Van MAGA naar NAZI

NCOE biedt naast erkende bachelors en masters ook korte trainingen, hbo-programma's en masterclasses. Je rond ze vaak al binnen een paar maanden af. BNR Nieuwsradio. Boekerstijn in de wijk.

Today's vote to release the Epstein files is certainly the most visible and humiliating political defeat for Donald Trump in his second term Why is Donald Trump suddenly under pressure? This is maybe the lame duckification of Donald Trump What are these cracks in the MAGA movement? The fact that Americans feel like they don't have enough money to afford foods and cars and electricity prices. What's happening?

What's going wrong? As this party starts to figure out what their identity is post-Donald Trump. Er is iets aan de hand met Trump en de Republikeinen. Naast de dingen die eerder al aan de hand waren met Trump en de Republikeinen. Wat dat is en voor gevolgen kan hebben... bespreken we bij Boekestijn in de Wijk op zoek naar de nieuwe wereldorde... met onze gast, Amerika-kenner Kenneth Manusama. Welkom. Dank je. Kenneth, wat is er aan de hand met Donald Trump? Heel veel.

Hij is zelfs laatst naar het ziekenhuis geweest ervoor. Hij is een beetje zijn greep aan het verliezen op de Republikeinse Partij. Op zijn beleid en op de toekomst van zijn partij. Dat is een hele hoop. Dat is op zich een hele hoop. Dus inderdaad, lame duckification vond ik een mooie...

Mooi woord. Hij lijkt al, nu al, zelfs nog voordat de midterms zijn geweest... al een lame duck president te worden. Elke president in zijn tweede termijn heeft last van... dat hij op een gegeven moment wordt gezien als het verleden. En dat men wil gaan kijken naar de toekomst, naar de opvolging. En eigenlijk door wat hij de afgelopen jaar heeft gedaan... als president heeft dat eigenlijk alleen maar versneld. Wat denk je dat het de grootste versneller is?

De grootste versneller is als je kijkt naar de verkiezingen... die laatst zijn geweest, speciale verkiezingen die zijn geweest... waar bijvoorbeeld Mamdani in New York won... en wat gematige democraten in Virginia en New Hampshire. Dan waren dat niet pro-democratische stemmen. Dat waren ook vooral anti-Trump stemmen. En dat is gewoon eigenlijk heel klassiek. De economie. En het feit dat Donald Trump een enorm grote belofte heeft gedaan. Op het gebied van de economie.

En die heeft hij totaal niet ingelost. Integendeel, het is alleen maar slechter geworden. Doordat radicaal het beleid van onder andere de importheffing... Wat ik gewoon niet begrijp is dat... Er zit een aantal mirams achter. Het zijn wel die economen die volgens mij echt van het pad af zijn. En Navarro is er ook zo eentje. Die hebben dus allerlei toekomstvisionen geschetst... dat je door het opleggen van heffingen aan andere landen...

zoveel geld binnenkrijgt dat je daarmee de belastingverlaging... van de armen kunt betalen. En tegelijkertijd productie terug naar de Verenigde Staten krijgen. Wat dus nooit allebei waar kan zijn. Elke normale econoom heeft mij verteld dat dit gewoon... helemaal totaal nergens op slaat. Ik zou er nog wel stevigere woorden voor kunnen gebruiken, maar dit is gewoon totale krankzinnigheid.

Maar waarom gebeurt dat dan? Het is puur ideologisch. Waar bijvoorbeeld vice-president J.D. Vance al jaren lid van is... is van de Nationaal Conservatieven. Het woord zegt het al, die zijn nationalistisch en die zijn conservatief. En dat is dermate ideologisch dat ze eigenlijk ook wel vinden... dat het hele globaliseringsproject...

teruggedraaid moet worden. En dat ze denken dat met de behulp van importheffingen... dat ze die loskoppeling als het ware kunnen bereiken. Maar inderdaad, de economen zullen zeggen... dat kan je tot in perk mate doen met importheffingen... maar dan moet je wel zorgen... dat je ontzettend veel investeert in je eigen industrie. Dat je in ieder geval voor een deel veel meer je eigen broek op kan houden. Dat is überhaupt al niet gebeurd.

En de manier waarop Trump vervolgens ook nog... die importheffingen als instrument heeft gehanteerd... zorgt voor veel te veel onzekerheid. Niemand weet waar die aan toe is. Landen weten niet waar ze aan toe zijn. Maar vooral Amerikaanse bedrijven en de consument... weten niet waar ze...

waar ze aan toe zijn. Nou ja, het is nog ernstiger. Want je zorgt er dus voor met die heffingen... bijvoorbeeld in de richting van China... dat in één klap China in staat is... onze machtsinstrumenten te gebruiken. En in één klap blijkt... en er moet echt volgens mij een grote schok zijn... in de Verenigde Staten...

dat de Amerikanen ongelooflijk afhankelijk zijn van de import van kritische grondstoffen, zelfs aan de aarde, dat soort zaken uit Amerika. En zonder dat kunnen ze een hele high-tech-industrie en zelfs een bewapening op de buik schrijven.

