¶ Intro / Opening
Goedemiddag
¶ Dood Khamenei en Militaire Escalatie
En uiteraard, deze extra nieuwsuitzending... gaat helemaal over de situatie in het Midden-Oosten. Iran en de aanvallen die dat land weer pleegt... op een groot aantal andere doelen. Eén ding weten we inmiddels wel zeker, dat de Iraanse opperste leider Ali Khamenei gisteren stierf.
Iran's supreme leader, de 86-jarige Ayatollah Ali Khamenei, is dood. Dat is volgens informaties van de Iranische state-televisie en de Iranische state-run nieuwsagentie. We
zullen de oplossingen voor de Iranische volk veranderen. We zullen de oplossingen voor de Iranische volk veranderen.
Van het grootste belang is natuurlijk dat die aanvallen van Iran... op landen in de regio, die moeten stoppen. En we hadden natuurlijk al lang grote zorgen over het Iraanse regime. Zeer gewelddadig naar eigen bevolking. Ook de ontwikkeling van het nucleaire en het raketprogramma... hebben we met grote zorgen gevolgd. Het allerbelangrijkste is dat er nu stabiliteit in de regio komt.
De laatste was onze kerstverse minister van Buitenlandse Zaken... Tom Berendsen, die bij exclusief sprake... Middels Geert-Jan Haan. Wat gaan we doen? Nou, even in de studio allereerst... buitengrondcommentator Bernhard Hammelberg. Bernhard, welkom. Hallo, goeiemiddag. En opnieuw is Martine van den Berg ook bij ons. Schrijver van meerdere boeken. Onder meer eentje over het Midden-Oosten. Lang woonachtig geweest in Israël. Martine, fijn dat je net als gisteren weer bij ons bent om te duiden.
Ja, dankjewel.
Aan ons om al het nieuws samen te vatten... en te kijken hoe de situatie verder gaat. Maar dat doen we ook nog met eigen experts. Onze correspondenten in Amerika en in Tel Aviv. Jan Posma en Ralf Dekkers. Die hebben straks tijd voor. We gaan kijken met Sander Terphuis... Jurist en gevlucht Iraniër naar hoe de situatie daar op straat is. Maar we gaan eerst naar het militaire kijken. Want wat zien we nu gebeuren? De Iraniërs hebben gisteren
al geconstateerd... een grote hoeveelheid ballistische raketten en drones. En daarvan hebben ze nog niet alles gebruikt, zo lijkt het. Er worden ook vandaag, op deze zondag, weer aanvallen uitgevoerd... op nog meer doelen dan we eerst dachten. We gaan naar Patrick Bolder. bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Als duider en een vaste gast bij ons. Patrick, fijn dat je er bent. Goedemiddag, Bas. Wat zie jij gebeuren? Kunnen we even een soort stavaza, stand van zaken, neerzetten
Ja. Nou, eigenlijk, vanochtend nam ik het nieuws tot het moment... toen dacht ik van ja, het is eigenlijk gewoon doorgegaan. Tot nu toe ook over en weer aanvallen. En dat hadden we ook wel kunnen verwachten. De Iraniërs die zeggen nu helemaal dat nu Khamenei is gedood... de wraak zal enorm zijn. Trump reageert er natuurlijk weer op van nou, dat moeten ze niet wagen... want dan zien ze iets wat ze nog nooit gezien hebben. Op zijn Trumps natuurlijk.
Maar inmiddels zie je ook wel dat zo'n luchtverdedigingssysteem... Het hele Israëlische luchtverdedigingssysteem kent toch altijd wel lekken. Net ook gisteren in de buurt van de oude stad van Jeruzalem... lijkt een Iraanse ballistische raket te zijn neergestort. En vanochtend, een paar uur terug, in Beit Shemesh, dat is een... De Israëlische stad tussen Jeruzalem en Tel Aviv, zeg maar.
En daar zijn een aantal doden gevallen. Nou, dat zal natuurlijk weer extra reacties van de Israëlische kant doen oplaaien. Maar ook de aanvallen in de golfstraten, dat gaat ook nog gewoon door. Dus we zien eigenlijk een voortzetting van wat gisteren stopte, moet ik zeggen
Zeker. Het laatste nieuws daar, acht doden inmiddels te betreuren. Ja, precies. En een groot aantal gewonden. Waarschijnlijk is daar inderdaad een raket ingeslagen in een... schuilkelder. Dat heeft een ravage gegeven. Het kan nog zijn dat er... Nog veel meer doden, helaas, zullen worden gevonden. Ook opmerkelijk, niet alleen Amerikaanse basis aangevallen...
in het verre Midden-Oosten, tot in Oman toe. Notabene de partij die alle onderhandelingstafels... de afgelopen tijd open zette om te zorgen... dat ze daar de partijen tegenover elkaar zetten. Dat moet toch zuur voelen? En Cyprus is ook twee keer aangevallen, begrijp ik.
Ja, de Britten die daar zitten, die hebben dat gemeld. Daar zitten Britse militairen op Cyprus om die bestandslijn tussen de Turkse Cyprioten en de Griekse Cyprioten te bewaken, de blauwe lijn. Ja, of dat nou echt getarget is op die Britse militairen, dat is mij de vraag. En misschien zijn het gewoon wel afzwaaiers ook, dat kan ook nog. Want vanuit Iran schiet je raketten naar het westen. En waar die dan neerkomen, dat heb je vaak niet helemaal in de hand. Maar het duidt er wel op dat
Iran ook nog niet klaar is. En ook al is de opperste leiding weg... er lijkt nog steeds wel genoeg motivatie te zijn om terug te slaan. En zolang ze dat kunnen volhouden, zullen ze dat ook volhouden, ben ik bang. Dus daar zitten we nu naar te kijken.
Ja, ik wil nog even inhaken op Cyprus. Ik zag inderdaad dat de Britten, Stammer vooral, dit probeerden klein te houden. En dat begrijp ik ook helemaal. Want de UK doet natuurlijk niet voor niets niet mee aan deze aanval. Ze willen heel duidelijk maken dat ze er buiten staan. Maar wat wel volgens mij misschien een beetje goed bewaard geheim is... is dat Cyprus de laatste tien jaar steeds dichter naar Israël is toegekropen. En ze heel veel onderlinge contacten hebben.
Ook dat er bijvoorbeeld vluchten... die worden weggeleid van Tel Aviv in tijden van nood. Die komen allemaal op Cyprus aan. Cyprus is echt wel een soort... buddy van Israël geworden.
Dus
het zou ook kunnen dat hier wel een reden achter zit... of dat per se Britten zijn of Cyprus in het algemeen. Dat laat zich nog even
raden. Ik begrijp dat Cyprus ook bekend staat. Het feit dat Israëlse stellen niet voor de... Dat kan alleen
maar op een andere
manier. Maar die gaan daar heel veel trouwen inderdaad. Dus ja, dat klopt wel, dat verhaal. Maar dan zou het meer het land, het eiland
zijn dan de basis. Patrick
goedemiddag. Ik heb een vraag. Ik wil het in exacte getallen weten. Hoeveel raketten heeft hij er al nog? GELACH Je weet dat ik die vraag niet kan beantwoorden
Nee, maar je begrijpt de vraag eigenlijk. We hebben
allemaal de redenering dat in die eerste oorlog vorig jaar... hebben ze wel wat weggeschoten, maar niet alles.
