shit, als ik nu verkeerd onderhandel en informatie, gaat mijn partij eraan bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dus je ziet dat het landbelang was direct voorbij na de verkiezingen. En dat is heel ernstig. Want daardoor gaat die formatie veel langer duren dan we ons kunnen voorloven.
Kijk naar Duitsland, daar zijn ze twee, drie maanden eruit. Dat is een land zonder coalitie ervaringen. Die zijn beter in de onderhandelingen dan wij. Dus je ziet nu het geschuiven van die partijen... waarbij het partijbelang weer primeert boven het landsbelang. Ja, maar dat betekent...
dat Nederland verder af glijdt. Als je gewoon kijkt naar de lijstjes... over het concurrentievermogen van Nederland. Het innovatieve vermogen van Nederland. We zakken op alle lijstjes. En dat komt door dat sodemieter in Nederland.
Terwijl het nog steeds een van de rijkste landen is. Het is een van de gelukkigste landen. Het gaat, als je het vergelijkt met onredene landen, hartstikke goed. En we blijven maar doorzeuren, etteren en kankeren. Ik bedoel, dit is een raar land aan het worden. Ja, maar luister op. Leuk raar land. Ik ben het helemaal met je eens. Maar het probleem is dat het allemaal niet gaat gebeuren. Jetten wordt gedwongen om over rechts te gaan. En dan wordt dus de meest pro-Europese...
De premier die we hebben, die wordt dan weer totaal geremd. Maar hoe kom je dan over rechts? Wat voor coalitie wordt dat dan? Dat is heel makkelijk. JA21, CDA, VVD en D66. Dan heb je 75 zetels in de Tweede Kamer... en je hebt maar iets van een derde van de stemmen in de Eerste Kamer. Dat is bij links nog erger. BBB is heel groot in de Eerste Kamer.
de BBB nodig in de Eerste Kamer. Door het midden is juist riskanter qua Eerste Kamer. Maar dan moet je er dus nog wel even andere rechtse partijen bij. Maar het maakt mij helemaal niet zoveel uit eigenlijk. Het gaat mij precies wat Rob zegt. Kijk, de gemiddelde burger die is klaar met...
Die wil gewoon weten, ga eens wat doen. Ga eens wat oplossen. Het maakt me eigenlijk niet eens uit in welke combinatie we dat gaan doen. Dat is helemaal niet zo belangrijk. Het gaat vooral ook om het functioneren van de overheid. Want dat is helemaal geen thema geweest in de campagne. Ik vind het hoe veel...
En het vertrouwen van burgers. Kunnen jullie überhaupt nog wat presteren in de Haag? Dat is fundamenteel. Wat Arjan nu zegt. Als je dus inderdaad naar rechts toe gaat. Dan ben je niet in staat om een aantal fundamentele problemen. Dat kan gewoon niet. Ik mag ook wel eens een keer wat doen voor buitenlandse media. Ik heb eens een keer op een rij gezet van welke mogelijkheden er zijn.
Je kan gegijzeld blijven door rechts. En dan gaat het alleen nog maar over moslims en migratie. Dat zijn de belangrijkste thema's. Terwijl de... Nou ja, dat blijkt dat mensen die aan deze podcast luisteren... of dit programma luisteren weten dat er wat andere thema's ook nog zijn. We moeten ons aanpassen aan die enorme woelige buitenwereld. Ik bedoel, onze energievoorziening loopt gevaren. Onze industrie loopt gevaren.
Ga zo maar door. Als je je laat gijzelen door moslims en migratie, dan ben je niet meer in staat om dat soort posities op... Ja, dan ben je niet meer in staat om je positie op... op een breder gebied te verbeteren. Dat is onmogelijk. Je kan zelfs een middenkabinet hebben... van fatsoenlijke partijen...
die toch nog weer gegijzeld wordt door de flanken. Dat kan. Of je krijgt een middenkabinet die zegt van... we breken los van die oeverloze discussies... over islam en over migratie. En we gaan ook... Niet alleen dat we dat wegwuiven. Maar we gaan het ook hebben over de positie van Nederland. En hoe we dat gaan doen. Leuk. Scenarios. Dolop. Gaan we het zo wel over hebben. Even een momentje.
