¶ Intro / Opening
Ik open de vergadering.
Elke vrijdag de extra lange aflevering van Studio Den Haag: Orde in de Chaals. Op de radio om twee uur of in je podcast app.
🎵 Music
Ugo Rijksma. Donderdag 14 mei. Welkom bij Boekers zijn in de wijk. Op zoek naar de nieuwe wereldorde. Zoals elke dinsdag en donderdag met vragen van onze luisteraars, die u kunt sturen naar Boekersin in de wijk.br.nl. Vandaag over de macht van de dollar.
¶ Trump's China Strategie en Azië-pivot
AI in oorlogvoering en Trump in China natuurlijk. Dat we daarmee beginnen. Wr is in China en die probeert daar de Amerikaanse en nieke oost.
Thank you.
Die probeert de Amerikaanse pivot to Asia te begrijpen. Maar zegt: Ik moet eerlijk zeggen, ik begin steeds meer te voelen. Het begint steeds meer te voelen als een PowerPoint-strategie in plaats van daadwerkelijk beleid. Op papier klinkt het logisch. China is de systeemrivaal, dus de focus richting Indo-Pacific. Maar in de praktijk, zeg, zie ik ruzie met Europese bondgenoten, twijfel saa je over de NAVO, Japan en Zuid-Korea.
Carriers die richting Iran en het Midden-Oosten varen, uitstappen uit TPP. TTP moet dat natuurlijk zijn. Minder diplomatieke aanwezigheid dan China in grote delen van Afrika en Azië. Bondgenoten als India, Japan en Australië, die juist nerveus worden van Amerikaans gedrag. Dus zijn vraag is. Als China echt de hoofdprioriteit is, waarom zie je dan vrijwel niets daarvan in het daadwerkelijke Amerikaanse gedrag? En van iets van een zo'n coherente pivot to Asia?
Ja, nou ja, dat is een hele goede vraag. Dat vraag ik mij ook voortdurend af. Volgens het boekje zou inderdaad, als je een Pivot to Asia krijgt, wat trouwens een kritisch die in 2011 is ontstaan, toen Obama opdrachtgeeft aan zijn toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Hela.
Hillary Clinton om die Pivot Asia in te zetten. Dat is ook gepresenteerd in een stuk, volgens mij was in The Atlantic, een Amerikaanse tijdschrift. En de bedoeling was natuurlijk, Europeanen, doe wat meer aan je eigen defensie. Zorgen voor dat je op eigen benen kan staan. Want onze prioriteit verschuift van Europa naar Azië. Dat was op zich heel erg logisch, omdat in die tijd zag je dus echt dat de.
Dat de Chinezen opkwamen en ja, volgens de logica van de internationale betrekkingen krijg je dan nieuwe machtsbalansen in de wereld. En dat betekent dus automatisch dat de Amerikanen hun beperkte middelen. Ook al in de supermarkt ze hebben een supermacht ze hebben beperkte middelen. Veel meer in de richting van Azië gaan organiseren. Maar wat Trump nu doet is totaal krankzinnig. Ewoon echt belachelijk. Want deze man die denkt dat hij dat allemaal alleen kan.
En dat kan hij dus niet. Hij heeft zich totaal verkeken op de hele discussie die er is over, nu hebben we het vaker over gehad in de podcast, over zeldzame aardes. Die markt wordt gedomineerd door China. Dus China kan daarmee de Amerikaanse industrie compleet onder druk zetten.
Dat gebeurt ook. En daarmee kan China masspolitiek gaan bedrijven. Het is allemaal onderdacht wat de Verenigde Staten heeft gedaan. Als je dit echt goed zou willen doen, die masspolitiek, dan heb je inderdaad de Europeanen daarbij nodig. Maar de Europeanen worden afgeserveerd. Omdat het een week decadent en veel te links en woke continent is. Ja, weet je, als dit je overwegingen zijn, dan verdien je het ook niet anders dan de Verenigde Staten om op dit dossier onderuit te gaan.