Ja,
ongeveer een derde is
toen verloren gegaan. Ja, precies. Dus
hebben we enig idee hoe groot het arsenaal is... en vooral hoe groot het arsenaal is aan lanceringrichtingen.
Nee, echt, daar durft niemand een uitspraak over te doen. Ook de Israëli's zeggen wel, we hebben een aantal lanceringrichtingen geraakt gisteren. Daar hadden we het ook over, die dingen staan op wielen, die kan je redelijk snel wegrijden. Ik heb echt geen flauw idee, Bernard. Nee, ik denk dat niemand dat eigenlijk... Misschien alleen de Israëli's weten dat, want die hebben een hele goede informatiepositie.
En toch is het de vraag, inderdaad, hoe lang kunnen ze het volhouden? Als je een schier oneindelijke onafhankelijkheid... Onuitputtelijk dank je wel. Hoeveel het raketten hebt tot je beschikking... dan kan je het hele verhaal uitzitten. Dan kan je wachten tot de Israëli's en de Amerikanen... door hun verdedigingswapens zijn heen geschoten.
Ja, maar dan moet je ze wel op een betere manier inzetten. Je ziet nu dat het mondjesmaat steeds raketten gaan. En dat betekent dat de luchtverdediging de tijd heeft... om al die verschillende raketten best wel goed uit de lucht te halen. Ja, af en toe lekt er eentje door, zoals we hebben gezien natuurlijk. Maar echt hele grote barrages. En dan heb je echt over dertig of meer raketten tegelijk... op ongeveer hetzelfde doel. Ja, dan heeft de luchtverdediging een
groot probleem. En dan komen er een heleboel door. Maar dat zien we ook niet echt, volgens mij. Dus wat dat betreft is die Iraanse strategie... Die wil ik niet, zeg maar. Martine? Het zaait wel terreur, maar echt dat je daarmee hele grote doelen raakt en heel veel doelen raakt, dat is nog niet aan de orde, lijkt het.
Ja, vanochtend vroeg was er een incursie van drones. En toen melden ze op de Israëlische tv dat dit misschien de volgende fase is. Want inderdaad, het is natuurlijk wel het strategische doel... van de Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten... om alle raketlanceringen onschadelijk te maken. Maar drones kun je natuurlijk gewoon in je huis verbergen en omhoog doen. Ja. En ze zeiden, het is niet voor niets... dat Iran, zijn grote leverancier van drones aan Rusland... Iran heeft hele goede drones.
Ze hebben ook in de junioorlog, de twaalfdaagse oorlog vorig jaar... heel veel schade aangericht. Het is ook lastiger voor het luchtafweer. Dus in Israël is volgens mij de verwachting... dat als Iran door zijn voorraad heen is van lange afstandsraketten... dat dit de volgende fase is. En daarom zeggen ze ook, dit gaat nog wel een week of twee duren.
Kijk wel. Nou ja, die drones, dan heb je het echt wel over grotere drones hoor. Die moeten toch zo'n duizend tot vijftienhonderd kilometer over
deur gaan vanuit Iran. Ja, dat is
waar. Die heb je niet even thuis.
Nee, die heb
je niet thuis. Nee, die moet je ook wel vanaf een mobiele lanceringslatie. We kennen wel die beelden uit de Oekraïneoorlog. Zo'n veertig voetscontainer die op schuin staat en er gaan dan zestig van die Shahed-drones uit. Daar moet je dan wel aan denken als je het over dat soort drones hebt. Dus ook dat zijn natuurlijk strategische wapens... Maar ja, nogmaals, het zou militair gezien slimmer zijn... als je een combinatie doet van drones en raketten... die tegelijkertijd op
een
aantal doelen afkomen. Maar we hebben wel heel veel. En dat zien we eigenlijk ook niet zo erg gebeuren, volgens mij. Dus ja, die Iraanse strategie... Tot nu toe is het niet handig in de ogen van de Iraniërs. Nee, maar
het zou handig kunnen zijn omdat in Washington... dat zullen we straks nog wel horen, denk ik... maar daar is dit nieuws ook niet door iedereen met evenveel plezier ontvangen... zowel in de Republikeinse als in de Democratische Partij. En het communische opinio is een beetje... Als Trump dit nou binnen één of anderhalf of twee weken matst... dan is hij de held, zowel in Israël als in Iran. Maar als het langer duurt, dan gaat het hem enorm veel
politieke schade opleveren. En het kan best zijn dat de Iraniërs in dat schaakspel meespelen.
En denken, we houden het nu
nog even rustig... maar naarmate het langer duurt, wordt het feller. Zou best kunnen, ja.
Natuurlijk, maar een van de belangrijkste doelstellingen is regimeverandering. Als hij dat niet binnen 1, 2 weken bereikt, wat gaat hij dan doen? Gaat hij dan met de staart tussen de benen weg? Of gaat hij dan zeggen, ik wil toch mijn doelstelling halen? Dan moet je er over de grond in. Het is maar de vraag wie dat gaat doen. Zeker, en uiteindelijk heeft
hij inderdaad wel zijn kaart gezet op de bevolking van Iran. Daar gaan we het straks over hebben. Patrick, waar ga jij in militaire zin de komende dagen op letten?
Ja, vooral waar we het net over hadden. Wat is er nog over van de firepower en de airpower van de Iraniërs? Ik las ook net dat de Israëli's, die hebben een F-4 Phantom en een F-5, die aan het opstijgen waren, Iraanse vliegtuigen.
Uit het
museum. Uit
het Shah Museum
ja. Dat zijn hele oude
vliegtuigen
Zo'n Phantom is geloof ik uit 1979 of zo,
dus die is 50
jaar oud. 45 jaar oud, en dan zouden ze even de Amerikaanse basis gaan bestoken in de golf. Nou, dat kan je natuurlijk op je buik schrijven, dat gaat nooit lukken, de Amerikanen. Die hebben luchtverdediging, die halen dingen er zo uit. En zeker de F-22's die de Amerikanen hebben binnengebracht, ja, die zijn... Daar zijn die dingen geen partij voor. Dus dat is een beetje grootspraak. Het lijkt wel of de Iraners niet echt door hebben hoe airpower werkt, moet ik zeggen
Dan nog eventjes een ander ding. Wat ze ook doen, ze beschieten al een aantal landen ver weg. Ik zei het al eventjes, Qatar, Obaan, Dubai wordt zelfs beschoten. daar zitten ook landen bij die vriendjes of min of meer goede buren waren van Iran. En ik kan me voorstellen dat daar ook de nekkaren overeind gaan. Dat ze zeggen, ja, wacht eventjes. Ja
Qatar is natuurlijk een van de belangrijkste... die niet Iran onvriendelijk was. Nee, precies. Ja, wat ze daar precies probeerden te bereiken... Ja, dat is niet helemaal logisch, nee. En ze maken alleen maar meer vijanden dan ze al hadden.
Ik weet niet of jij dat ook hebt gedaan, Patrick, maar ik heb gisteravond... met moeite moet ik zeggen, die hele VN-veiligheidsraadszitting uitgekeken. Goedemorgen. En daar kwam, nee ik zeg het, want dit thema kwam bij een aantal ambassadeurs... uit die landen ook boven. Waarom
schieten jullie in
vredesnaam op
ons?
We zijn geen vijanden. En het antwoord is, volgens mij, omdat dat zijn allemaal landen... waar Amerikaanse bases zitten. Dus we schieten misschien niet op die landen, maar op die bases. Althans, dat zou het plan kunnen zijn.
