Blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Boekestein in de Wijk. Hugo
Rijtsma. Dinsdag 3 maart. Welkom bij Boekestein in de Wijk. Op zoek naar de nieuwe wereldorde. Elke dinsdag en donderdag beantwoorden we vragen van onze luisteraars... die u kunt sturen naar boekesteinindewijk.bnr.nl. En vandaag gaat natuurlijk de aandacht uit naar Iran. Arnold Hardes, die zegt... beste heren, waarom is Trump een schoothond van Netanyahu?
Naar mijn mening lijkt het of Trump China de wereldmacht wil geven... want ondanks dat Iran geen grote schade aanricht... zorgt het ervoor dat Amerika en bondgenoten... haar voorraad luchtdoelafweerraketten verbruikt. Tevens geeft het goede informatie weer... over hoe afweersystemen werken en functioneren. Dus, twee vragen eigenlijk hier van Arnold. Is Trump, naar jullie idee, hier het schoothondje van Netanjauw
Dat is een mooie vraag voor Arik Jan. Juist hondjes
Nou luister, het is een beetje een lastige vraag. Moeten we in delen opsplitsen. Waarom heeft Trump zich laten ompraten door Netanjauw? Laten we hem zo eventjes pakken, het eerste deel. Netanyahu wil al 30, 40 jaar dat het Iran-regime weggaat. En het is inderdaad opvallend dat Trump zich heeft laten ompraten... want hij was eigenlijk hartstikke tegen. Hij wilde dat diplomatie een kans gaf. Hij wist ook dat MAGA er hartstikke tegen was.
Dus waarom is het gebeurd? Er zijn allemaal samensweerders, waaronder Leon de Winter... die dus nu zeggen van ja, 80% van de olie door de golf gaat naar China toe. Dit is dus een manier van Amerika om de olie naar China... af te snijden. Maar uiteindelijk is dat maar 13 procent. Er gaat veel meer olie dus van de andere golflanden naar China. Dat is overigens de helft van de Chinese import. Nou
ook vanuit Rusland eigenlijk, Jan. Dit komt overal vandaan, maar
niet uit Iran. En ik denk dus dat dat een beetje... te ver gezocht is. Ook omdat uiteindelijk wil natuurlijk Trump... tot een soort deal komen met China. Omdat hij zo afhankelijk is van China met die kritieke metalen... waar we zo vaak over spreken. 45%
van China's olieimport gaat door de straat van Hormuz. Die dus nu dicht ligt. Dus niet alleen Iran, maar de olie uit Qatar... kan nu ook niet naar China komen.
Nee, maar het kan ook niet naar ons komen. Naar onze Europeanen. Dus ik bedoel, we zitten allemaal in hetzelfde schuitje door deze oorlog. Dus nee, het gaat er echt gewoon om van hoeveel komt er uit Iran en gaat er dan naar... Dat is dus relatief weinig. Weten we nou waarom Trump een schoothond is van Netanyahu
Ik hoorde
hier wel een schoothondje in, Arit
Een schoothondje zit volgens mij hier toch meer in... hij is zo betoverd geraakt door het succes van Venezuela... en hij denkt misschien kan ik het wel herhalen in Iran... terwijl Iran een totaal andere case is. En hij droomt dan weer van de Nobelprijs. En dat hij een vredespresident kan zijn. Dat hij een tv-momentje weer heeft. Ik denk dat dat meer wat is wat Trump drijft. Wat denk jij Rob
Ik vind het heel lastig hoor. Waarom Trump op dit moment toch echt meegaat met Netanjahu. Ik vind het echt heel erg moeilijk te beantwoorden. Ik denk dat er verschillende motivaties aan de grondslag liggen. Netanjahu wilde absoluut regime change. En Amerika heeft nou eenmaal die armada voor de kust van Iran bij elkaar geharkt. Maar wist eigenlijk ook niet
precies wat hij ermee moest. En ik denk dat de motivatie van Trump in belangrijke mate is dat Iran en de Iraanse onderhandel En dat hij gewoon daar boos op is. En dat die twee motiveringen bij elkaar komen. En ik denk dus dat wat dat betreft Trump een hele andere motivatie heeft dan Netanjahu. En daarmee is Trump niet de schoonhot van Netanjahu. Maar goed, ik bedoel, Jan kan het ook gelijk hebben hoor
Maar je kan ook zeggen, als je dus een hamer in je hand hebt... dan ga je die misschien ook gebruiken.