Even een momentje rust. Pauzemuziek. Op zoek naar de nieuwe wereldorde. Dit is Boekestein en de wijk. Ik word heel onrustig voor jullie soms. We praten met cultuurhistoricus René Cooperis over... Nederland. En of dat een beetje stabiel bestuur kan krijgen. Of andere scenario's zoals Rob die schetst.
Voortmodderen is nu het grote scenario... wat weer op de loer ligt. Dus het scenario wat Arian schetst... als je over rechts gaat, dan ga je voortmodderen. Het kan niet anders. Absoluut. Maar het gaat wel gebeuren, wees ik. Ik ben daar nog niet uit. Het zou ook door het midden kunnen. Mits men dan een enorme empathie en discipline heeft... om voor het hele land er te zijn.
En ook pijn toe te brengen aan de eigen hoogopgeleide klassen. Dat moet dan eerlijk verdeeld worden. Dat zijn hele belangrijke dingen. Wil je zo'n land meekrijgen in een... In een meer sterk en robuuste toekomst. Welke pijn wil je aan de elite toebrengen? Minder klimaatbeleid. Meer strenger op immigratie. Dat soort dingen. Dus die hele woke agenda van delen van de elite. Die hebben ook heel veel...
Backlash. Heel veel reactie. Onnodig veroorzaakt. Heeft ook heel veel populisme veroorzaakt. Wat niet nodig was geweest. Dat geldt ook voor een veel te radicaal klimaatbeleid. Wat onze industrie enorm onder druk heeft gezet. Zie Duitsland nu. Een aantal serieus. Ik weet niet hoe retorisch die stoppen zijn. Maar dat is in ieder geval de goede beweging geweest. Dus ik maak me. Maar realiseer je goed. Die 5% NAVO norm. Die we nu gaan.
inbrengen in de overheidsfinanciën. Dat is een van de belangrijkste wedstrijden van de komende tien jaar. Daar kunnen niet nog een... heel Europees programma bovenop gezet worden. Dat is al heel erg. Dat is al heel vergaand. Een hele belangrijke aanpassing aan de geopolitieke situatie. Om daar de meerderheid van de Nederlandse bevolking...
Aan boord te houden. Dat zal een enorme opdracht zijn voor het komende kabinet. En het gaat ten koste van zorg. En als je dat doet. Dan wordt populisme sterker. Nou ja dat hangt ervan af. Het hangt er wel af hoe je het vertelt. Hoe het verkoopt.
Hangt van een dreigingsperceptie af. Hoe reel die is. Heel veel Nederlanders weten niet. Ik doe nu allemaal van die weerbaarheidstrainingen om departementen. Dan denkt men. De conflicten zitten alleen maar in de Baltische Staten. En dan leg je uit. Frissingen, Eemshaven en Rotterdam zijn de eerste. targets voor Rusland als het echt serieus wordt. Want dan komt het Amerikaanse materieel allemaal aan land.
En dan zie je ze kijken van, oh, ik wist niet dat het zo dichtbij zou kunnen komen. Dus daar zit ook wel... En als het fout gaat, gaat onze jongens en meisjes gaan naar het vond. Dat hebben ze ook niet door. Maar eventjes, als ik nou zo jou hoor, Rob, dan zeg je, je moet dat middenkabinet hebben, want anders...
kan je geen knopen doorhakken. En René, jij kiest eigenlijk meer voor het doormodderscenario... want je zegt het gaat meer om het hoe... en aangezien het midden zo ver naar rechts is doorgeschoven... Zal je toch die mensen moeten accommoderen... om een stabiel bestuur te krijgen? Is dat ongeveer? Nee, ik zou niet voor een doormanderscenario willen pleiten. Het gaat erom hoe je het land bij elkaar kan regeren. En eigenlijk de oorzaken...
onder de wildersopstand kan wegregeren. Dat is ook een van de mooiste dingen. En anders dan Rob. Migratie is laam. Ik vind het migratiedebat ontspoord in Nederland. Alsof gisteren voor het eerst... Gasten bij ons binnen zijn gekomen. Dat is ongeveer de pot in Nederland. Het is schandalig.