Duidelijk. Patrick, ik wil je hartelijk danken voor je toelichting. Ongetwijfeld spreken we elkaar morgen. Dag drie, dan is het maandag. En dan zien we elkaar in de ochtendspits of in de avondspits. Een van de twee. Afhankelijk van hoe laat je wakker wordt. Patrick Bolder, dank. Patrick is defensie-expert bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Ik zei altijd het Haag Centrum, maar dat is het niet, hè? Ja,
¶ Iran's Reactie: Euphorie en Verdeeldheid
dat is Den Haag.
Eerst een oorlog uitbreken
voordat je dat echt weet. We gaan eerst eens eventjes naar Sander Terpenhuis. Hadden we gisteren al mensenrechten verdedigen. Afkomstig uit Iran en in Nederland. Is jurist. Gisteren spraken we u al, meneer Terpenhuis. Goedemorgen. Goedemiddag, moet ik zeggen. Ali Khamenei inmiddels dood. Dat maakt veel los in Iran. Wat heeft u opgepikt daarvandaan
Nou, wat ik opgepikt heb... is een enorme gevoel van euferie, blijdschap, opluchting. En ik denk de meest gehoorde term... die ik in mijn contacten met Iraniërs in Iran en in Nederland was... in shock zijn. Ik heb dat volgens mij wel tien keer horen langskomen... via WhatsApp-berichten en andere kanalen. Wij zijn in shock. Het is iets gebeurd wat je eigenlijk voor een paar dagen daarvoor... voor onmogelijk hield. De hoogste leider, de ideoloog, de pater familias... die is onthoofd of vermogen...
Er kwam zoveel naar boven. Om maar een vriendin van mij te citeren. Die is wat ouder dan ik ben. Die heeft ook echt wel die tijd meegemaakt tot en met in gevangenis toe. Die zei, die man heeft zoveel bloed aan zijn handen. Zoveel ellende aangericht. Families vernietigd. Dit en dat van alle ellende van dien. Hij heeft ook echt de boetser van Iran genoemd. De slager van Iran. dat hij zei dat hij nu dood is, dat het een ander tijdperk kan aanbreken. Nou, werkelijk, het onbeschrijfelijk gevoel, ja.
Over dat andere tijdperk gesproken, meneer Terpuis. Een van de dingen die je steeds hoort is... ja, nu is misschien het monster onthoofd. Er zijn niet alleen Gamenei, er zijn nog een aantal andere mensen gedood. Er is inmiddels een commissie geïnstalleerd voor de opvolging. Maar als we dat even vergeten. Gesteld nou dat die oppositie, of anderen, laat ik het zo zeggen... de gelegenheid krijgen om de macht over te nemen...
dreigt er dan niet een enorme verdeeldheid? Want wij maken wel eens de fout door te denken dat Iran één volk is... maar het is natuurlijk een samenraapsel, zoals in zoveel landen... van allerlei stammen en overtuigingen... en die zijn niet allemaal met elkaar in overeenstamming. Zit er niet een enorm gevaar van chaos hierin? Net als na Tito of na Saddam Hussein.
Ja, nou, kijk, dat grote gevaar voor verdeeldheid, dat zit erin. Maar ik denk, Ben, als het mag, even een stapje terug. Kijk, er wordt nu wel eens gezegd door sommige Iraniërs met volle enthousiasme... of misschien door hun hunkering naar een ander tijdperk, ander regime... er wordt gezegd, ja, einde tijdperk, Ayatollahs en dit en dat. Maar toen heb ik gezegd, ik heb dat wel eens in een uitgebreider blog op mijn website beschreven... Kijk, wat...
Gomeini met name gedaan heeft... en dus ook de Gamanei als zijn rechterhand... die heeft een zeer geraffineerd... en goed strategisch doordacht... machtspectrum... machtsblok... gevormd, ingesteld. Denk bijvoorbeeld aan de Raad van Hoeders. Dat zijn de zes mannen... Die alleen maar verantwoording af te leggen hebben aan de hoogste leider. Maar die wil ontzettend veel dingen doen. En dan in die driekoppige raad zit ook inderdaad iemand van de raad
van hoeders. De hoogste leider van rechtelijke macht. En de hoogste leider van revolutionaire garde. Nou, revolutionaire garde is ook in het leven geroepen om hen op de been te houden. Kortom, het zou werkelijk... Hoe spijtig het ook klinkt, Bernard, maar met een paar bommen en dergelijke... Ga je
het niet redden? zou
regime change er niet komen. Wat wel gebeurt, dat is echt hoopgevend... is dat, ik heb gisteren volgens mij tot drie uur s'nachts... alleen maar filmpjes zitten kijken wat mij toegestuurd werden... en op los kwamen. In al die dorpen en steden gingen de mensen de straat op... feestvierend van, god, toch een nieuwe tijdperk. Dus ik denk, uiteindelijk moet het van binnenuit komen... Dan kom ik heel kort op het punt van Bernhard terecht. Die verdeeldheid. En daarom hoop ik
dat de zoon van de Sjaas. Even als tussenpals kan dienen. Om toch in de vrijverkiezingen. Vooral ook de minderheden. Alle kans te geven. Om een kandidaat naar voren te schuiven. En hopelijk een evenwichtig parlement te vormen. Dan zou het nog wel een vrij en stabiel land kunnen bestaan.
Nou is het zo. De stammen. Daar had je het net al even over Bernhard. Dat is een verdeeld sleutel. Maar er zijn eigenlijk twee... machthebbers in het land. Je hebt een civiele regering, een president, Pezeschian... en je hebt de religieuze machthebbers aan de andere kant. In hoeverre... Ja, we weten dat religieuzen het uiteraard ook over het civiele
te zeggen... maar kan daar nog iets gebeuren? Pezeschian werd destijds gekozen omdat we dachten... dat dat een man was die wat meer democratisch gehalte zou hebben...
Ja, dat is ook weer die machtsvorming in Iran. Ik denk dat de president eigenlijk een beetje vergelijkbaar is... met onze koning Haas, zou je kunnen
zeggen.
Symbolisch van aard. Die mag wel ook wel linches knippen. Even wat fataliseren, maar toch. laatst, zoals u terecht zei, bij dat gedeelte van het religieuze. Want die hebben ook eigen rechtbanken, die hebben hun eigen universiteiten. In de Heilige Stad bijvoorbeeld, daar leiden ze alle jonge mannen op... voor een soort volgende generatie. Dus eigenlijk alles is erop gericht vanuit dat ideologisch religieuze... om de macht in stand te houden.
En om dat te doorbreken, dat zal toch een dingetje worden... En nogmaals, dat helpt natuurlijk dit. Want nogmaals, echt zoveel blijdschap in Iran, dat ongekend. Als die mensen ook op straat blijven gaan. Vanuit de oproep van Trump. Dat is jullie kans, grijp het aan en pak maar door. Dat zou het wel kunnen zijn. Maar dan moet er nog één ding gebeuren. En dat is even de vraag van Bernhard. Toch even terugkomen op die balistische raketten. Kijk, wat Iran
nu probeert natuurlijk ook te doen is chaos creëren. Dat is ook echt een regime van dood en verderf. Chaos creëren, instabiliteit in de regio. Daar kom je mee verder. Wat ik begrepen heb is dat er zo'n paar honderden tot max 2000 echte, wat je noemt balistische raketten zouden zijn. Die een bereik hebben van 500 tot 2000 kilometer. Alleen het... Het ellendige is, daar ben ik wel blij om, dat door een machtige spionage en diensten van Israël en de VS, die kunnen
ze niet zichtbaar maken. Dus dan sjouwen ze helemaal naar het oosten van het land, die raketinstallaties, andere keer naar het zuiden van het land. Maar als die zo snel mogelijk worden uitgeschakeld, dan voorzien ik echt wel een serieuze valt van het regime.