Nou ja, dat zou ook kunnen, want dat is inderdaad een mogelijkheid. Maar ja, aan de andere kant gebruiken, want een ander deel van die vraag is... en dat is een terechte vraag. Hij wijst, Arnold Harders, op het aantal luchtdoelraketten. Ja. Ja, en dat geldt niet alleen voor luchtdoelraketten... maar het geldt eigenlijk ook voor munitie in algemene zin. Dat weten we al een hele tijd, dat die voorraden redelijk beperkt zijn. Trump zegt natuurlijk wel... we hebben overal in de hele
wereld munitievoorraden liggen. Klopt, die liggen ook in Israël en daar mag Amerika gebruik van maken. Maar dat wil nog niet zeggen dat onder andere door die oorlog in Oekraïne... en door de leveringen die er zijn geweest via de NAVO aan... via Europese navellanden aan Oekraïne... dat gewoon eigenlijk die voorraden behoorlijk aan het afnemen zijn. Het allerbelangrijkste is, denk ik... dat dit wel een cadeau is voor China.
Want als dit dus mislukt, deze hele operatie... als er geen regime change komt... als Trump een afgaaf maakt in eigen land... dan is dat ongelooflijk goed voor China...
Dat is ook interessant, moet je je voorstellen. China koopt dus veel olie in de golf, ook bij al die anderen staan. Beschermt dat eigenlijk militair nauwelijks? Er zit heel veel Amerikaanse basis. Nou, Amerika koopt maar heel weinig olie uit de golf... want ze hebben zelf olie. En dus Amerika doet allemaal dit soort dingen... en daar wordt het land moe van en daar wordt het land arm van. En China zit gewoon op zijn luieren te rusten, hè?
op z'n lauren te rusten. Dus het is toch een merkwaardige wereld... waarin wij
leven. Het is onduidelijk wat de uitkomst hiervan is. Maar er is een vrij grote kans... dat China inderdaad... zoals hier wordt gesuggereerd door Arnold... eigenlijk de lachende derde wordt Ja
zeker. Jullie hadden het over die uitzending van WNL... waar Leon de Winter te gast was. Ik had een vraag van Sander Dijkema. Die had dat ook zitten kijken. En vroeg dus of jullie het eens zijn met zijn kennelijke stelling... dat hier een briljante strategie in zit. Ik heb het zelf niet gezien. Sander citeert Leon de Winter als hij gezegd zou hebben... Trump is bezig die verschrikkelijke samenleving... in Rusland, Iran,
Noord-Korea en China uit elkaar te spelen. Zou dat een strategische overweging kunnen zijn geweest wat jullie betreft?
Nou, de feiten zijn anders. We zien dat Rusland, Noord-Korea en China bij elkaar komen.