Zijn er nou helemaal nooit krachten geweest in Amerika, ook binnen de Trump-administratie, hebben gezegd van waar je mee bezig bent is totale krankzinnigheid? Nee, dan moet je de bredere context erbij nemen. Eén, het is echt puur ideologisch, maar dat betekent ook...

dat de ideologie zover is doorgedreven... dat het ook tot in de haarvaten bijna van de bureaucratie inmiddels zit. Dus de echte experts... Die zijn weg. Of durven hun mond niet meer open te doen. En de mensen die wel aan de knoppen zitten... een Navarro, een Howard Lattnick bijvoorbeeld... die weten van toe te nog blazen. Dus je hebt eigenlijk een ideologische... en veel minder competente mensen heb je over. Dat klopt. En die dus irrationeel...

dit beleid proberen door te voeren. En je ziet dan vervolgens ook dat het misgaat... dat ze allerlei reparatiebeleid gaan invoeren. Ze willen nu 2000 dollar checks naar Amerikanen gaan sturen. Dat kan helemaal niet, want daardoor wordt de staatsschuld... alleen nog maar grote.

Hij zegt, het gaat van de opbreksten van de importheffingen... maar die komen al uit de zak van de consument eigenlijk zelf. Dus het is een beetje een vres zak, broekzak. Dus eigenlijk wat je ziet, het duurt gewoon een tijdje... voordat je ziet dat slecht beleid slecht resultaat oplevert. Namelijk ongeveer negen maanden. Nu ging je dat te zien.

Nu begin je dat te zien. Het is ook wel sneller vanwege de rigoreuze maatregelen. Vanwege de onzekerheid die zo snel is gegaan. Vanwege de kapitaalmarkten die heel snel in paniek raakten. De aandelenmarkt is op zich geen graadmeter. Goede graadmeter heb ik mij laten vertellen. Maar de kapitaalmarkt zeker wel. Dus de reputatie van Amerikanen in het buitenland... is dermate dalend dat het economisch niet meer betrouwbaar wordt gezien.

Ondertussen is de Amerikaanse consument de dupe. Neem dat tezamen met de rest van de context. Namelijk over het immigratiebeleid. De enorme polarisatie die alleen maar toeneemt. De shutdown die de laatste is geweest. Ja, dan gaat het snel bergafwaard met zo'n president.

En bij die Epstein-files kan je daar dus zeggen van... de democratie afschaffen en dat soort dingen, dat is tot daaraan toe. Maar kindermisbruik, dat is zelfs in die kringen lastig te verkopen. Het is een beetje een curieus aspect van de Trump-aanhang, denk ik. Het valt een beetje samen met het überhaupt...

De samensweringstheorieën die er hangen in die aanhang. Bepaalde sectoren van die aanhang. Als het gaat om het pedofiele netwerk in de elite van Amerika. En daar sluit zo'n verhaal als Jeffrey Epstein. Dat sluit daar naadloos bij aan. Kijk, neem daar ook nog zijn omstreden dood. Hoe is hij nou precies gestorven? Nou ja, het is allemaal voer voor samensferiekstheorie. En het interessante is dus dat die aanhang dat niet hebben losgelaten. Hij heeft een harde belofte gedaan van...

Als ik aan de macht kom. Dan gaan alle files. Alle documenten. Alle e-mails. Het is ook anti-elite. Want de elite houdt alles onder de pet. En nou doet Trump precies hetzelfde. Dus dat moet hij niet doen. Het is een harde verkiezingsbelofte die er nu niet nakomt. En er zijn dus een aantal republikeinen... die hebben ook vastgehouden aan dat standpunt... dat het allemaal openbaar moet komen. Ja, en het is een...

Een teken van zijn taalende macht. Dat die republikeinen het hebben volgehouden. Dat allerlei reglementen niet hebben gewerkt. En dat ook zijn laatste bastion. De voorzitter van het huis. Mike Johnson. Het allemaal ook niet heeft kunnen tegenhouden. En dus gaat het nu openbaar worden. Het is in ieder geval de bedoeling dat het binnen 30 dagen openbaar wordt. Dat gaat niet gebeuren, want het gaat natuurlijk slow walking, zoals we dat noemen.

Dat gaat druppelsgewijs. Met heel veel tegenstand. Met heel veel zwarte Sharpies die er zullen worden gebruikt. Om een en ander uit te vlakken. Maar dat is misschien nog niet het allerbelangrijkste. Voor onze vraag is het van belang dat het weer een verlies is voor Donald Trump. En een signaal is dat zijn macht echt aan aan is. Want wat nu al bekend is, is vrij incriminerend. Er wordt dus gezegd van hij was zeer bevriend met Epsin. Dat weten we allemaal.

Epstein schrijft in een van die mails van... You knew about the girls. Dat betekent dat hij daar zijn mond over heeft gehouden. En hij heeft ook een paar uur doorgebracht met een van die meisjes. Misschien dat hij de Bijbel las of planboekjes, maar ik weet het niet.

Wel, ik denk dat het voor die mage achterban voldoende is... om permanent pleitend te blijven werken. Ja, en hij houdt er ook vanaf natuurlijk wat uit die files komt. Het enige overgebleven puzzelstukje... eigenlijk nog wat naar boven moet komen is van... heeft Donald Trump...

daadwerkelijk zelf iets met de minderjarige meisjes gedaan. Want de rest weten we inderdaad eigenlijk al. Zijn vriendschap, precies zoals je zegt, maar ook zijn voorliefde zelf voor jonge vrouwen. Er zijn videobeelden dat hij aan het feest is met de FPC. en jonge vrouwen. En het laatste puzzelstukje van heeft hij zichzelf ook schuldig gemaakt aan misbruik. Daar is men eigenlijk naar op zoek. Maar dat is nog niet bewezen. En Epstein zegt daar zelf over in één e-mail.

Trump is als de duivel. Dat is de gemeenste man die je kende. Dat is één opmerking. En de tweede is van. Hij heeft met Lavrov contact gezocht. En gezegd van. Als je wil weten wie Trump is. Dan moet je mee bellen. Dat zegt toch allemaal niks. Maar heel misschien is dit dus de chantage. Dat heeft ook te maken met die boemdrucht discussie tussen Boeten en Trump in Helsinki. Dat zou dus...