Ja, ik wilde eigenlijk aan je vragen wie jij denkt dat de nieuwe Ayatollah wordt. Maar een van de kandidaten op mijn zeer bescheiden lijstje was Ahmadinejad. En ik zie nu net op het Israëlische nieuws dat die er ook niet meer is. Ahmadinejad Ja. Ook meteen opgeruimd? Ja. Is er niet meer. Dus het lijstje wordt weer wat korter. Maar goed, het is natuurlijk koffiedik kijken. Maar misschien het volgende scenario. Wat als er een Ayatollah komt die relatief... die bijvoorbeeld door Trump
als relatief oké wordt gezien. Is er dan een kans dat die regimechange er niet komt?
Nou, kijk, als je ziet hoe hoog van de toren... Netanyahu en Trump hebben lopen blazen... zou je eigenlijk dan zeggen dat dit islamitische regime moet wegwezen. Die moet gewoon... gewoon eigenlijk opgeruimd staat netjes, zou je kunnen zeggen. Alleen, het is op dit moment niet aan de orde wie Gamanei gaat opvolgen. Daar is trouwens ook in het hele
machtspectrum een hele procedure voor. De Raad van Hoeders draagt nog, geloof ik, zo'n tientallen mannen op... onder andere van het rechtelijke macht... die dan op zoek gaan naar de juiste kandidaat. Die gaan allemaal research doen enzovoort. Dus dat zou nog echt een maandenlange procedure worden... En hopelijk komt dat ook niet zo ver. Maar het gaat nu erom, die regime change... is dat daadwerkelijk de agenda van Trump en van Netanjahu. Ja,
van Netanjahu vast wel. Want Trump, wat in het begin van jullie gesprek wordt gezegd... gaat hij na een week zeggen, weet je wat, ik heb daar heel wat kapot gemaakt. Ik heb die hoogste leider omgelegd. Eigenlijk is mijn hiermee wat mij betreft well done. Of pakt hij door? En ik hoop van harte natuurlijk dat hij doorpakt.
Precies, maar daar is hij inderdaad... Laat wel afhankelijk ook van de medewerking van de bevolking. Dank Sander Terpuis, mensenrechtenverdediger, jurist en Iranier by birth. Tegenwoordig Nederlander Sander Terpuis. We
¶ Situatie in Israël: Dodelijk en Bezorgd
gaan naar Tel Aviv. Daar is onze correspondent Ralf Dekkers. Ralf, goedemiddag. Goedemiddag. Hoe staat het erbij bij jou? Nog veelvuldig in de schuilkelder? Of schuilkamer
Schuilkamer vandaag een keer of tien. Dus het valt mee in vergelijking met gisteren tot dusver. Wel was hier net een grote aanval... of in ieder geval een raket neergekomen in Beth Shemesh. Dat is meer richting Jeruzalem. En daar in een woonwijk, en daar zijn zeker acht doden bij gevallen... en tientallen gewonden. Dus voor het eerst, gisteravond zagen we al een dode in Tel Aviv... bij een directe hit, nu dus in Beth Shemmes. Dus de pijn begint toe te nemen hier in Israël.
Ja en wat hoor je van de legerleiding? We hoorden inderdaad net van Sante Terpuis... dat de Israëliërs gewoon aan het doorbombarderen zijn. Ook de militaire headquarters van Iran... zouden zijn getarget door vliegtuigen van de Israëlië.
Ja, en de staatstelevisie eerder vandaag. Voor het eerst eigenlijk grote aanvallen naast de liquidatie gisteren van de defensietop en Gamernij zelf. Vandaag echt op doelwitte in het centrum van Teheran. Een reeks aanvallen. Israël heeft ook tienduizenden reservisten opgeroepen... die verschillende taken moeten gaan vervullen hier in het land. Met name ook de landgrenzen bewaken. Er blijft nog altijd de vrees bestaan dat eventueel de Houthis... notabene via Jordanië een
aanval op Israël zal plegen. En zo betrekt men de stellingen, hopend dat het conflict snel voorbij is... maar voorbereidend op een langdurige strijd. Bernard, jij sprak nog iemand
vlak voordat. Ja, dat is een vriend, die luistert ook mee. Die woont in Kwasaba. En gisteren zei hij, ik had geluk. Want ik moest de schuilkal erin, maar dat was precies tijdens jullie reclame. Dus dat was tijd weer terug. Maar die had het in totaal, geloof ik, meer dan veertig keer dat ze... trappenhuis in en uit zijn geweest. Dus het is inderdaad... slapen doet niemand meer daar. Maar die wisten ook
te
vertellen dat in de zuiden... dat er wat mee viel. Ja, die vertelden dat in... in Kiryat Gad, geloof ik. Dus ergens in het zuiden. In het Negev-gebied. Dat daar helemaal niets aan de hand is. Er is één keer een alarm afgegaan. En dat was waarschijnlijk... bij het begin van de oorlog alleen maar om aan te kondigen dat die oorlog begon. En daarna niks meer. Dus het scheelt ook enorm regionaal. En wat wij ons dus afvragen is of dat iets te maken heeft met... de rijkwijdte van die raketten.
Dat zou kunnen. Het zou ook kunnen dat ze denken... wat kan ons zo'n klein dorp schelen? Wij
concentreren
ons alleen maar op de driehoek... waar echt de grote bevolkingscentra zijn. Haarva, Tel Aviv, Juzele.
In het zuiden heb je Dimona. Daar zou je toch nog wel op
inrichten. Maar dat is blijkbaar toch best
wel moeilijk.
Niemand op een idee brengen, alsjeblieft. Laten we dat niet doen. Maar Ralf, hoe reageert Israël op dit moment nog steeds? Onverdeeld tevreden met de acties van het ETO?
Ja, men is zeer blij, zeer verheugd met de dood van Khamenei. Hier een hele generatie opgegroeid eigenlijk met angst voor de grote leider daar in Iran. Nou ja, die blijken ze nu, nadat ze in ieder geval toestemming hebben gekregen van Trump. Ze konden het vorige keer in juni al doen, toen hield Trump het tegen. Nu zei Trump van ga je gang. Nou ja, bij de eerste klap
hebben ze hem uitgeschakeld. Dus de mensen die hier... Ik spreek van waarom hebben wij ons al die jaren zo'n zorgen gemaakt... om Gamenei, terwijl we die in één klap hadden kunnen uitschakelen. Maar het maakt zich natuurlijk ook wel zorgen. Vandaag de scholen dicht, de werk... Dus daarmee liggen ze grotendeels plat. Dus wat dat betreft beginnen we wel een beetje van... hoe lang gaat dit duren? Natuurlijk pas 24 uur bezig, 36 uur bezig. Dus we zijn nog waarschijnlijk aan het begin.
Maar de hoop is van even doorbijten... en dan hebben we het daarna in ieder geval voor lange tijd rustig hier in Israël.
Dank je wel, Ralph Dekkers, onze correspondent in Tel Aviv.