Ik neem het wel heel serieus als signaal. Omdat het ook in Duitsland speelt, ook in Engeland, ook in Frankrijk. Dus het heeft niks met de Nederlandse situatie te maken. Het is een spleidszwam in al onze westerse democratieën. En het is ook een projectiescherm of een zondebok voor...
Te grote veranderingen die mensen niet aankunnen. En die mensen met veel sociaal en financieel kapitaal goed aankunnen. En mensen die zich bedreigd voelen door veranderingen niet aankunnen. En ik zie wel... Ik kom veel op de departementen. Ik zie al die beleidsmakers. Die zitten te veel.
in hun eigen bubbel beleid te maken. Te weinig empathie en antenne voor de andere delen van Nederland. En dat is wel cruciaal. Niet alleen de praktisch opgeleiden, maar ook de regio. Ik kom ook heel veel in Friesland, in Groningen, in Drenthe. Daar voelt men zich tweedrangs burger. is misschien niet terecht, is wel de perceptie.
En als we daar iets... Dat speelt ook in Frankrijk, in Engeland en in Duitsland. Als we daar niet... Als dit nieuwe kabinet... Het maakt me niet eens zoveel uit welke samenstelling het heeft. Het gaat mij puur om... Leeft een kabinet überhaupt nog in Nederland? Maar nu even op, want dit is geen programma over nationale politiek...
Jij begon over Afrikaak-Nederland. Nee, maar dat is natuurlijk wel interessant wat daar gebeurt. Want dit bepaalt namelijk de positie ook van Nederland in Europa. Hoe kunnen we in godsnaam... die boel op de rest te krijgen. Want Nederland is groot geworden de afgelopen jaren... door nee, nee, nee te zeggen tegen zo ongeveer alles wat er is. We hebben een IWO-rapport gezien van buitenlandse zaken. Dat is een evaluatie.
Die heeft gezegd. De positie van Nederland. Zeker na het vertrek van Rutte. Is gewoon verdampt. Je ziet het overal. Ga naar Brussel toe en je hoort het. Waar is Nederland gebleven? Hoe krijgen we dat weer terug? Ja, dat is een van de belangrijkste dingen. En hoe leg je uit... Misschien, sorry... Maar ga ik geen twee vragen tegelijkertijd stellen. Maar hoe leg je uit... Aan die burger die is afgehaakt... Dat...
Europa best wel belangrijk is voor de positie van Nederland. En dat dan dus ook bijdraagt aan je eigen veiligheid en welvaart. Hoe doe je dat nou? De eerste vraag is. Herstel van de internationale reputatie van Nederland. Dat is een van de belangrijkste dingen voor het nieuwe kabinet. Omdat dat enorm achteruit is gegaan. Door een partijloze premier schoof daar te hebben gehad.
Door inderdaad te veel nee zeggen of te veel vragen en te weinig brengen. Dus dat is enorm belangrijk. Het herstel van de internationale reputatie van Nederland internationaal en in Brussel. Wat ook heel belangrijk is, is het herstel van Europees zelfvertrouwen. Dat is ook belangrijk voor de afgehaakten. Dus dat geslijme Trump. Wat we met z'n allen aan het doen zijn. Dat is niet houdbaar.
Er is totaal gebrek aan Europees zelfvertrouwen. In Duitsland, in Frankrijk. Dus we missen gewoon leiderschap. Bij Macron, bij Mertz. Ik kom net uit Duitsland vorige week. Totaal depressieve sfeer. Ook over Europa. Dat kunnen we ons niet voorlopen. Dus waar is de krachtbron voor het herstel van het Europese zelfvertrouwen in Europa? Dat is cruciaal. En daar moet Nederland aan bijdragen. Aan het maken van die krachtbron.
En ik denk dat dat ook zelfs een effect zal hebben. Omdat populisme gaat heel erg over toekomstonzekerheid. Dat is eigenlijk de cruciale. Het is niet eens sociaal-economisch. Het gaat om, hebben wij nog een plek in de toekomstige samenleving? Hebben we grip op onze eigen toekomst?