De deur te kunnen zijn. Dat zou wel eens een keer iets kunnen opleveren... wat heel erg slecht is. En we weten niet wat het is. Maar wat mij opvalt... is die Epstein... Wat voor een netwerk die man had. Ongelooflijk. Dit is gewoon niet normaal. Hij belegde alleen maar geld van miljardairs. Nee, maar even...

Vergeten miljardairs. De meeste presidenten, regeringsleiders... zijn echt geen miljardair. Zeker niet in Europa. Maar die kennen die ook in belangrijke praat. Het is onvoorstelbaar. Het is een soort fixer. tussen de verschillende partijen. Ik bedoel, dit soort kringen wat dicht bij Epstein staat...

Je moet natuurlijk gewoon weten wat daar gebeurd is. Dat kan niet anders. Het is onmogelijk dat je dat niet zou weten. Er zit eigenlijk wel een kern van waarheid in. In de vermoedens van veel mager aanhangers. Veel mensen überhaupt. Dat de elite op een of andere manier betrokken is. En wist inderdaad van het misbruik. Dit is super elite. Dus die samenzwering over pedofilienetwerk. Daar zit eerlijk gezegd wel een kern van waarheid in. Als je wel eens het over de boeg van hebt.

Er is dus iets aan de hand met Trump, maar ook binnen de MAGA-beweging zelf. Daarover zo eventjes verder.

Op zoek naar de nieuwe wereldorde. Dit is Boekestein en de Wijk. En dat programma is natuurlijk niet zonder Aretjan Boekestein en Rob de Wijk. Mijn naam is Hugo Rijtsma en we praten met Amerika-kenner Kenneth Manusama. Want het gaat niet meer zo goed met Trump. En dus ook niet met de Republikeinen. En dat is eigenlijk naar buiten gekomen na dat...

Jij moet het me even verwoorden. Van Tucker Carlson, die oud Fox News presentator. Met Nick Fuentes. Tucker Carlson is eerst weggebolsjoerd bij Fox News. Omdat hij iets te radicaal was. Die heeft volgens zijn eigen netwerk op YouTube opgebouwd. Zijn eigen medium, imperium als het ware, opgebouwd. Heeft vervolgens Nick Fuentes uitgenodigd. Nick Fuentes is de hele jonge voorman van...

Een America First Foundation. Maar zeker ook van een groep jonge mannen. Die noemen ze de Groypers. Die noemen ze zichzelf ook de Groypers. En die is gewoon uitgesproken antisemitisch. Bewonderaar van Hitler en Stalin. Fascistisch. Zeer, zeer, zeer vrouwonvriendelijk. Zijn dat gewoon fascist of niet?

Neonaties noemen we dat? Ja, ik zou zeggen. Neonaties hebben wel haar op zijn hoofd. Anders dan neonaties. Dat zijn ook fascisten alleen van een bijzondere smid. Dat zijn dus niet Italiaanse fascisten. Fascisten die de joden. aan de gaskamer stuurde. Maar de nazi's zijn wel een graadje erger nog. Maar wat mij ook heel erg intrigeert en wat ook een soort kapstok is voor de radicale tak in de Republikeinse Partij is het feit dat die...

Ontzettend streng katholiek is. Er is een hele strenge stroming. Van het katholicisme. Binnen de Republikeinse partij. Die echt heel radicaal zijn. Denk aan een opus D. Maar dan nog iets radicaal. Dan dat. Carlsen heeft hem een platform geboden. Ze hebben een heel lange interviewer gehaald... waarin al dit soort dingen geheel rationeel en emotieloos naar voren werden gebracht. En Tucker Carlsen braaf zijn ja knikte.

En wel later zei je van nee, ik wil dat toch wel allemaal nuanceren. En dat komt omdat er een storm losbarstte binnen het... Huidige MAGA-conservatieve establishment. En met name ook de Heritage Foundation. Dat vind ik het meest interessante. Dat de directeur van de Heritage Foundation...

Aanvankelijk gewoon de vrijheid van meningsuiting kaart speelt. Dat doen ze altijd in de rechtse kring. Ik vind het een verschrikkelijke coalitietechniek. De jongen heeft het recht om dit soort dingen te zeggen. Hij heeft dat overigens allemaal teruggetrokken de volgende dagen. Maar hier zie je dus... De directeur van de huiddescultatie. Maar hier zie je dus hoe...

Er zijn zoveel extremen geabsorbeerd. Maar ook door de Heritage. Dat je dit soort onzin krijgt. Bij de Heritage Foundation was er gelijk heel veel opstand. En dan heb je een aantal verschillende groepen. Je hebt de klassieke... die eigenlijk allang dakloos zijn. Je hebt er wat, kunnen we dat zeggen, gematigdere MAGA mensen... die inderdaad achter Trump aanlopen, maar nog wel zijn... bijvoorbeeld zijn van het liberalisme met een kleine L... de democratische rechtsstaat. En pro-Israël.

En pro-Israël, want pro-Israël is hier een van de breuklijnen... tussen de verschillende groeperingen. En het geven van een platform aan Fuentes... was voor heel veel van deze mensen, voor heel veel Maga-mensen, een brug. Want die Fuentes is ook anti-Israël, want dat zijn de joden, toch? Ja, het is anti-Israël. Het lijkt net alsof je dus...

fatsoenlijke en onfatsoenlijke maga mensen hebt. Zoals je het nu vertelt. Je hebt gematigden zoals Trump en J.D. Vance. Je hebt onfatsoenlijke en zeer onfatsoenlijke. Nou ja, ik ga... Leg dan dat verschil even uit. Tussen die maga... Kijk, er is een maga, als je de pure maga neemt van 2016, dan waren dat de zeer ontevreden witte mensen die hun cultuur zagen verdwijnen.