Ja, weet je, die Obama, die pivot, die draaien naar Azië, draai naar China. Dat betekende dus dat je tegenwicht zou bieden aan China. Ook in militaire zin. En dat betekent dus ook dat je Taiwan zou steunen. Nou, we zien dus bij Trump, die daar allemaal conflicterende uitspraken over doet, dat hij soms gewoon Taiwan wel lijkt te laten vallen. Er wordt nu ook gefluisterd in alle analyses, expliciet zelfs van misschien is hij wel bereid om te zeggen tegen Xie van wij zijn nu tegen.
De frasering is volgens mij tot nu toe: we zijn er niet voor. En de China wil liever dat het is: we zijn er tegen. Zo subtiel ligt.
En dan zou in ruil daarvoor zou dan Amerika van China krijgen kritische aardmetalen. En dan zou Officine zelf ook nog graag die Nvidia chips de snelste krijgen. Het kan zomaar zijn dat die deal er komt. Maar dan zitten we dus in een hele andere wereld dan de pivot. Dan zitten we in de invloedsferenregeling. En dan is het echt een breuk met Clinton en met Obama. En ook met Biden. Want die wilde gewoon tegenwicht bieden. Sajant detail is dat Rubio was als senator.
Ongeloof.
China haafik. En als dit dus echt zou gebeuren vandaag en morgen, dan heeft Rubio wel wat uit te leggen.
¶ China's AI-zelfstandigheid en VS-fouten
Nou ja, wat je dus ook ziet is dat niet alleen er een ontkoppeling is van de Verenigde Staten. In de richting van China, wat dus niet kon. In verband met die crisische materialen. En met name zeldzame aardes. Daar zat het grote probleem in. Want Amerika is al volledig vanafhankelijk. Maar wat je dus nu ziet is dat. en je noemde net die.
Die chips terecht aan Jan. Maar wat je op dit ogenblik ziet, is dat Diepseek. Die heeft onlangs een nieuw large language model gelanceerd. En gebruik daar maak daarbij van gebruik gebruik van. Gewaaichips. En dat betekent dus dat zij in staat zijn om AI toe te passen met chips van eigen bodem. En dat betekent dus automatisch dat ze ook hier veel meer drukmiddelen hebben in de richting van Amerika.
En uiteindelijk kunnen ze gewoon zeggen, weet je, laat die chips maar. Laat die Nvidia chips maar. Dat is waar ze op aansturen. Dat kan nog niet helemaal, want ze hebben ook problemen. Om dat soort chips daadwerkelijk zelf te fabriceren, dan wel in voldoende kwantiteiten. Maar het gebeurt wel op dit ogenblik. Het streven is er. En wat nu met diepse gebeurt, is echt een nieuwe stap in die richting.
Er zit natuurlijk ook iets geks in. Tot voor kort zeiden we. kon je eigenlijk zeggen dat er maar één ding was waar de republikeinen en democraten in Amerika het over eens waren met elkaar. En dat was dat je je hart moest opstellen tegen China. Tegelijkertijd zie je dat het Trumpwitte Huis.
Eerder denkt in invloedssferen. Nou, en dan hoef je je helemaal niet hard op te stellen tegenover China. Dan is gewoon Azië voor de Chinezen. En Amerika is voor de Amerikanen. En Europa is volgens mij voor de Russen. Volgens het denken van Donald Trump. Maar dan heb je helemaal geen pivot to Asia nodig, maar gewoon een pivot naar thuis.
Nou ja, je hebt natuurlijk wel belangrijke grondstoffen nodig. En die worden gedomineerd door China op dit ogenblik. Dus de rollen worden behoorlijk omgedraaid. Dus je ziet dat gebeuren op dit ogenblik, in het Midden-Oosten, waar Amerika van tafel is gespeeld. Maar op dit ogenblik wordt Amerika ook door China van tafel gespeeld. En het is gewoon eigenlijk.