Geld voor boeren, geld voor praktisch opgeleiden. Doen wij nog mee in de hoogopgeleide economie of nee? En er mist leiderschap die dat toekomstperspectief... op een reële manier laat zien. Het heeft dus een renew achter zich. Totaal stond los van alles. Het was een totaal mislukt experiment. Trouwens ook dat je het beleid laat bepalen door fractievoorzitter. Het was ook totaal mislukt. Nu krijgen we een fatsoenlijk kabinet. Hopelijk.
Nou, dan is het ook zo dat wat ik heel interessant vind... is dat die D60-campagne heeft ontzettend naar Rutte lopen kijken. Ze wilde eigenlijk dus Jetten in een soort oliemannetjesrol krijgen. En op zichzelf, als je er welwillend tegenaan kijkt... Rob Jetten heeft natuurlijk wel een hele super...
met persoonlijkheid. Dat kan misschien heel goed een oliemannetje zijn. Maar ik begrijp het nog steeds niet helemaal. René, als je dus zegt we moeten dus weer naar een Europees elan. Maar tegelijkertijd dat afgehaakt Nederland accommoderen. Misschien met rechtse partijen erbij. Dan krijg je toch automatisch
een eurosceptischer beleid. Dus hoe combineer je dat met dit inhoudelijke punt? Je hebt een heel mooi boek, de European Rescue of the Nation State. Dus we hebben Europa nodig om de nazistaat te versterken. Dat is eigenlijk het verhaal wat je moet vertellen. We hebben Europa nodig om...
Om meer concurrentiekracht te krijgen, ook nationaal. Om ASML te versterken, dat soort dingen. Dus dat verhaal, het is nu Europa tegen de nazistaat. Nee, je moet dat op een slimme manier combineren. Dat verhaal wordt slecht verteld. Om migratiepact. Ik maak me er wel zorgen over dat we in Brussel te veel tegelijk gaan doen. Ik kom net uit de vergadering van de AIV. De advies aan de internationale vraagstukken. Dus daar speelt...
Gaan we tegelijkertijd verdiepen en uitbreiden... en het Draghi-rapport van een concurrentiekracht doen... en een Europese defensie? Het antwoord is het moet. Maar het is veel te veel tegelijk. Het antwoord is het moet. René, dat kan je wel zeggen. Maar we hebben een probleem met onze defensie. We hebben een probleem met onze economie. En je zult wel moeten. Dat is leiderschap. En dan doe je het niet. Dan word je off.
Ik ben niet zo fan van uitbreiding bijvoorbeeld. Dus je moet alleen de dingen doen die Europa sterker maken. Niet dingen doen die Europa verzwakken. En dat is een cruciale vraag. En ik zie een soort dynamiek in Brussel. Dat alles tegelijk gaat. Zo geweldig functioneert Brussel niet in alle opties.
Dus hoe zorg je ervoor met verdeelde samenleving in je rug? AFD, Grootse Partijen in Duitsland, Le Pen. Wat is dan wijsheid om wel en niet te doen? Uitbreiding zou dan inderdaad op de achtergrond moeten spelen. Maar dat is een heel onpopulair verhaal. Zeker. Maar je zult inderdaad toch echt je economie moeten herstructureren. Dat is op zich al een enorme taak. En realiseer je in 2000 hadden de Lissabon afspraken om van Europa...
De meest concurrerende en innovatieve economie maken. Er is helemaal geen flikken gebeurd. En de reden is heel simpel. De Witte Staten werken niet mee. De plannen liggen allemaal klaar. Je hoeft het alleen maar uit te voeren. Er ligt zo ontzettend veel op de plank op dit ogenblik. Doe het gewoon. En je hoeft helemaal niks meer te bedenken. Je hoeft alleen maar uit te voeren. En daar zit al het grote probleem in. Maar de lidstaten of Europa, wat bedoel je nu? De lidstaten.
Brussel komt met plannen en die moeten worden uitgevoerd door de lidstaten. Het is niet andersom. En die lidstaten die hebben... Die hebben akkoord gegeven op alle plannen die er is. Of het nou Rearm Europe is. Of de implementatie van Draghi en Letta. Ik bedoel, die plannen liggen er. Je hoeft ze alleen maar uit te voeren. Maar het gebeurt gewoon niet.