¶ Economische Gevolgen: Olie en Gas
Vanuit Israël dus uiteraard. Gaan we zo meteen in het komende half uur praten... onder meer over de olie- en gasmarkt. De straat van Ormoes is een druk trafficked gebied... waar veel olietankers doorheen komen. Dat ligt ook naast Iran, of aan Iran vast eigenlijk. Als je kijkt vanaf de Oman-kant. Nee, precies andersom. Dit terzijde. We gaan het daar uitgebreid over hebben. En we gaan even kijken naar de reactie van onze
minister van Buitenlandse Zaken. Kerstvers, Tom Berendsen. Want die gaat binnenkort met zijn collega's heel snel om tafel.
Bas van Werven.
Een goedemiddag. Een extra uitzending hier. Uiteraard over het conflict tussen Amerika, Israël en Iran. Daar gaan we het uitgebreid over hebben. Het komende half uur. Een uurtje hebben we gemaakt. Het laatste nieuws wat nu binnenkomt... is dat de Al Jazeera meldt... dat Rezesh Kian, de zittende president van Iran... De wereldelijke leider zal ik maar zeggen. De religieuze leider die is gisteren geliquideerd. Dat kunnen we stellen. En er is nu al een systeem in place om te zorgen
dat hij wordt opgevolgd. Nou, dat zal in Iran wat dat betreft... Over een aantal zaken. Onder meer over wat gebeurt er in economische zin nou allemaal. Want oliestaten liggen allemaal aan de Persische Golf. Leverolie, ook wereldwijd. Ook een deel van onze Europese olie. Ook wat wij in de benzinepomp krijgen. Wat gaat daarmee gebeuren? We gaan kijken naar hoe Amerika reageert na 24 uur. En de Europese Unie. Dus
er is genoeg te doen. In de studio heb ik in ieder geval gelukkig bij me... onze buitenlandcommentator Bernd Hammelburg en Martien van den Berge. en die is schrijver van onder meer een aantal boeken over het Midden-Oosten... en is daar vooral ook woonachtig geweest. Kent Israël als geen ander. Dus vandaar welkom bij, fijn dat jullie er nog eventjes zijn. Een half uurtje gaan we nog even door. We hebben geconstateerd, militairen, dat gaat door. De Iraniërs kunnen gewoon nog even schieten.
Hoeveel wapens ze hebben op mobiele platforms, dat weten we niet. Dat ze aanvallen uitvoeren, dat is evident. En ook op plekken waar dat misschien niet heel verdant liggend was... Dubai, je zal er maar wat appartementen hebben gekocht... omdat je Box 3 wilde kwijtraken in Nederland. Dat gebeurt, Nederlanders hebben dat. En die maken zich zoveel zorgen dat er nu duizend Nederlanders... al gebeld hebben met buitenlandse zaken... om te horen wat daar aan de hand is. Dat gaan we straks bespreken,
maar eerst naar het economische. Want ja, wat gaat dit voor onze... dat klinkt heel plat, maar voor onze portemonnee betekenen. De straat van Hormoes wordt afgesloten, is afgesloten door Iran. Er is sterker nog al een tanker, is daar gezonken. Daar komt veel gas vandaan, maar ook veel olie. Bij ons Lucia van Geuns, die is energiedeskundige... van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Mevrouw van Geuns, goedemiddag
Goedemiddag
Ja, de olieprijs, die schiet al hard omhoog. Even naar het belang van die straat van Hormoes. Hoe belangrijk is die in de energiewereld?
Die is heel erg belangrijk. Het is eigenlijk echt een knooppunt. In de zin dat alle olie en ook olieproducten, maar ook LNG, die bijvoorbeeld komt van Qatar, maar olie ook van Soed-Arabië, Kuwait, Irak, die gaan allemaal door de straat
van Hormuz naar de klanten die dat hebben opgekocht. En dat geeft natuurlijk nu een probleem, want die straat van Hormuz die lijkt geblokkeerd, maar ik denk dat ook een heleboel schepen ook niet meer uitvaren en aan bal blijven, of een andere route maken, omdat ook verzekeraars dit niet meer willen riskeren. Dus die verzekeringspremies schieten ook omhoog.
Ja, we zien dat, wat Hapag Lloyd heeft gezegd... we varen daar met geen schip meer. Wat gaat dit betekenen voor de ontwikkeling van... nou, laten we even kijken naar gas- en olieprijzen.
Ja, dat zal wel zeker effect hebben. Bij de opening van de markt morgen zal de olieprijs echt omhoog schieten. En hoeveel dat zal zijn, dat hangt nog van af. Tegelijkertijd weten we ook dat OPEC vandaag bij elkaar is gekomen... en dat hij uiteindelijk heeft besloten om wat extra olie op te pompen. Maar dat is uiteindelijk toch een beetje een doekje voor het bloeden... want het grootste deel van de olie die wordt opgepompt extra... is veelal uit Soed-Arabië...
Of uit Irak of uit Kuwait. Dus die olie moet ook geëvacueerd worden. Het gaat uiteindelijk, die hele waardeketen is nu heel erg ontregeld. En dat betekent eigenlijk dat die olie ook helemaal niet meer weg kan daar
Ik zie het ook, 206.000 barrels per dag die worden extra nu geproduceerd. Maar gaat dat ons bereiken, is de grote vraag.
Ja, dat zal waarschijnlijk best lastig zijn. Het hangt er vanaf waar het vandaan komt. Maar als het uit de golfstaten komt, dan gaat dat ook verder niet weg. Met name ook landen die heel veel olie en gas importeren vanuit de golf... is het voornamelijk Azië. Ik denk dat China dit heel erg gaat merken. Wij natuurlijk ook, maar in dat opzicht een iets mindere mate.
Als we kijken naar gas, we weten de Duitsers hebben al vrij vroeg nadat Rusland-Oekraïne binnenviel een LNG-deal gesloten met Qatar. Nou, daar komt het dan ook niet echt langs de straat van de moes. Wat betekent dat voor ons? Want ja, wij zijn ook weer afhankelijk van LNG uit Amerika, maar ook voor een deeltje uit Duitsland, wat zij kopen in Qatar, toch?
Ja, dat klopt. Het heeft wel degelijk effect op de hele Europese gasmarkt. En zeker de Noordwest-Europese gasmarkt. Kijk, het grootste deel van de LNG wat wij nu importeren in Noordwest-Europa... komt uit Amerika. En ook nog een stuk uit Algerije. Maar desalniettemin ook nog een stuk uit Qatar. Dat is wel iets minder dan bijvoorbeeld uit de Verenigde Staten. Maar dat zal waarschijnlijk, vooral voor de spotmarkt, nu veel minder zijn.
Ja, daar hoorden we over. Dat we ineens door het
gras heen zijn? Ja, nou, die gasvoorraden zijn natuurlijk flink aangesproken... ook door de kou, tegelijkertijd niet aangevuld. En dat is uiteindelijk ook de markt, de handel, die dat zo heeft bepaald. En ze wilden natuurlijk toch wachten tot de gasprijs wat lager is... en dan gingen ze het dan vullen. En dat is natuurlijk nu toch wel een beetje lastiger... want zeer waarschijnlijk gaat de gasprijs best omhoog... misschien wel flink omhoog.
En dat betekent dus ook voor het vullen van de gasopslagen... dat dat dan een duurdere zaak wordt...
Zijn er vragen, Martine? Ja, een vraag. Komt u maar.
Martine gaat voor.