Door eigen toeen. Het is gewoon door stomme fouten die er zijn gemaakt, door een totaalachtelijke manier van heffingen opleggen, ook aan China, wat begon met 145%, en wat nu onder de 10% zit. Maar ik zie die vertrouwt het ook niet meer. Die denkt ook dat Trump gewoon niet spoort. En die maakt er gewoon gebruik van.
Als er een deal komt, dan gaan we dus terug naar de 19e eeuw, invloedsfeer en regeling. En dan laten we dus de gedachte van indamming, wat Rubio en Biden willen, laten we eigenlijk los.
Ja, dat dat klopt. Maar tegelijkertijd heb je heb je geen keus om nog die mondialisering, die globalisering. Gedeelte in stand te houden, want je moet gewoon exporteren, ook naar landen als China. Je moet importeren uit landen van China. Dus het kan ook niet helemaal. Het is 19e eeuw. Maar dat past ook gewoon niet meer in de 21e eeuw, laten we nou wel zijn met elkaar.
Ja, je bent gewoon afhankelijk. Die mondiale bevoorradingsketen zijn zo verweven met elkaar. Je bent gewoon totaal afhankelijk van elkaar. Europa kan dit ook niet. Je moet gewoon zaken doen met dat soort landen. En dat betekent dat je ook een beetje leuk voor elkaar moet zijn.
Yeah.
¶ AI in Moderne Oorlogvoering
Jij had het al over AI ook Rob en dat staat als het goed is ook op de agenda. Tussen Trump en Xi Jinping bij Trump bezoek in China. Vraag van Harm Domhof daarover. Die zegt: ik hoor AI nog weinig bij jullie voorbij komen. In de uitzending, terwijl ik het idee heb dat dat een steeds grotere rol gaat inemen in oorlogvoering. Europa praat nu vooral over munitie, luchtverdediging, drones en tanks. Maar als AI de kern wordt van moderne oorlogvoering, hebben we dan niet een veel groter probleem.
Harm is zelf werkzaam in de IT en ziet in de praktijk bijna geen Europese AI-modellen voorbij komen. Je hebt dat Mistraal in Frankrijk wel, maar vergeleken met OpenAI en Anthropic, de grote Amerikaanse cloud partijen, is dat nog een kleine speler.
Thank you.
Europa heeft geen eigen AI stack op Amerikaanse of Chinese schaal. Geen vergelijkbare cloud, chips, frontier models, datainfrastructuur en militaire toepassingservaring. Dus. Schat Rob de impact van AI op oorlogsvoering in? En hoe groot is dit een strategisch probleem voor Europa? Zitten we straks vast aan Amerikaanse of Chinese algoritmes voor onze eigen verdediging?
Ja, die kan je denk ik nog wel zelf ontwikkelen. Daar wordt er natuurlijk ook aan gewerkt. Je moet ook kijken wat er op dit ogenblik in Oekraïne gebeurt. AI speelt een hele belangrijke rol in het initiatief wat op dit ogenblik doet. Door Oekraïne is genomen, met name op het drongebied. Die op een belangrijk aantal punten gaan gewoon autonome werk doen. Dus als Oekraïne dit kan, dan kunnen wij dit ook. En zeker ook in relatie met Oekraïne. Dus ik ben daar niet zo bang voor.
AI, of dat nou de kern wordt van de toekomstige oorlogsvoering, dat waar ik te betwijfelen. Want als iedereen AI gebruikt, dan uiteindelijk kan je dat ook weer tegen elkaar wegstrepen. En het is zo bij oorlogsvoering dat als je dat gaat doen. En je hebt bijvoorbeeld geen munitie meer en de AI kan alles kapot maken, dan eindig je gewoon met slagpartijen met messen. Op het slagveld. Dus er is altijd een uitweg om onder AI uit te komen. Nee, het grote gevaar vind ik zit in AI.
Dat je eigenlijk de mensen uit de loep haalt. Dus het is altijd zo geweest dat wanneer je een doelwit ziet, dat er dan toch sprake moet zijn van enige wenselijke waarneming, of het wel handig is om dat doelwit wel of niet te gaan uitvoeren. En als je denkt van oeps, ik heb een foutje gemaakt. dan moet je ook nog kunnen ingrijpen om een operatie tot stilstand te brengen. Nou, als iedereen.