We hebben gisteren in de podcast het weer gehad over het nieuwe plan Resource Europe van de Europese Unie. Om ervoor te zorgen dat we toegang krijgen en houden tot zelfzame aardes en andere kritische materialen. Maar als dat vastloopt... dan hebben we straks niks meer. Dan kun je je hele industrie wel opdoeken. En kan je ook niet herbewapenen. Waar is de sense of urgency? Helemaal eens. Je zit in een situatie, als had men angst geweest, zwak Europa en zwakke lidstaten.
Dat is mijn angstscenario. Dat we niet zitten op elkaar te wachten. Waar gaat het nu echt gebeuren? Wie gaat Silicon Valley van Europa bouwen? Dus de lidstaten zijn zwakker dan Brussel. Ja, maar Brussel is natuurlijk ook maar een paar ambtenaars. Technocratie. Allemaal regels. Nee, het zijn ook de plannen die er zijn. Lees Rearm Europe. Lees Resource Europe. Dat zijn technocrate plannen. Zijn niet gemaakt door ondernemers. In het hele Draghi-rapport komt het woord ondernemer niet voor.
En laatste opmerking nog? Ja, laatste opmerking. Ik kom net uit Duitsland. Daar zijn ze helemaal onder indruk van AI-universiteit in China. Ja. India. Die hebben gewoon hele universiteiten alleen gewijd aan AI. Wie gaat dat in Europa doen? Dat is de enige vraag die ik interessant vind. Maar dat is precies wat ik bedoel. Dat gaat Brussel niet doen.
Dat moet Duitsland doen, dat moet Frankrijk doen. Dat moeten wij ook gunnen aan grote landen. Ik word wel rustig van jullie. Volgens mij kunnen we concluderen dat dat wat moet volgens de wijk... en dat wat kan volgens Cuperus moeilijk te combineren is. Zo Hugo. Naar de overlap moeten we gaan doen. Op de radio ronden we hier alweer af. Op de podcast kunnen we nog eventjes door met luisteraarsvragen. Luister op de radio, dan verwijs ik naar boekesteinandewijk.nl of uw favoriete podcast-app.
We zijn het toch best eens? We zijn het heel erg eens. Even iets tussendoor. Na de financiële crisis kwam er flinke kritiek op het vak economie. Het zou te abstract zijn, te weinig maatschappelijk en niet helpen om grote vraagstukken van deze tijd te begrijpen.
Laat staan op te lossen. In de podcastserie Economie in de Klas maken wij, Elisa de Weert en Koen van der Kraats de balans op. We duiken in het economieonderwijs op alle onderwijslagen. Economie in de Klas hoor je nu in je favoriete podcast-app. Welkom terug. We beginnen met Gerard Ratenauw die wel benieuwd is hoe René het verklaart na het rampzalige kabinet dat populistische partijen in zijn totaliteit eigenlijk niet dalen qua zetels. Is er geen alternatief of zie je een andere oorzaak?
En dan gaat het over de PVV met name van alle rechtsradikale partijen? Het radicaalrechtse blok dat dat eigenlijk niet is afgestraft. Ik denk dat de... Nederland zo verdeeld, alle westerse politieën zo verdeeld zijn, dat men ook weinig geloofwaardigheid meer hecht aan die mainstream partijen, de bestuurspartijen. Dat is dus niet zo van de een kan het wel en de ander kan het niet. Dat denken gevestigde mensen.
De een is wel competent bestuurlijk en de ander niet. Zo denkt de helft van Nederland dus niet. Die vindt ook de bestuurlijke partijen niet competent. Of op de verkeerde manier competent. En het is ook een hele harde...
Waarom heeft men allemaal nog Wilders gestemd? Zelfs de kiezers van Wilders weten wel dat Wilders niet zoveel klaar kan maken. Ook niet als premier en zo. Maar die geven eigenlijk een signaal af aan de gevestigde bestuurspartijen. Jullie moeten het programma van Wilders uitvoeren. Dat is wat ze zeggen.