Ik zat me af te vragen... waarom Iran geen gas- en olievelden aan het bombarderen was. Dat is ook een strategie. Maar ik begrijp nu eigenlijk... en ik kijk even jullie allemaal aan... of dat dus helemaal niet nodig is. Dat je eigenlijk op deze manier precies hetzelfde effect hebt. Namelijk dat die olieprijs omhoog gaat. Ja.
Ja, daar heb je gelijk in. Ik denk dat overigens dat nog wel zou kunnen, dat ze ook nog toch nog de, wat ze noemen de upstream olie, oftewel de olie- en gasvelden gaan aanvallen. Die zijn heel kwetsbaar, die infrastructuur is heel kwetsbaar, dus die is makkelijk te raken. Tegelijkertijd, dat zou dan ook wel weer een grens overgaan en daar zullen de landen zelf echt helemaal niet blij mee zijn. En uiteindelijk zal dat de oliemarkt dus ook gaan braken. En dat is nu al geraakt
Ik had ook maar één klein vraagje. Mijn leermeester is op dit punt, hebben wij nu aan de lijn. Dus die citeer ik maar even. Maar als ik me goed herinner, is er één land in de wereld... dat hier helemaal geen last van heeft. En dat is Amerika. Want die importeren geen druppel meer uit het Midden-Oosten. Die frakken alles in hun eigen land. Ja, die doen alles zelf. Ja.
Dat klopt, Bernard. Maar aan de andere kant denk ik wel degelijk... dat de consumenten in Amerika dit wel gaan merken. Want ook de prijs aan de pomp voor de Amerikanen zal omhoog gaan. Het is niet alleen maar Amerikaanse olie. Het is niet alleen maar West Texas Intermediate. Maar zij krijgen ook last van een hogere brandprijs. En dat vindt meneer Trump waarschijnlijk niet fijn. Want een heleboel van zijn eigen kiezers zullen daardoor boos worden.
Zeker, want dat geeft de inflatoren druk. Maar nee, die olieprijs hebben we ooit gezien... op niveaus van 120 euro voor een FOD Brand Crude. Daar zitten we nog lang niet aan. We zitten boven de 70. Nu met de price hike naar de 80 toe, kan ik me voorstellen. Klopt dat? En waar gaan
we heen? Ja, dat is echt nog koffiedik kijken. Dat is ongelooflijk lastig. Het hangt er ook vanaf hoe lang. Hoe lang ook die straat van Hormuz en die doorvoer van olietankers en gastankers... maar ook van gewoon de commerciële vaart zal gaan duren. En ook in hoeverre daar Amerika ook zelf straks een soort stokje voor gaat steken. En hoeverre ze daar proberen om die vaart toch wel weer
op gang te krijgen... Maar al met al, dit geeft al zo'n ongelofelijke onrust op de markt... maar ook langs de hele logistieke lijn... dat dit voorlopig nog wel lang zal doorresoneren.
¶ Europa's Reactie: De-escalatie en Kritiek
Dank, Lucia van Graans, energiedeskundige... van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. En ook Europese leiders volgen uiteraard de situatie in het Midden-Oosten. En dus ook Europa-verslaggever Geert-Jan Haan. Die is bij ons. Geert-Jan, goedemiddag. Dag allemaal. Even aansluitend op wat Lucia van Geunzen net zegt over de straat van Ormoes. Is dat ook een zorgenkindje voor de Europese Unie
Jawel, want je weet niet voor hoe lang zo'n eventuele blokkade aanhoudt... en wat dat met de prijzen dan doet. Het eerste nieuws hierover las ik gisteravond via Aspides... want er is momenteel een maritieme EU-missie in de Rode Zee... om de vrijheid van de zeevaart te waarborgen... onderdeel van een grotere missie... Dat zijn onze ogen en oren daar. Die waarschuwen momenteel ook voor aanvallen van de Houthis. De proxies uit Iran. Nederland doet ook mee aan deze missie.
Dus het is best belangrijk om hen in de gaten te houden met updates. En daar maakt de Unie zich zeker druk om.
Jij sprak ook met onze kerstverse minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berends. Die exclusief reageerde op de ontwikkelingen.
Voor de bredere situatie is het voor mij als minister dan met name belangrijk... om snel in contact te gaan met de Europese collega's. kijken welke zorgen er leven, hoe we samen kunnen werken. Vandaag hebben we ook digitaal overleg met alle Europese collega's. En van het grootste belang is natuurlijk dat die aanvallen van Iran op landen in de regio, die moeten stoppen. En dat er een oplossing komt in het belang van de Iraanse bevolking zelf.
Ja, een beetje klinkt een beetje als Jet, moet het deescaleren. Hoe denkt de rest van Europa erover na? Want ik neem aan dat hij op dit moment zo'n beetje in die digitale vergadering zit, Rikjan Perensen.
Ja, die begint om vijf uur. Dat is met de ministers van Buitenlandse Zaken... onder leiding van Kaya Calles, die is een spoedbijeenkomst. En Berendsen, die sprak ik toen hij in het vliegtuig was... net terug uit Polen. En ik denk dat Nederland een beetje in de grote groep zit... qua opvattingen over hoe we om moeten gaan met deze situatie. Dat betekent dat de meeste Europese landen... momenteel oproepen tot deescalatie... dat ze Iran veroordelen, zeker omdat andere golfstaat worden aangevallen
met drones en raketten. Maar je hoort geen veroordeling richting Trump, die deze hele operatie toch is gestart. En kijk, je kunt best wel, je gaat afvragen in de verklaring die de EU straks als geheel wil geven... waarom de EU dan vindt dat er geen veroordeling moet zijn... richting toch het schenden van het internationaal recht. Eigenlijk een reactie die alleen Pedro Sánchez heeft gegeven. Maar ja, aan de andere kant blijf je natuurlijk houden... een verklaring vanuit Europa is
een soort middenweg. Want er zijn ook landen, denk aan Tsjechië, denk aan Hongarije... die zeggen, goh, we moeten Trump prijzen om wat hij doet. Let wel, Bas, er zal geen Europeaan zijn, denk ik... die een traan laat om de dood van Ali Khamenei... Maar de reactie zal toch zijn, deescaleren, Trump niet te veel pleasen... en vooral boos zijn op Iran en zeggen dat ze moeten stoppen met hun nucleaire programma.
Ja, één opmerkelijk ding in die zitting van de Veiligheidsraad vanacht, gisteravond... die begon met een verklaring van de secretaris-generaal. En die kwam wel degelijk met dat argument van het overtreden van het internationaal recht. Dat was ongeveer het eerste wat hij zei. Het ene land kan niet zomaar het andere binnenvallen. En dat klopt. Alleen, ik denk dat Trump dat best wist en zich er niets van aantrekt. Dat heeft hij al eerder laten zien. Voor Israël ligt het juridisch net wat anders.
Omdat als een land zelf... in gevaar is bedreigd of is bedreigd of aangevallen... bijvoorbeeld Hamas, Hezbollah, noem maar maar op... dan heb je internationaal juridisch nog wel een argument... om te kunnen zeggen, oké, ik doe een pre-emptive strike. Maar Amerika is juridisch in elk geval fout. Dat is
zeker. Maar die gezamenlijke verklaring, Gert-Jan... het wordt weer, als ik het zo'n beetje de afdronk van jouw antwoord proef... wordt het weer een typisch Europees verhaal van... we vinden dat het minder moet...