En die wilden daar eigenlijk wel naar aan terug. Ik heb er een heel boek over geschreven. Maar nu is die MAGA-beweging als het ware groter. Er zitten veel meer soortengroepen. Die veel radicaler zijn. En dan is het niet alleen maar die Groypers van Nick Fuentes. Maar dan heb je dus ook waar J.D. Vancem. Dat zijn die nationaal conservatieven. Die steeds meer gaan zitten. Op dat culturele vlak. En ook daar steeds radicaler in worden. Met andere woorden. Ik heb het eergisteren ook maar...

geprobeerd tezamen te vatten bij een panel. Zij van ja, eigenlijk het witte christelijke patriarcaat moet terug. Voor deze mensen. En daarnaast heb je nog de postliberalen. Die tegenwoordig ook steeds meer worden besproken. En waar ik zelf ook veel bespreken heb. en veel bestudeer. En die doen eigenlijk alles. Die willen een totale verwerping van de liberale democratische rechtsstaat. Want hij heeft alleen maar hel en verdoemenis gebracht.

En die willen daarvoor in de plaats dat christelijke wittelijke patriarchaat. En daar hebben ze helemaal mooie, enorm mooie politieke theoretische boeken over geschreven. Waarbij ze John Stuart Mill en John Locke allemaal willen termijnen. Maar eigenlijk...

Als je er doorheen kijkt, dan zie je dat ze terug willen... naar een wit christelijk patriarchaat. Dus ik noem het dan ook al, maar ze willen terug naar 1775. Maar Kenneth, er spelen ook twee dingen. De eerste is, radicalisering is altijd ook een verdienmodel. Je bent niet equivalent, dus je wilt gewoon geld verdienen. Nou, dan ga je de meest wilde dingen beweren. En dat zal ook zo zijn dat hij geld verdient daarmee. Tweede is, het is eigenlijk identiteitspolitiek...

Turbo dit. En wij zitten er nog steeds op die culturele as. En links rechts is gewoon vervaagd. En daar kan je dus heel lang kan je dat volhouden. Het is misschien zelfs wel mogelijk. We zijn nu somber over Trumps dingen. Maar misschien dat hij toch... Maga weer een beetje weet te herstellen. Ik weet het niet. Maar op die identiteitsas. Daar kun je ontzettend scoren.

Ja, zeker. Kijk, het is een verdienmodel. Omdat mensen ervoor willen betalen. En waarom willen mensen ervoor willen betalen? Omdat ze er in geloven. Als je met gewone mensen... Ik doe dat wel eens op social media. Dan wil ik van mensen weten waarom. En dan vraag ik bijvoorbeeld over het liberalisme. En dan zeggen ze... Wat heeft het liberalisme me eigenlijk gebracht ooit? Het heeft alleen maar mijn cultuur weggevaagd.

Er zijn alleen maar andere mensen bijgekomen. Het feit dat je dat mag zeggen, dat heeft het liberalisme gebracht. Het secularisme is doorgeschoten. Ik mag mevrouw niet meer slaan. Individualisering is doorgeschoten, roepen ze dan allemaal. terug naar een samenleving waar sociale cohesie bestaat. En die wordt gevormd door christelijke normen en waardencultuur.

En de samenleving wordt te zien als collectief en niet het individu waar men vanuit gaat. Ja, maar nou even terug dus naar je eerder opmerking. Dus binnen die MAGA Make America Great Again beweging zijn er verschillende stromingen. Het is ook wel klassiek. Het woord klassiek hebben we al eerder laten vallen in deze uitzending.

Het is klassiek dat dus de extreme van het politieke spectrum elkaar de tent uitvechten. Een forum zagen we dat ook. Ja, en je krijgt dus allemaal afsplitsingen. Op een gegeven ogenblik gaan we dat nou hier ook zien.

En wat betekent dat dan voor die beweging in de toekomst en de steun voor Trump? We krijgen nu in ieder geval een strijd om de identiteit van de Republikeinse Partij. Als ik dan kijk naar J.D. Vance, die in principe de gedoodverfde opvolger is... en die noemt zich letterlijk en figuurlijk een postliberaal...

is een spreker elk jaar bij de conferentie van de Nationaal Conservatieven. Dus die stroming lijkt nu een beetje de overhand te krijgen. Het is dus ook geïnjecteerd met een behoorlijk radicaal katolicisme. Ja, en wat gaan dan inderdaad aan de mensen doen... die wel die liberale democratische rechtsstaat overeind willen houden? Die weliswaar die christelijke cultuur ook wel terug willen... maar niet ten koste van...

Allerlei individuele vrijheden. Want daar zit dan ook de crux. De individuele vrijheden. En dan krijg je dus. Wellicht een eindelijke opsplitsing. Een fragmentatie. Want we moeten ook bedenken dat. Een opsplitsing van partijen ook in Amerika wel is gebeurd. Zeker in de 19e eeuw. Aan de vooravond van de burgeroorlog is dat ook veelal gebeurd. Nou wil ik niet zeggen dat fragmentatie betekent dat er een burgeroorlog komt. Sommige Amerikaan denken dat wel door.