Dus migratie, dus asiel. En grenen ze controle. Dat is eigenlijk wat ze daarmee uitdrukken. Dus zij hebben best door dat die bestuurlijke partijen... waarschijnlijk meer voor elkaar krijgen dan Wilders. Maar ze willen wel dat het programma van Wilders door hem wordt uitgevoerd. Zo lees ik eigenlijk die uitslag. heel belangrijke punten. Wij zitten allemaal te schelden op schoof in dit vreselijke kabinet.
Maar het vorige kabinet heeft een aantal dingen gewoon helemaal niet opgelost. Ik ben nu even de gemiddelde stemmer in de Zaltbommel. Ook een afgehaakt gebied. Doorn toch? En dan denk ik, dan kijk ik naar Ter Apel TV. Nou, het gaat er niet netjes... toe een trapel, dat is niet goed. Ik heb nog die hele toeslagendossier. Stikstof, één grote ellende. Dus het probleem zit...
Ook in het midden. Ik stond gisteren in de rij om te gaan stemmen. En toen iemand herkende me daarin. En toen zei ik, wat ga je stemmen? Wilder, schreeuwde hij. En begon nog te zeggen, doe dat nou niet. Maar hij luisterde natuurlijk helemaal niet. Maar we moeten dus niet... Alleen maar kijken naar Wilders en Forum en zo. We moeten ook kijken naar het midden. Dat een aantal dingen gewoon niets heeft kunnen oplossen. Dus shit gaat door.
De vraag is welke lessen hebben de gevestigde partijen geleerd. Van de afgelopen tien jaar. Stikstof, asiel, concurrentievermogen. Ik denk dat lessen worden nooit geleerd in de politiek. Dat is gewoon een ijzerwetmatigheid. Landen leren ontzettend slecht. En beginnen pas hun beleid aan te passen. Als er een crisis is. Als het schip tegen de muur is gevaren. Maar ik kwam op die departement. En dan zeg ik jongens.
Wilde Schootspartij van Nederland. Wat is jullie sense of urgency nu? Wat gaan jullie anders doen dan jullie hiervoor gedaan hebben? Nou, dan zie je eigenlijk dat de hele... Ja, niks. Vrij laconiek. Ja. Maar de crisis was natuurlijk Wilde Schootspartij van Nederland. Dat was niet groot genoeg. Net zoals Poetin niet groot genoeg was voor de...
geopolitieke omwentelingen in Europa. Dat was Trump. Wat is precies de crisisdefinitie dan? Goed punt. Joost Michielsen... die draait eigenlijk een beetje... Volgens mij een argument van jou, René, om. Die zegt, ben jij, René, nog steeds van mening... dat de PvdA een cultureel-rechtse koers zou moeten varen... nu D66 heeft laten zien dat het met een cultureel-linkse koers... ook te winnen valt? Je zei net, D66 is op sommige punten opgeschoven naar rechts.
Het wint daarmee bijvoorbeeld op migratie. Maar het is natuurlijk nog steeds een heel progressieve partij... die met dat verhaal een mooi resultaat heeft. Maar ook wolk hebben ze verminderd. Ik denk dat we niet zo ideologisch moeten argumenteren bij deze uitslag. Dit was puur wie heeft de guts om tegen Wilders op te staan. Die is beloond.
Dat had ook Jezus ook eens kunnen zijn. Had Timmermans kunnen zijn. Had Bontebo kunnen zijn. Die hebben eigenlijk allemaal gefaald in de kracht tegenover Wilders. Er was maar één die dat durfde. En die ook dus uitstraling had en de power daarvoor had. En dat was weer jette. Echt oneerlijk daarvan.
En die had door waar deze verkiezingen over gingen. Namelijk het verslaan van Wilders. Daar ging deze verkiezing over. En die anderen hebben die urgentie totaal onvoldoende laten zien. Maar is het dat alleen maar... Waar ik mij ook overbaasd heb, is het asserveren van... Van Simmermans. Dus...
We hadden hem twee weken geleden nog in de podcast. En wat zag ik zelfs op X. Van god, eindelijk scheren een politicus. Die weet waar hij het over heeft. Dat was de algemene teneur van de reacties. Op zijn optreden in... Dat komt omdat wij het hebben over de inhoud. In andere programma's werd hij nooit op de inhoud bevraagd. En we hadden ook een teneur. Hier stond wel een premier.