Ja, het is misschien lees nog vis, zo zeg je dat toch? Een verklaring. Ja, alleen tegelijkertijd is dat misschien ook... hoe wij in Europa er momenteel naar kijken. Dat we wel twijfelen over of het rechtsgeldig is... wat Trump nu in Iran doet. Maar dat ook jij en ik waarschijnlijk geen traan zullen laten... om de dood van Gamaneh en dat we hopen... Ik al was bijvoorbeeld voor Ursula von der Leyen dat we hopen dat er nieuwe tijden voor
de Iraniërs aanbreken. Alleen, ja, je hebt natuurlijk als Europa, als continent, dat toch zegt van goh, we willen ons nog een beetje aan de internationale regels en het recht houden. Dan vind ik wel dat er in die verklaring toch een verwijzing mag staan, nadat we dat belangrijk vinden
Nog even kort naar dit, want Oekraïne, daar hebben wij een oorlog. Iran staat bekend als grote supporter van Rusland. Is dat voor Oekraïne dan goed nieuws? Ja, denkt minister Berendsen, hè?
We hoeven ons geen illusies te hebben over de banden tussen Rusland en Iran. Het is algemeen bekend dat Iran een rol speelt bij het leveren van drones. En de kennis en technologie van drones die worden gebruikt om Oekraïne aan te vallen. Dus ik kan me goed voorstellen dat men in Oekraïne niet treurt om deze gebeurtenissen. En ik snap ook inderdaad dat dit behulpzaam is voor Oekraïne
Al dus, tolperend is ons minister van Buitenlandse Zaken. De minister van Buitenlandse Zaken van Oekraïne is helaas nog geen lid van de Europese Unie. Dus die kan deze felicitatie niet overbrengen aan de groep. Maar zie jij reacties inderdaad in Rusland en Oekraïne... die blij zijn over het algemeen met het verschijden van de algemenei?
Nou Berendsen, die kwam terug uit Oekriëne, dus dit zal hij wel degelijk met zijn collega trouwens hebben besproken. Ja, ik zie dat Oekriëne wel blij is met wat er is gebeurd. Sowieso was het gisteren een betere 28 februari dan vorig jaar, want toen kreeg Zelensky de wind van voren in de ovenoffers van Trump, dat weet ik nog, dat was die dag. Oekraïne denkt van, hé, een bondgenoot van Rusland komt in de problemen. Ben ik ook even gaan kijken bij de reacties in Rusland. De staatsmedia, maar ook
het Kremlin. Poetin die zegt, ja, dit is toch wel heel cynisch... en toch het met voeten treden van het internationaal recht. Kijk, Rusland veroordeelt altijd dit soort interventies. Zeker vanuit Amerika vinden ze niet leuk. Maar tegelijkertijd Bas, als ik kijk naar de reacties in de staatsmedia... vind ik ze wat lauw, wat flauw. Beetje vergelijkbaar met toen Rusland toch ook zag... dat bondgenoot Venezuela, dat Maduro door Amerika
werd opgepakt. Of dat Assad uit Syrië... Misschien omdat Rusland ook niet wilde dat Iran een kernwapen zou ontwikkelen... waarover wordt gesproken. Misschien omdat Poetin en Trump wel een deal hebben gesloten... over Oekraïne, over een westelijk halfgrond. Je weet het niet. Dit zal allemaal meespelen. Tot slot, in de Russische media lees ik trouwens ook dat China... natuurlijk heel
erg te lijden krijgt onder die straat van Hormuz-blokkade. Dat is dan wel een leuk onderhandelingsmiddel voor Trump... en tot allerslotst, ik hou het heel kort Bas, Cyprus. Jullie hadden het erover in de uitzending. De president van Cyprus heeft nu gezegd... dat de raketten die richting Cyprus zijn afgevuurd... dat Cyprus geen doel was. Dat heeft Keir Starmer, de Britse premier,
hem nu verzekerd. En dan maakte ik me wel zorgen, want morgen zou Tom Berendsen... met andere ministers van Buitenlandse Zaken... naar Cyprus gaan als voorzitter van de EU. Daar lijkt dus nu geen gevaar in te zitten.
Dank je wel, Europa-verslaggever Geert-Jan Haan. En we gaan naar
¶ Amerika Intern: Trump's Politieke Risico
Amerika toe, want de kritiek op Trump neemt toe... naar die envelopje ran, met name vanuit zijn eigen MAGA... Make America Great Again-achterban. Ja, en dan horen we net het verhaal van... stel nou dat de olieprijs omhoog gaat, als voor de inflatie... Goedemorgen, heel vroeg bij jou. Hoe is het toen we elkaar gisteren spraken? Toen waren die aanvallen nog vrij vers. Hoe is Amerika wakker geworden gisteren en vandaag?
Ja, dit is wel de hele dag en het hele weekend al gewoon het nieuws, het verhaal. Hier wordt over gesproken op straat ook. Je ziet ook de kritiek dus nu binnenkomen. Veel mensen die ook zeggen van wacht eens eventjes, Trump doet dit gewoon maar. En dat is dus ook in zijn eigen achterban te horen. Dat is echt wat... retain America first om Iran aan te vallen. En Trump had beloofd, ik start geen nieuwe oorlogen in die landen
ver weg. Ik richt me op onze eigen problemen. Dus wat je wel ziet is dat een aantal America first-congresleden... hier echt wel heel kritisch zijn. Maar dat je ook wel ziet dat daar... voorzichtigheid is, want tegelijkertijd is het natuurlijk zo... wat Geert-Jan net ook al schetste... ze zijn hier ook gewoon blij dat gammernei er niet meer is. Dus op dat punt is deze actie natuurlijk ook een succes.
Maar voormalige congreslid Marjorie Taylor Greene bijvoorbeeld... die nu ruzie heeft met Trump... die is nu een soort geweten geworden voor de America First-beweging... die zegt, ja, hier heb ik niet voor gestemd. Dit is eigenlijk verraad van Trump. Dus dat gevoel heerst er ook.
Even een klein vraag aan Jan... Ik lees overal berichten over enige verontwaardiging, zal ik maar zeggen, in beide partijen, omdat Trump dat filmpje wat hij liet zien midden in de nacht online zette en het congres niet heeft geraadpleegd. De enige congreslid dat hiervan wist was de speaker, de voorzitter van het Huis van Afrikaans Verder helemaal niemand. En dat is in strijd met de War Powers Resolution. Het is een soort artikel 100. Hoe zit dat?
Net als
met
al het andere wat hij doet, zonder congres
Ja, precies. Nou, dat is het gevoel inderdaad. En congres heeft zichzelf natuurlijk ook lange tijd opzij gezet. Met name republikeinen die eigenlijk overal ja en amen opzeggen. Maar dit was wel een moment dat inderdaad gezegd werd... van wacht eens even, er komt een filmpje midden in de nacht... Wat is dat nou voor manier om een oorlog aan te kondigen? Daar waren mensen aan beide kanten wel zeer gefrustreerd over. De president moet het binnen 24 uur aangeven dat
hij een actie is gestart. Nou, daar heeft hij dan aan voldaan. Maar de manier waarop, die zette wel kwaad bloed hier. En ook het vervolg daarop. Uiteindelijk, na 60 dagen, moet de president ook echt... toestemming krijgen van het congres om een oorlog echt voor te kunnen zetten. Dus korte acties kunnen wel. Maar het gevoel hier in Washington is toch wel, vooral bij de critici... dit zou wel eens
wat langer kunnen duren. Trump die, en de mensen om hem heen zeggen, steeds snel in... en snel er weer uit eigenlijk. Maar hier wordt toch ook wel gezegd, wacht eens eventjes... Irak, Afghanistan, dat zijn de dingen waar dan aan gedacht wordt. Dus daar wordt ook veel over gesproken. Ja, dan horen we ook, Bernard
en om ons heen... veel mensen zeggen, ja, maar wacht even... als dit langer duurt dan een week, dan zes, zeven dagen dan
heeft hij echt een serieus probleem. Ja, wat ik lees ook in de Amerikaanse media, maar Jan weet dat beter... maar de redenering is een beetje, als het langer dan een of twee weken duurt... is hij echt de sjaak. Hij moet dit heel snel doen... Want anders wordt het hem zo kwalijk genomen... dat hij gevaar loopt in de midterms. En
als hij het dan redt, dan
gaat
hij op het schuld... dan is hij de held. Dan zijn we Epstein vergeten, denk ik.