Ja, betekent het wel dat de temperatuur in de samenleving... flinke hoog is opgelopen. Dus ik sluit niet uit dat de Republikeinse Partij in rook opgaat. En dat een J.D. Vance bijvoorbeeld onder een andere noemer... op een gegeven moment verder moet gaan. Een eigen partij start. Ja, en dat zeg maar de klassiek... wat wij dan noemen klassiek conservatieve... gewoon vrije markt en beperkte overheid... kleine overheid.

Die bestaat inderdaad al. Die bestaat ook al. Dus die strijd is gaande. Maar ik moet wel waarschuwen. We zitten aan het begin van die strijd. Het is een prominente... Republikeinse afgevraagde Marjorie Taylor Greene. Heeft zich ook al echt met hand en tand nu verzet. Tegen het buitenlands beleid bijvoorbeeld van Amerika.

Dat is ook een breuklijn. Dus die facties moeten elkaar gaan vinden. Maar even kijken naar de toekomst. De nabije toekomst. Want op termijn is natuurlijk gewoon alles mogelijk. Dat weten we inmiddels wel. Maar als je nu kijkt, Trump heeft pakweg nog drie jaar te gaan... tot de komende verkiezingen, er komen midterms aan... voor zover die niet gefrustreerd worden.

Hoe zie je wat we dus nu hebben besproken? Dus het hele gedoe met de negatieve effecten van het buitenlandse beleid. De negatieve effecten op dit ogenblik voor het binnenlands beleid. Het feit dat hij eigenlijk... steeds meer onder druk komt te staan. Hoe zie je die positie van Trump dan voor de komende 1-2 jaar zich ontwikkelen? Ik denk dat de figuur Trump langzamerhand...

Niet figuurlijk, maar wel figuurlijk van het toneel verdwijnt. Niet letterlijk. Je ziet nu al dat hij eigenlijk niet 100% meer betrokken is bij al het beleid. Hij weet vaak niet eens wat voor beleid hij zelf heeft gevoerd of wat hij tekent. ook niet. Nee, precies, maar... Hij zit te golven. En dat betekent dus dat hij op dat moment niet aan het regeren is. Nee, precies. En hij is natuurlijk al vaak niet zo gecharmeerd van hele dikke briefing binders.

Die moet gaan doornemen. Dus langzamerhand zie je dat verschuiven naar de mensen om hem heen. Naar zijn entourage om hem heen. En die wordt steeds meer gedomineerd volgens mij. Door J.D. Wenz en zijn entourage. En ze zorgen er volgens mij voor. Dat hij overwinningen kan claimen. Ja, precies. Overwinning opgaans van niks. Ja, precies.

Maar kan je nou verwachten dat het beleid extremer gaat worden... doordat het meer naar ideologen verschuift? Of misschien wel minder extreem... omdat ze meer geconfronteerd worden met de realiteit? Ik denk dat de eerste stap is dat J.D. Wenz wel kan zorgen dat hij...

in ieder geval de opvolger wordt. Dat er heel duidelijke postliberale stroming... dus de boventoon gaat voeren. Verliezen ze volgens bij de midterms... dan wordt er aan zijn stoelpoot ook gezaagd... vanwege zijn ideologische invalshoeken. Als ze verliezen pas bij de presidentsverkiezingen. Dan denk ik dat je die echte scheuring gaat krijgen. Maar op kortere termijn. Dus mijn horizon is dan 2028. Januari 2029.

Is denk ik dat J.D. Vance daar duidelijk steeds meer afscheid gaat nemen van de liberale democratische rechtsstaat. En veel meer, nog veel meer op die identiteitspolitiek gaat zitten. En Amerika wil heel simpel gezegd veranderen in een autocratie. Ja. met een niet functionerende rechtsstaat. En dan wordt het een soort Rusland. Maar het is het logische gevolg van het willen terugbrengen... van die christelijke cultuur en normen en waarden. Ja, maar dat is ook wat Poetin doet.

Ja, nee, in ieder geval qua woorden inderdaad. Ik denk dat dat een mooi model is. Net zo goed als je zag dat wat Orbán heeft gedaan in Hongarije... ook voor het project 2025 van de Heritage Foundation... Belangrijk is geweest, ik bedoel, die Hongaren, een denktank die daar zich mee bezig heeft gehouden, trouwens ook een Poolse denktank.

Die zijn ook uitgenodigd om daar input voor te leveren. En die contacten lopen er nog steeds. Dus het is ontzettend helder wat daar moet gebeuren. Amerika moet veranderen in een autocratie. Met als project dat ook de liberale democratische rechtsstaat in Europa ondermijnd moet worden. En de Europese Unie als project, de NAVO als project, allemaal stoppen. Omdat dat niet past binnen dat nationaal conceptief.

Hij is ideologischer, hij is ook katholiek. We denken overigens ook dat antisemitisme en katholicisme... niet helemaal onverbonden zijn. Want de joden hebben Jezus vermoord, het bekende thema. Dus overal lopen lijntjes. Ik vind J-Defense echt heel gevaarlijk. Hebben we dit een beetje door in Europa? Nou, niet genoeg, denk ik. We zouden inderdaad meer achterop moeten slaan. Ik begrijp dat een van de...