En
die hadden elkaar vasthouden dat Iran... wordt losgeweekt uit dat kamp. Dat is al een tijdje zichtbaar. Maar Noord-Korea is de belangrijkste leverancier op dit ogenblik van munitie. China levert componenten voor de wapensystemen van Rusland. En begint inmiddels Rusland te zien als een soort van zalstaat. Dus het is gewoon feitelijk onjuist. Als hij dit zo heeft gezegd, dan is het feitelijk onjuist
Ja. Weet je, Leon heeft dus de neiging om hiernaar te kijken... vanuit een Israëli's perspectief. En vanuit Israëli's is het natuurlijk gewoon heerlijk... als Amerika-Iraan verzwakt. En dan probeert hij dat allemaal dus goed te praten... met een soort briljante strategische perspectief. Ja, die
is er niet. Die is er niet. Weet je, jongens, ik bedoel, dit is gewoon wel het ABC van... Om het maar zo te zeggen van mijn vakgebied. Hoewel natuurlijk heel veel mensen nu zeggen van dat slaat allemaal nergens op en dat klopt niet. Als je zo'n operatie begint, dan begint het met duidelijke doelstellingen. Nou die doelstellingen die fluctueerden over de tijd. De ene keer ging het over het einde maken van het nucleaire programma. Dan ging het
weer over raketten, dan ging het weer over regimechanges. Maar je hebt duidelijke doelstellingen nodig... om je strategie te kunnen formuleren. En wat je in je strategie doet... dat is die doelstellingen koppelen aan militaire middelen. Dus als jij een einde wil maken aan het raketprogramma... dan moet je de militaire middelen hebben... om dat hele raketprogramma compleet van de aarde te bombarderen. Nou is het probleem dat als het gaat
om regimechange... dat dat gelukt is met bombardementen. Er is ook een fantastisch boek over geschreven door Robert Pape... Bombing to Win. Iedere keer zie je dus dat Westerse landen naar het luchtwapen grijpen... omdat ze zeggen, we doen het alleen met het luchtwapen... want we hoeven geen grondtroepen in te zetten. En dan kunnen we op die manier een oorlog winnen. Het enige wat er dichtbij kwam is in 1999 het Kosovo-oorlog... Daar zijn geen grondtroepen voor ingezet. Daar is
alleen maar gebombardeerd. Ja, en is dat nou een succes geworden? Ja, daar zijn de geleerden niet helemaal over eens... want er is nog steeds shit in Kosovo. Nog steeds gewoon is de problematiek daar niet op gelost. Dus als je geen strategie hebt, en die is er niet... omdat er geen duidelijke doelstellingen zijn... omdat je dus niet in staat bent om die militaire middelen te koppelen... aan die doelstellingen en dan in een strategie te bepalen hoe je dat gaat doen... Ja,
dan is de kans dat dat mislukt vrij groot. Dus dat is de enorme gok die op dit ogenblik wordt genomen door de Amerikanen. Dus als de bevolking nu niet in opstand komt... en eigenlijk de macht overneemt, dan is het mislukt. Dat is het hele punt
Weet je, O'Brien is ook gepromoveerd op airpower. En die beschrijft dan ook van... Hitler probeerde Engeland via bommen op de knieën te krijgen. Dat is niet gelukt. En zo zijn er vele voorbeelden. Ja. Dat is
echt het grote probleem,
ja.
Dus een geniaal team, waarover werd gesproken in deze vraag. Het is geen geniaal team. Wat is wel belangrijk om even hier te realiseren... dat het beleid wordt echt nu gemaakt in de kleine groep... in het Witte Huis. En de experts zitten in de ministeries... en die worden niet geraadpleegd. En dat is ook het grote probleem met de onderhandelingen. Het is een ander soort diplomatie waarbij Amerika op de
tegenstander gaat zitten om het te laten capituleren. Dat is echt een hele andere manier van diplomatie bedreigen, voor zover je diplomatie kan noemen, dan dat wij tot nu toe hebben gezien. En op het moment dus dat er niet gecapituleerd wordt, dan moet je ingrijpen met je militaire middelen. Nou, dat doet Amerika ook. En dat is waarschijnlijk ook de reden waarom het ministerie van Defensie ineens het ministerie van Oorlog heet. Want je moet toch wat met je ministerie.
En daar moet je gewoon ook inderdaad oorlog mee voeren. Maar het is dus niet een geniaal team die hier bezig is. Ik bedoel, daar is nou zoveel onderzoek naar geweest. Daar is zoveel over geschreven. Daar is zoveel bewijs van dat dat niet het geval is... En dan kan hij dus ook niet bezig zijn... om een of ander Amerikaanse imperium weer op te bouwen. Want dat is niet de
bedoeling van deze operatie. Dat imperium bestaat uit de westelijke hoofdgrond... volgens de veiligheidsstrategie die een paar maanden geleden is
geschreven. Om een mooie historische parallel te maken... Bij die Irak-oorlog in 2003... waren natuurlijk heel veel mensen State Department. Dat lijkt me niet een goed idee om Saddam Hussein er weg te halen. Want die Irakese, dat wordt een burgeroorlog in Irak. Nou, nu heb je State Department ook weer totaal omzeild. Nu zit de Kuzner, loopt een beetje op zijn manchette... te schrijven hoe het allemaal moet. Samen met die andere jongen. Terwijl, mensen die... verstand hebben van de
Iraanse samenleving... met al die minderheden. Zeggen van, nou, ik weet niet of dit nou... een echte geweldig idee heeft. Dus steeds wordt weer dezelfde fout gemaakt eigenlijk.