Bezig is om AI compleet toe te passen en de mensen er helemaal uit te halen, dan moet de NAVO dat ook gaan doen. Of de westerse landen moeten dat ook gaan doen, want anders loop je gewoon achter. Want het gaat bij wijze van spreken om een verschil van nanoseconden. En dat kan het verschil betekenen tussen winnen en verliezen. Daar zit denk ik het allergrootste probleem in. Een voorproefje van hoe dat fout kan gaan, hebben we al gezien in Gaza.
Waar ook AI is toegepast bij de doelwoordherkenning. Nou, er zaten ontzettend veel fouten in. En dat betekent gewoon dat een hele hoop mensen eigenlijk gewoon vermoord zijn of niet. Omdat die in een of andere databank. Zaten. Maar AI heeft daar gewoon fouten in gemaakt. Kijk maar gewoon naar de large language models die je zelf gebruikt met chatprogramma's. Daar zit dat stikstond van de fouten. Dat klopt gewoon vaak niet.
En vandaar dus dat er ook een disclaimer onder staat van er kunnen fouten zitten in het antwoord. Nou, dat geldt hier ook voor.
Ik las een heel verontrustend bericht dat als je AI-toepassingen doet, dat cyberwarfare veel gevaarlijker nog wordt.
Ja, dat klopt. Alles is dan te kraken. Als je dat gaat doen. Maar ook daar zal weer een. Een oplossing voorkomen. Wat je dan bijvoorbeeld krijgt, en dat is nu eigenlijk ook al het geval: echt hele gevoelige informatie staat op stellentloonsystemen. Da kan je niet bij.
¶ Erosie van de Dollar en VS-schuld
Rick Verstegen zegt Arendt-Jan stipte in de podcast van 11 mei kort de oplopende schuld. En het mogelijk aanstaande onverstandig monetair beleid in de VSA. De rente mogelijk verder te verlagen. In het verleden hebben oorlogen, schulden en de devaluatie van reservemunten ertoe geleid dat deze wereldrijken in vervol raakten. De Romeinse denarius, de Spaanse real, de Nederlandse schulden en meest recent de Britse Pond.
Bij de Bretton Woods Agreement van 1944 namen de VS de monetaire en geopolitieke scepter van de Britten over. Zijn we gegeven de huidige economische, fiscale en monetaire uitdagingen voor de VS-getuigen van een vergelijkbare neergang van de reservemunt. De dollar en de opkomst van de Juan en of de euro. En is dit niet juist een geopolitiek pressiemiddel om in te zetten in reactie op het agressieve beleid van de Verenigde Staten? Verkopen van Amerikaanse treasuries of dollarreserves.
Nou, het antwoord is ja. Het is gevaarlijk wat er aan de gang is. Ik moet steeds weer denken aan dat boek van Ray Dallio. Wist je dat de Nederlandse Florijn ook een reserve currency, 50 jaar lang? En dat zie je dan dus ook ten ondergaan. Het mooiste voorbeeld is natuurlijk het Britse pomp, die devaluatie van 1949. Nou, wat zien we nu? We zien dat er steeds minder. De dollar wordt gebruikt in internationale transacties. We zitten nu op 57%.
En het was in het verleden wel 70%, dus het wordt minder. We zien ook dat als de rente verlaagd gaat worden door de nieuwe centrale bankpresident... Ja, dat is nou precies wat verkeerd natuurlijk is. Dat zal de inflatie aanwakken. Dat heeft ook gevolgen voor de stabiliteit van de munt. Het is nog niet zover. Dat het morgen misgaat. Maar er zijn steeds meer mensen die zich zorgen maken. Met name ook omdat de Amerikaanse staatsschuld enorm toeneemt.