Ja, en dan is natuurlijk
de
vraag wat Netanjahu gaat doen. Want Netanjahu heeft natuurlijk veel meer dan Trump wel belang... bij een langere oorlog en een klinkende overwinning. Want die klinkende overwinning heeft hij ondanks een paar successen eerder. Maar blijft dat nog steeds een beetje plakken... dat dat toch niet helemaal gelukt is bij de eerdere fronten. Dus dit is voor Netanjahu, die dit
jaar een verkiezingsjaar ingaat... uiterst belangrijk. En de vraag is dan, en dat is misschien wel de ultieme vraag... in dit hele verhaal, wat is precies de invloed... die Bibi Netanyahu op Trump heeft?
Jan. Oh, ja, nee, zeker. Ja, sorry, jullie gingen zo lekker door. Ik dacht, ik laat jullie wel even. Ja, nee, je ziet natuurlijk, dat is ook wel duidelijke kritiek hier... dat de woorden van Trump van gisternacht, dat hij eigenlijk... heel erg de woorden van Bibi Netanyahu reflecteren. Als Trump zegt van ze kunnen raketten maken binnenkort die ons ook kunnen raken, dat is wat Netanyahu natuurlijk ook al jarenlang zegt.
Dus hier speelt wel, heel veel Amerikanen zijn zeer pro-Israël, in het Amerikaanse congres ook zeker, maar je hoort hier toch ook wel van wacht eens eventjes, wie spreekt wel het gevoel, zeker bij de critici, dat Netanyahu... wel heel erg het oor van Donald Trump heeft.
Ik wil nog één aspect met je bespreken, Jan. Want dat is ook iets wat very worrying is om in jouw taal daar te blijven. En dat is dat de Iraanse machthebbers nu hebben gezegd... als je een goede moslim bent, dan vrede... met aanslagen op wie dan ook, op de infidels. Dan krijgen we weer inderdaad misschien gekkies... die in Amerika aanslagen gaan plegen op Amerikanen... omdat ze Iran steunen. Is daar angst voor of niet?
Ja, er wordt hier gezegd, er is geen extra dreiging. Dus iedereen wordt wel gerustgesteld sowieso. Maar tegelijkertijd wordt ook gezegd... we gaan op alle mogelijke doelwitten extra beveiliging zetten. Ook zichtbare beveiliging. Dus ze willen heel duidelijk dat ook zichtbaar is dat er wat gebeurt. Dus ik liep gisteren even langs het Witte Huis... en dan zie je inderdaad veel meer politie staan... Er werd daar ook een klein beetje gedemonstreerd.
Dat was vooral mensen die heel blij waren dat Trump had ingegrepen in Iran. Dat waren Iraniërs in Amerika. Dus het was daar een hele feestelijke stemming. Je moet ook weten, om het Witte Huis staat al een heel groot hek... omdat ze daar een park aan het verbouwen zijn. Dus het is al... Je kan minder dichtbij komen, maar dus ook... Israëlische ambassade. Dat geldt ook voor het congres. We hebben hier een Joods cultuurcentrum in de buurt. Daar staat ook
een auto voor de deur. Ze zeggen er is geen dreiging. Maar tegelijkertijd is er wel extra beveiliging.
Ja, ik zag net, het woord Israëlische ambassade triggerde me. Ik zag net op het Israëlische nieuws voorbij komen... dat in Abu Dhabi twee Israëli's gewond zijn geraakt... in de Israëlische ambassade. Want die is geraakt. Dus ze hebben blijkbaar toch wel vrij gerichte aanvallen... kunnen de Iraniërs uitvoeren. En dat is een beetje in tegenstrijd met andere aanvallen. Dus er zijn nog een aantal vragen... open. Ja, dat
komt nu ook binnen dat er 32 mensen gewond zijn geraakt en één dode geval in Koeweit, nadat daar een raket is ingeslagen. Maar toch eventjes, we zeiden even, Jan al, als dit doorgaat en te lang doorgaat, heeft hij echt een probleem. Wat voor gevolgen kan dit hebben voor de midterms? En ook nog even meenemen, stel nou dat die olieprijs inderdaad ongelooflijk omhoog gaat. En je gaat dat aan de pomp ook gewoon merken in Amerika, want ja, ook daar
is van de wereldhandel. En als de brand crude stijgt, dan zien we ook de olieprijzen aan de pomp in Amerika omhoog vliegen. Wat verwacht je? Wat gaan we dan zien? En wat voor gevolgen heeft dat voor het electoraat wat naar die midterms kijkt
Ja, de olieprijs en dus de benzineprijs, dat is echt de trigger hier. Als die omhoog gaat, dan wordt het heel pijnlijk voor Donald Trump en ook heel snel heel pijnlijk. De benzinepomp, dat is wat iedereen pijn in de portemonnee, en dan gaan er meteen ook, denk ik... gevolgen zijn richting de midterms voor Donald Trump. En het is wel wat jullie net zeiden. Als het dus snel is en het is een succes, dan is het ook echt een succes. En dan zijn de Amerikanen, denk ik, er ook in
de meerderheid blij mee. Maar als het dus langer gaat duren en de Amerikanen zelf de gevolgen ook merken... ja, deze midterms zijn heel belangrijk voor Donald Trump... Als republikeinen de meerderheid kwijtraken in het congres, dan is zijn presidentschap eigenlijk voorbij. Dan is hij een leemdak geworden. Dus daar is hij enorm mee bezig. Dus hij probeert zoveel mogelijk successen binnen te halen voor die verkiezingen. Maar als die benzineprijzen verder omhoog gaan, dan wordt het echt een heel
moeilijk verhaal. Ja, duidelijk. Dankjewel. Onze Amerika-conferent Jan Posma
Ik ga je ongetwijfeld morgen weer spreken, Jan. Dat zit er dik in. Hou de wekker eraan. Dank voor je toelichting. En daarmee zijn we aan het eind gekomen van deze extra uitzending. Wil ik uiteraard met name Bernd Hammelburg bedanken... en Martino van den Berg die hier bij ons in de studio zaten... en die met het nieuws meenam. Het laatste nieuws is dat de Duitse inlichtingdiensten ook zeggen nu... wees extra waakzaam op mogelijke aanslagen door Iraniërs in Europa.
Of door, nou, Iraniërs hoeft het niet te zijn... maar mensen die iets anders willen dan wat wij nu willen. Uiteraard, we houden je op de hoogte van wat er gebeurt. Sowieso hier bij BNR, dat weet je. En morgenochtend om zes uur, dan ben je meteen de eerste... als de ochtendspits weer een aanvang neemt. En dan spreken we elkaar. Tot morgen en dank.