Daar heb je helemaal gelijk in. Het is ontzettend aardig dat je wat dat betreft... de operatie tegen Saddam Hussein noemde in 2003. Want iedereen zat op dat moment te juichen dat dat gebeurde. Dat gaat helemaal goed. Ik behoorde tot de groep die zei van... tut, tut, ho, ho, laten we even kijken. Misschien ben je nog wel in staat om Saddam Hussein te doden. Maar dat betekent nog niet dat alles koek en ei is... en dat je een soepele machtstransitie hebt. Dat is ook niet gebeurd, want we
zitten nu nog met de ellende in Irak. Zo is het
Even zien, ik heb nog meerdere vragen. Over bijvoorbeeld de rol van China, van
Rusland...
Ja, oké. China is belangrijk, hoor.
Luc van
der Bloeg schrijft erbij... een daadwerkelijke luisteraar uit Zandbommel. Dat is bijzonder
Daarom moeten we hem
ook even
aan de
hand houden. En voor straf moet Arik Jallen
bang
worden
China heeft dus als reactie gegeven vandaag of gisteren... het is een schande dat Iran zomaar wordt aangevallen. Dat kan toch niet. En China is natuurlijk doodsbang dat ze... Dat ze dus geen olie meer daar kunnen krijgen. Dat is echt een heel belangrijk Chinees belang. Dus China baalt hier enorm van wat hier gebeurt. En men zal echt elke seconde kijken aan die straat van Hormuz. Wat denk jij, Rob
Ja, dat denk ik ook. En er is ook overleg geweest tussen Lavrov en Wang Yi, de minister van... buitenlandse zaken van China. En die zeiden ook van, ja, dit kan natuurlijk niet. China kan hier nu hetzelfde overkomen als in Venezuela. Namelijk dat ze geen toegang meer hebben tot dat land. Dat zou kunnen. Ze investeren nu 100 miljard aan... Ja, ze hebben 100 miljard aan investeringen lopen, die Chinezen, in Iran. Ja, dat ben je dan gewoon kwijt. Dat geldt dus ook
voor de Chinese investeringen. een redelijke probleem. Maar ik denk dat op langere termijn de problemen voor China niet zo geweldig groot zijn. Want ze kunnen ook olie halen uit Rusland. Dus dat is allemaal niet zo'n geweldig probleem. Een groter probleem heeft Heeft Rusland, denk ik. Volgens mij was dat een vraag van Mark van den Kieboom
Ja, hadden we hier ook nog staan. In dat verband denk ik ook nog van, ja, dit is nu wel al nummer drie voor Rusland. Want hiervoor Iran, dus Venezuela. En daarvoor Syrië. Dus de bondgenoten worden wel bij borstjes aangevallen of vallen weg. Zonder dat Moskou dus een vinger uitsteekt. Ja,
dat klopt. Dat kunnen ze ook niet. een land van niks, Rusland. De politie van
Rusland is dus verzwakt in het Midden-Oosten. En precies wat Rob zegt, de Russische krijgsmacht is niet sterk in het Midden-Oosten. Een beetje met die tattoos, waar zitten ze En zoveel is het niet. En Iraniërs zijn ook kwaad dat de Russen helemaal niks doen. Maar ze kunnen niet veel.