Wij gaan wel heel onzorgvuldig om met mensen die wat kunnen in dit land. Wat is dat? Wij zijn een podcast, wij zijn een bubbelpodcast. We hebben nergens enige invloed op wat er aan de hand was. Dat mensen keken naar Timmermans en die zagen een... Tamme man, zonder veel energie. En die zagen ook, ik zal het maar zeggen... een soort verborgen ijdelheid zitten bij. Hij wordt enorm gehaat. Hij wordt enorm gehaat. Het was ook een teneur in de buitenlandse perg.
Hoe kun je zo omgaan met mensen? Ik heb ook niet voor me gestemd. Hoe moet ik onmiddellijk zeggen? Maar hoe kun je zo omgaan met zo iemand? Dat heb je wel gelijk. Hij was de enige die... per direct gezaghebbend in Europa zou hebben kunnen zijn. Het was een zege voor het land geweest. Als hij premier was geworden. Kijk, het probleem is, kiezers, en dat hebben we ook aan Gaza gezien, speelt helemaal geen rol bij deze verkiezingen, ook door het vredesplan van Trump.
Stemmers kiezen helemaal niet voor buitenlandse politiek. En Europa natuurlijk. Dat klopt. Daar gaat het niet alleen om. Hier heb je iemand... Met gezag. Ja, maar niet binnenlands. Binnenlands heeft hij nog gezag. En zonder binnenlands gezag kan je in het buitenland ook niet. Dat geldt ook voor Kaag. Nou, dat weet ik niet. Kaag ook. Die voelen als gepolichuteerd in Nederland. Dat is waar.
Kijk, we hebben Nederlanders daar een soort aversie tegen. Dat iemand dan als klimaatpaus vanuit Brussel neer komt dalen... om in ons te vertellen dat we geen vlees meer mogen eten. Nou, dan gaat de telegraaf helemaal los. En dan krijg je dit. De hakballenheiligheid.
Zo gaat het ongeveer. Helaas wel, ja. We hebben gelijk. Hij zou internationaal direct mee hebben kunnen doen. Iedereen kent hem. Maar binnenlands was hij een nul gunfactor. Ik ken hem ook wel persoonlijk. Hij is niet de makkelijkste man. Maar hij had gewoon geen binnenlandse charisma. Dat hoop ik. Hij moet superminister van Buitenlandse Zaken worden. Heb ik gezegd? Heb ik laatst nog iemand in zijn bijheid gezegd? Hij zei, ik wil niet een kabinet dan in. Dat moet hij juist wel doen.
Ik denk dat hij dat moet doen. Helemaal eens. Dat is het nieuws van deze uitzending. Naast dat Rob niet tot van Timmermans heeft gezegd. Ik heb hier nog twee vragen over asiel. Pimpelmees die vraagt. Kan met deze verkiezingsuitslag het asielbeleid? nu eindelijk hervormd worden. Calculo Ergozoom vraagt... gaat het EU-vluchtelingenverdrag... wind uit de populistische zeilen nemen.
Men bedoelt het migratiepact. Het vluchtelingenpact is al uit de jaren 50. Maar dat treedt medio komend jaar in werking. Daar heb ik bij Z wel gesprekken over gehad. Dat is cruciaal. Of dat migratiepact gaat werken of niet gaat werken.
Daar zijn wel twijfels over of dat echt goed genoeg is. Of dat stevig genoeg is. Er zijn mensen die kritisch daarover zijn. Dan moet het maar aangepast worden zodat het wel werkt. Rob heeft wel gelijk. Het is nu veel te veel. Alleen maar migratie, migratie, migratie. Dat betekent niet dat je dat... Ik denk, er gaat heel veel goed met migratie. Er is meer dan dat. Zeker. En de overleving hangt niet af van migratie. Van Europa en Nederland. Dus daar zijn we het helemaal eens.
Maar je zult wel echt zichtbare dingen, interventies moeten plegen... in asiel en migratie om mensen het gevoel te geven... dat er heel serieus werk wordt gemaakt van hun belangrijkste zorgen. Want dat is blijkbaar iets wat heel heftig in onze samenleving leeft. En dat is ook ongelijk verdeeld. De onderkant heeft veel meer met migratie te maken dan de bovenkant. Dus dat is ook iets wat we goed moeten realiseren. In welke bubbel leef je? Hoe woon je?