TV-programma's heeft een tijdje geleden een mooi item gemaakt... over die netwerken tussen deze groepen in Europa en Amerika. Die waren al heel lang bekend. Die heb ik ook beschreven in mijn boek. Dat weten we al heel lang. Maar alsnog is daar het bewustzijn niet... Omdat we dan vervolgens pal moeten gaan staan voor de liberale democratische rechtsstaat. Moet je die gaan definiëren. Terwijl heel veel mensen toch zeggen van ja. Wat heeft die liberale democratische rechtsstaat nou precies.

opgeleverd. Dat is überhaupt de hele bron van die onvrede waar we nu al een paar decennia mee zitten. Ik denk dat we mensen weer gezellig het weekend kunnen studeren met dit verhaal. Op de radio ronden we alweer af, maar in de podcast gaan we langer door met luisteraarsvragen. Luistert op de radio, dan verwijs ik naar boekesteinandewijk.nl uw favoriete podcast-app. Maar eerst even dit. Software zo slim dat het simpel voelt. Grip op je boekhouding. Rust in je hoofd. Zo gebeurt. Met Moneybird.

Als je meespeelt met de Postcode Loterij steun je 147 goede doelen. En daar willen ze je graag voor bedanken. En zo maken we samen... De wereld een beetje mooier. Welkom terug. Om te beginnen, Tim Hart.

Die zegt, een kat in het nauw maakt rare sprongen. Dus bestaat de kans dat Trump nu veel verder op de autocratische toer gaat. Kan het dat ook hij zijn genoodzaakt ziet om te radicaliseren? Volgens mij is dat een soort wetmatigheid. Want zodra de onvrede toeneemt richting die agenda... dan moet hij wel autocratischer gaan optreden... om hoers te houden als het ware. inclusief radicalisering, inclusief bijvoorbeeld de omarming van iemand als Nick Fuentes.

Waardoor de onvrede wellicht nog groter wordt. Nog meer afvallen gekomen. Dus ja, er zit een soort zelfversterkende effect. Of je verzint iets als afleiding voor je binnenlandse problemen. Venezuela is een prachtig voorbeeld daarvan. Maar als er nou één element is van de tegenstand... richting het buitenlands beleid, is...

is juist het weer dreigen met het inzetten van militaire middelen in het buitenland. Maar hij is op het bevellen, maar hij bepaalt gewoon. De vraag is of dat dan vervolgens ook een afleiding is. Op dat moment wel, want als de hele wereld zich hier overheen begint te vallen... en er ontstaat enorme shit in Venezuela... op dat moment trekt hij gewoon de discussie weer naar zich toe. Dit is wat leiders doen.

Ja, maar ik denk in dit geval gezien zijn achterban... die gaat dat niet voor zoete koeken nemen. Nee, maar dat ben ik wel met je eens. Maar daarmee is de afleiding niet toch gecreëerd. De afleiding is regeerd, maar de onvrede en de rot binnen de Republikeinse Partij, langs de lijnen die we hebben besproken, die gaat gewoon door. Dus als eenmaal het Venezuela-affect enigszins is uitgewekt, dan komt alles weer... Ook dat is altijd zo.

Dat klopt, maar het gaat niet zomaar weg. Het zou nog ondermijnander zijn voor de Republikeinse Partij, ook voor een J.D. Vance trouwens, als Trump die afleiding wel gaat zoeken.

Erik Kerkhoven vraagt, zou het mogelijk kunnen zijn dat de legerleiding van de VS ingrijpt als Trump zijn fascistoïde taal in de praktijk gaat brengen en als hij president is geworden? Misschien gaat het over vans. Ik had het misschien even van tevoren moeten lezen. Maar het zou mogelijk kunnen zijn dat het Amerikaanse leger... als hoeder voor de democratie... hier ergens zich genoodzaakt ziet om iets te doen.

Ik zie dat echt niet zo 1, 2, 3 gebeuren. Dan moeten bijvoorbeeld in 2028 de verkiezingen in totaal worden gemanipuleerd, stopgezet enzovoort. Maar dan nog, we kennen het, want de baas van de voorzitter van de... Jezus van Staaf is ook vervangen met een pro-Trumpman. En in die hoogste geledingen zie je gewoon dat er een reshuffeling is. Maar als we daaronder kijken... De kolonels. Maar ook de... De mensen bijvoorbeeld die aanvallen op die Venezuelaanse bootjes uitvoeren. Die zijn allemaal...

...outside counsel aan het zoeken. Er zijn allemaal advocaten en juridische advies aan het inwinnen. Sterker nog, degene die erover ging... ...heeft ze ontslag genomen. Maar er is al langer onvrede... ...over dat beleid, hoe er met de Pentagon... ...met de militairen wordt omgegaan.

gegaan. En dat stamt niet alleen maar van deze termijn. Dat stamt natuurlijk al vanaf de eerste termijn. 6 januari speelt daar een rol bij. De woorden van Mark Miller die luiden nog behoorlijk hard in de oren van veel militairen. Dus ik zie dat niet een van die gebeuren. Amerika heeft er ook geen geschiedenis in. Ik denk, nou ja...

Het voorstellingsvermogen moet groot worden. Maar dit pakt er bijna nog niet. Ik ben het lastig om te beoordelen hoe dat zit met die Amerikaanse kruis. Want dat is een ontzettend goede vraag. Ook al denk je dat je daar een draai aan hebt gegeven. Hugo aan die vraag. Omdat je hem niet gelezen hebt. Maar het hele probleem is natuurlijk dat ik ervan overtuigd ben... dat heel veel militairen niets hebben met de minister van Defensie. Toen hij de hele top...

naar zich toe haalde. Een maand geleden denk ik. En dat allerlei flauwekul begon uit te kramen over... dat er een warrior ethos moest komen. Ik denk dat... Heel veel militairen. En ik ken er echt ook behoorlijk wat in de Verenigde Staten. Dat die het gevoel hebben. Ik word hier verneukt. Dit is niet mijn krijgsmacht. Ze zien hem als een belediging. Exact, dat is het juiste woord. En ik moet nog zien hoe die krijgsmacht daarin staat. Dus ik denk het niet. Ik denk dat ik eens ben met jou. Maar...