Op termijn heeft Rusland een geweldig probleem hiermee. Maar dat hangt er dus vanaf hoe Trump zich gaat verhouden tot Rusland. Tot nu toe heeft hij de kant gekozen voor Rusland. We hadden het net ook even over een strategie. Als jij dus echt gewoon staat voor vrijheid en democratie... en je bent tegen slechte leiders... dan zou eigenlijk Trump net zo moeten optreden tegen Poetin... als tegen Garmenei. Ja, dat is natuurlijk gewoon wat er is. Dus ook hier blijkt
gewoon uit dat Trump totaal onvoorspelbaar is. En gewoon hele rare keuzes maakt. Hoe je het ook bent of verkeerd. Maar realiseer je wat er gebeurd is de afgelopen jaren. Is dat er afspraken zijn gemaakt tussen Iran... en Rusland over het verleggen van de routes... die steeds moeilijker worden vanuit bijvoorbeeld Sint-Petersburg... en dan door de Oostzee en de Noordzee,
et cetera. Er zijn routes nu gemaakt. Bijvoorbeeld de internationale Noord-Zuidcorridor... die moet in 2026, dus dit jaar, tot stand komen... om ervoor te zorgen dat er Russische goederen... via, in dit geval Astana... overzee, maar ook via snelle treinverbindingen... kunnen worden vervoerd via Iran naar de buitenwereld. Onder andere in de richting van India. Dus daar zit wel echt een probleem in.
Als het dus gewoon niet doorgaat voor Rusland. Want dat betekent eigenlijk gewoon dat Rusland geïsoleerd wordt
Exact. Astana, hoe zit het ook weer op de kaart? Is dat via Kazachstan
Ja
Ja
Azerbaijan.
En dan de Kaspische Zee. Ja. Oké. We zullen even goed de kaart kijken voor Poetin. Ik had hier nog Toon Lamers. Die haalt Trumps eerdere uitspraak tegen Zelensky aan. Weet je nog? You're gambling with World War III.
Ja
En die haalt zich af of Trump hiermee en alle... die deze oorlog nog kan hebben. Noem bijvoorbeeld ook... zou dit misschien een momentje kunnen zijn... nu Trump terug is in het Midden-Oosten... voor Xi om Taiwan te pakken. Of Trump hier gambelt met World War III? Ja, dat denk ik wel.
Ariel? Kijk, het is heel duidelijk. Poetin valt dus Oekraïne aan. Nou, kennelijk mag dat dus. Amerika valt Venezuela aan. Kennelijk mag dat. En Amerika valt Iran aan. Kennelijk Israël ook. Kennelijk mag dat. Nou... Elke boef in de wereld die ook zin heeft om eens wat grenzen te verleggen... die kan een historische president aanhalen. En dat in zichzelf maakt de wereld al veel instabieler dan die was
Dat klopt. Eigenlijk is het al sprake van een wereldconflict. Alle leden van de Veiligheidsraad zijn op een of andere manier... betrokken bij de grote conflicten in de wereld en staan tegenover elkaar. En dat betekent dus ook dat de Veiligheidsraad niet meer functioneert. En dat is dus buitengewoon gevaarlijk. Of de Chinezen nu bereid zijn om Taiwan aan te vallen. Dat lijkt voor de hand te liggen. Maar dan wordt... TSMC, dat is een grote fabriek waar de chips worden gemaakt
van de wereld. Die TSMC valt dan waarschijnlijk stil. En dat betekent dat de Chinezen ook geen geavanceerde chips meer kunnen krijgen van bijvoorbeeld Nvidia. Want die worden toevallig op Taiwan gemaakt. Dus TSMC is denk ik een zeer belangrijke... onderdeel van de afschrikking van Taiwan in de richting van China om daadwerkelijk te gaan aanvallen. Dus je kunt dat niet helemaal met elkaar vergelijken, hoewel de gedachte heel erg logisch is
En even afgeschieden van de derde wereldoorlog, als er een enorme burgeroorlog in Iran ontstaat, dan komen er gigantische vluchtelingenstromen op gang. En je ziet nu al dus dat Turkije heeft de grenzen al gesloten met Iran. Dus dat is ook Ja ook dat nog
Oké, genoeg ellende voor vandaag. Morgen meer. Tot morgen.