Hoe veilig is je eigen omgeving? Ik ben heel veel door Nederland heen gereisd. En dan zie je enorme verschillen in leefbaarheid en veiligheid. En die bepalen voor de helft het stemgedrag van mensen helaas. Maar het zou dus voor de afgehaakten goed zijn... als de EU een probleem oplost dat Marjolein Faber heeft laten liggen. Dan kan je laten zien, samenwerken loont. Dan is Europa enorm nuttig en relevant. Dan moet je dat dus wel zeggen. Maar het politische...
Die hebben natuurlijk de neiging om anders naar ze toe te trekken. Alles wat maar riekt naar een overwinning. Ook van een ander. Dat trekt naar je toe. Om dat nationaal te maken. Daar zijn jullie als podcast dan weer voor. Ja, we doen ons best. En we hebben een hele hoop luisteraars. Maar dat wil nog niet zeggen dat de wereld gaat veranderen. De Bontebal zei tijdens de verkiezing moeten naast dat migratiepakt ook nog aanvullende nationale maatregelen.
En Koopmans zegt over migratie... je moet dan mensen kunnen terugsturen... maar daarvoor moet je deals hebben met al die dubieuze... Die zei dat niet. Ruud Koopmans uit Berlijn nu. Ik vond het wel sterk dat Timmermans zei bij ons in de uitstelling. Dan hoor ik al die nationale maatregelen. Maar die staan ook allemaal in het migratiepact. En daar heeft hij gewoon gelijk in. Ik heb er nog even gecheckt. Dat klopt inderdaad.
Maar ik ben wel bang, jongens, dat het nog niet voldoende zal zijn. Maar goed, ik ben sommermans. Zo kennen we je. Nee, dat is ook niet... Asiel is voor mij een soort symbool voor... Het gaat om de algemene gedaanteverhandeling van onze samenleving. Exact. En het gaat ook over de gastenbewijs van 20, 30 jaar geleden. Als jij in een wijk woont...
of in Rotterdam-Zuid. Dan weet je niet eens of iemand asielzoeker is of niet. Het stadsbeeld noemt Mertstad in Duitsland. Er zijn dus iets verder nog in de discussies dan wij. Het gaat om hoe handhaven onze spelregels van onze samenleving. Integratie is een woord dat op de universiteit niet meer gebruikt mag worden. Dat is het woord superdiversiteit. Maar daar wordt niet nagedacht over wat hebben we gemeenschappelijk. En wat is de overlap in deze enorme complexe samenleving.
Als elite zijn we slecht. We houden te weinig van Nederland ook blijkbaar. Om dat goed... over het voetlicht te brengen. We zijn laconiek in het overbrengen van wat is een democratie en een rechtsstaat. Al die dingen zijn heel hard nodig in de komende periode. En ik hoop ook dat het nieuwe kabinet daar iets gevoeliger voor is dan meestal in Den Haag het geval is.
Het opschrijven van D66 naar het midden toe... migratie, maar ook transie van woke... betekent eigenlijk dat de universitaire politiek... nog meer in het luchtledige is lopen hangen. Mooie tekst. Dit gaat mijn ontslag ernstig bespoedigen, ben ik. En de vlag, heb je vergeten. Jij moet bij je komende college met de vlag langskomen. Wel de goede vlag.
Dit was weer Boekestein in de wijk. Ben je weer onrustig? Nee, helemaal niet. Ik ben heel onrustig. Namens Agentje en Boekestein in de wijk. Zeg ik dank voor het luisteren. Een speciale dank aan René Cuperus. En fijn weekend. Fijn weekend. Nou, zo'n uitzending. De ochtend is al druk genoeg. En dan kan je niet ook nog al het nieuws volgen. Geen zorgen, luister naar Ochtendnieuws. In 25 minuten vertellen we je alles wat je moet weten op je werkdag goed.
We kunnen beginnen. Economie, politiek, binnenland, buitenland en beurs. En we laten je ook gegarandeerd met een glimlach achter. Elke werkdag om kwart voor zeven in de BNR-app. Of in een andere podcast-app.