Je weet het gewoon niet op termijn als dit gewoon doorgaat. Want er is echt een hele duidelijke traditie in Amerika om neutraal te zijn. En Hexet en Trump die proberen die neutraliteit. op te heffen. En dat leidt gewoon tot problemen in zo'n grote organisatie. Dus ik moet nog zien wat hier gaat gebeuren. Dat is een onzekere factor. Ik denk dat de generaals het niet zullen doen. Maar we hebben wel een historisch president van iets anders.

Toen Nixon grote hoeveelheden whisky en tranquilizers ging nemen... heeft Kissinger eerst binnengekomen en heeft het atoomkoffertje weggehaald. Zie je Rubio dat doen? Rubio is natuurlijk ook zo'n jongen die... De opportunist zelf is. En heel veel pet op heeft tegenwoordig. Ja.

Nee, dat denk ik eerlijk gezegd niet dat hij dat 1, 2, 3 zou doen. Ik denk eerlijk gezegd dat het een J.D. Vance is die dat zou doen. Als je het hebt over een opportunist... en iemand die nu al bezig is om zijn toekomst veilig te stellen... door bijvoorbeeld om even terug te harken...

Op onze eerdere discussie. Ook Nick Fuentes bijvoorbeeld niet wil veroordelen. Maar alleen maar roept jongens we moeten verenigd blijven. Want we moeten die radicale linkse democraten bestrijden. Dus ik denk dat die wel in de gaten heeft. Hoe het een en ander gaat bij Trump. En dat die degene zal zijn die figuurlijk gesproken dat koffertje weg zal halen. En een paar jaar geleden noemde fans Trump nog een Hitler. Weet je nog? Ja.

Hij weet precies met wie die te maken heeft. Voordat je bij het ingrijpen van het leger komt... kon je misschien bij niet ingrijpen door het leger... terwijl dat wel wordt gevraagd. Ik denk aan de democraten... die democratische politici die in een filmpje, meen ik... hadden gewezen op richting de strijdkrachten... dat ze onwettige orders niet moeten nakomen. Precies, de vraag is dan ook een hele goede vraag.

En de politici, de democratische politici... die voelen dit inderdaad ook. En die voelden zich genoodzaakt, al zijn de veteranen zelf... om te zeggen van, denk eraan. Je hebt de plicht om onrechtmatige bevelen niet op te volgen. En het feit dat ze dat alleen al...

voelde dat ze dat moesten doen, is natuurlijk ook al een teken aan de wand. Dit richt zich dan natuurlijk op dat ingrijpen van de immigratiedienst in steden... waar Trump dan weer de federale... Hoe noemen die mensen elkaar weer? Van de strijdkrachten. De nationale garde achteraan stuurt. Dat soort dingen gaat het dan over, toch? Ja, maar ook als het gaat om die bootjes in Venezuela. En een mogelijke onrechtmatige actie in Venezuela. Maar vooral, het gaat met name om schenning van oorlogen.

Het zomaar neerschieten van onschuldige burgers... waarvan niet bewezen is dat ze competenten zijn. Daar gaat het denk ik vooral over, maar... De onrust die er is over die rol van de krijgsmaak... maakt die vraag een hele goede en een terechte. Maar ik zie het gewoon nu nog niet.

Ik denk dat er nog teveel achter de schermen zal worden gemanoeuvreerd... om Trump in een bepaalde zin wel tegen te houden. Had ik hier nog Thomas Dijker, die vraagt naar Newsom. Gouverneur van Californië. En hoe is Amerika breed op dit moment... de verhouding tussen de staten en de federale regering?

Dat is iets wat weleens eerder ook in onze uitzending ter sprake is gekomen. Ja, dat is een van de hoeders van de rechtsstaat, als je het zo zou willen noemen. Dat is een van de checks en balances in Amerika. De scheidslijn tussen de federale overheid en de staten is in die zin van belang. Dat je wel moet afvragen om welke staat het gaat. Gaat het om een rode staat? Gaat het om een blauwe staat? Want we hebben natuurlijk gezien... In de grijpen van de nationale garde was in...

Blauwe staten, democratisch gerunde steden. Aan de ene kant is het een bastion voor MAGA. Omdat er een aantal staten zijn die cultuuragenda... die identiteitsagenda enorm hard aan het doortrekken zijn. Denk aan Oklahoma, denk aan Tennessee. Ga maar eens kijken wat daar allemaal gebeurt. In de bibliotheek gebeurt. En denk aan Florida, wat er allemaal in de bibliotheek...

gebeurt bijvoorbeeld. Maar er zijn beperkingen als het gaat om wat die blauwe staten kan dwingen. Dat hebben we gezien bij de Nationale Garde. Die ook beperking is opgelegd door de rechter. Maar tegelijkertijd zijn er wel pogingen om bijvoorbeeld nu vanuit federaal niveau verkiezingen veel meer te gaan reguleren. Terwijl de grondwet zegt van dat is allemaal aan de staat. Dus er is een realisatie op federaal niveau dat het inderdaad de macht ligt.

ligt bij de staten. En ze hebben maar een beperkt aantal staten in hun greep. En dan heb je ook nog eens de rechters die af en toe een halt toeroepen. Denk aan de Texas Gerrymandering. Is een halt toegeroepen door de rechter. Dus is er een soort paradox. Aan de ene kant...

Moet je het hebben van de staten? Aan de andere kant heeft de juiste federale overheid nodig... om die staten te overrulen. Om bepaalde zaken voor elkaar te krijgen. In hoeverre is Californië interessant? Want je hoort continu... Berichtjes en dan zou er weer een initiatiefje zijn genomen om na te gaan of dat land onafhankelijker kan worden.

Ik denk dat dat onrealistisch is. Al is het alleen maar omdat California binnen de Verenigde Staten... prima zelfstandig kan functioneren. Omdat het gewoon een van de rijkste staten is. Trouwens niet alleen van de Verenigde Staten, maar van de wereld. Ja, nummer vijf in de wereld. Ja, nummer vijf, nummer zes, het fluctueert. Daarentegen is het wel af en toe ook een zooitje.

In Californische steden. Dus het gaat niet altijd even goed met het openbaar bestuur. Die hele discussie over die onafhankelijkheid. Die discussie over onafhankelijkheid. Ook daar gaat het een beetje richting... kan er een militaire ingrijper zijn door de krijgsmacht... om Trump te frustreren.

Zie ik dat ook niet één voor die gebeuren. Want er zijn nog te veel voordelen. Maar is dat serieus of niet die discussies die daar gaan? Er zijn zeker mensen die daar heel serieus over zijn. Net zoals die er zijn ook in Texas bijvoorbeeld. Of in Idaho bijvoorbeeld, die zijn er ook. En als er op een gegeven moment een moment komt... dat alles van de federale overheid gericht is om California te gronden te richten... dan is denk ik California...

Eigenwijs genoeg. Heeft het een identiteit genoeg. Heeft het een grote economie genoeg. Om inderdaad te zeggen. Wij gaan ons afscheiden. Het probleem is. Het mag eigenlijk niet. Je mag je niet van de Verenigde Staten grondwettelijk afscheiden. En dus zal het inderdaad... Niet goed schiks, maar kwaad schiks. Nog even dat ideologische punt. Dat vind ik interessant. De macht van de deelstaten, wat in de grondheid heel verankerd is... is een oneindige inspiratiebron voor conservatief Amerika.

Probleempjes, ja, nu is Trump natuurlijk wel de federale macht geworden. En je zou dus denken dat dan nog die theorie wat verder wordt ontwikkeld. Maar de ideologie is kauwgom, hè? Ideologie is er inderdaad. Als je de macht niet hebt, dan is je ideologie heel belangrijk. En als je de macht wel hebt, dan moet je daar pragmatisch mee omgaan. Denk bijvoorbeeld juist weer aan die culturele issues. Als het gaat om abortus of religie, dan mag dat allemaal elkaar...

dan moet het allemaal lokaal. Maar als het gaat om verkiezingen, nationale verkiezingen... dan wil de federale overheid, de wachthebbers... willen daar wel een grote vinger in de pap hebben. Dus nogmaals, dat is een paradox die erin zit. Een spanning die erin zit. En de federale overheid is ideoloogisch voor hun inderdaad te groot. Dus we zien ook de afgelopen 9 tot 10 maanden... dat aan de ene kant de invloed van de federale overheid... expres bewust wordt teruggeschaald.

Denk bijvoorbeeld aan het ministerie van Onderwijs. Maar op andere vlakken wordt die alleen maar groter. En wordt het allemaal geconcentreerd in de persoon van de president. En de staatsschuld is hoger dan nooit.

Hoger dan het absoluut. Tot slot nog even, naast de rol van de staat... heb je natuurlijk als check-and-balance ook nog het Hoge Rechtshof... waar recent een uitstekend boek over is verschenen. Zeker. Hij achterhaalt er weer maar. Ik ga even reclame voor je boek. De tent gaat gewoon door, dus koop dat boek. Kan het hoofdgerechtshof nog wat doen om deze ellende te stoppen? Of is die daarvoor ook al te volgestopt met Maka Volk?

Het Hoge Rechtshof is een beetje een geïsoleerd instituut. Wat ook heel erg veel zich zorgen maakt om de eigen legitimiteit. De eigen rol en positie in die trias politica. Die het natuurlijk wil bewaren. En dat betekent dat er... per definitie niet al te harde uitspraken moeten worden gedaan... ten nadele van de president. Tegelijkertijd moeten ze natuurlijk wel die grondwet bewaken. Ik denk dat er net zoals afgelopen jaar is, dit jaar...

Komend jaar, een heel belangrijk jaar. Een paar fundamentele beslissingen moeten worden genomen. Bijvoorbeeld over die importheffingen. Bijvoorbeeld over de macht om mensen te ontslaan. Zoals bijvoorbeeld mensen van de Federal Reserve. Inclusief de voorzitter. En dat soort zaken komen allemaal... al dat soort fundamentele structurele zaken komen nu al aan bod. En als het hooggerechtshof nu eindelijk een keer een lijn in het zand trekt...

Dan is de grote vraag hoe Donald Trump gaat handelen. Of hij gaat luisteren, ja of nee. En wat vervolgens dan de publieke opinie zegt. En wat ook zijn eigen partij zegt. En als hij niet luistert, dan is het het einde. Nou, dan is de constitutionele crisis die we sinds 20 januari hebben... dan is die compleet. Dit was weer Boekestein en de Wijk. Namens Aretjan Boekestein en Rob de Wijk zeg ik dank voor het luisteren. Speciale dank aan Kenneth Manusama.

En fijn weekend. Als dat nog kan nu na deze uitzending. Ik doe het altijd weer. Dankjewel Kenneth. Team Leader, de bedrijfssoftware voor het MKB.