Trump heeft daar nooit enige belangstelling voor gehad. En ook de private schulden Amerika zijn heel hoog. En die twee dingen samen, maar maakt dat nog gevaarlijker. En natuurlijk, de rest van de wereld reageert daar natuurlijk op. Dus Iran heeft natuurlijk al heel lang geen zin meer om de dollar te gebruiken voor olieverkopen enzo. En ook China voert daar ook een politiek. Dus het is de vraag hoe lang dat nog goed gaat met het Amerikaanse Rijk.
Ja, dat dat het is eigenlijk, ja, het is een soort slow motion zelfmoord die wordt gepleegd. Als je dat goed bekijkt. Het is interessant wat je noemt met de Florijn, dat dat ooit een reservement was van de wereld, waar Nederland groot kon zijn. Maar dat is natuurlijk ook zo. En dan zie je dus dat als het gedaan is met Nederland als supermacht.
Na de Gouden Eeuw, waar we inmiddels niet meer over mogen spreken over een Gouden Eeuw. Want dat heeft ook negatieve connotaties. Maar het was natuurlijk wel een Gouden Eeuw, want Nederland stond op het toppen van zijn macht. Dat had dus ook een kennelijk in dit geval bij wijze van spreken een recentement bij hoort. Hoewel je dat natuurlijk in die tijd zo helemaal niet kon noemen. Maar
Voor de achteruitgang van de dollar als reservemunt, heeft de VET al volgens mij 10, 15 jaar geleden gewaarschuwd. En die hebben gezegd van als jullie als we zo doorgaan met dat sanctiebeleid. Met heffingen. Dan raakt de wereld vet up met ons, en dan gaan ze alternatieven zoeken. En dat is dus ook gewoon gebeurd. Zelfs de Europese Unie heeft op een gegeven moment besloten om in het kader van de Iraankwestie, niet wat er nu speelt, maar een aantal jaren geleden.
Het zodanig te regelen dat ze zaken konden doen en transacties konden doen met Iran. zonder dat ze getroffen werden door de Amerikaanse sancties. En de Chinezen en de Russen zijn gaan samenwerken. Die koppelen hun munten aan elkaar. Nou, ga zo maar door. En dat is vol seks logisch. En ik denk dat ook op dit punt Trump een versneller is. Want landen die hebben hier gewoon genoeg van. Die zeggen van bekijk het maar, wij laten onze...
Transacties, onze internationale transacties, laten we niet meer door de Amerikaanse banken lopen. We gaan dat gewoon anders regelen. De Chinezen en de Russen doen dat al. Iran doet dat ook. Maar je ziet steeds meer landen die dat gewoon doen. Het is wel. Een grote stap als je dat gaat doen. Want het is allemaal verdomd handig om het via de Amerikaanse banken te laten lopen. Maar dat betekent ook dat je kwetsbaar bent voor de Amerikaanse wetgeving. En dat
Ja, dan heeft Amerika dus de mogelijkheid om alles te blokkeren wat je zou willen en je naar rechts te richten. Nou, de animo om daarin mee te gaan wordt steeds kleiner.
En als de macht van de dollar gebroken wordt, dan heeft het enorme consequenties. Amerika kan niet zomaar onbeperkt bijprinten, dus ze komen in budgetproblemen. En twee, de Amerikaanse sancties zijn nu zo effectief, omdat je gewoon buiten gesloten wordt van de dollar als je het niet meedoet. Dat wordt dan dus ook minder effectief. Zie je dus echt een verzwakt Amerika ontstaan. En tegelijkertijd een versterkt Rusland. Sorry, China, waarbij de Ghouan natuurlijk belangrijker gaat.
Ja, en als wij het goed doen in Europa, dan worden wij enorm versterkt. Maar dan moeten we ook ophouden met Surrië. En dan moeten we ook eindelijk eens een keer gewoon doorpakken. We moeten dereguleren. We moeten ophouden met dat gedoe over eurobond, euro-obligaties. Want als je een reserve munt wil ontwikkelen, dan zul je ook euroobligaties moeten hebben. Daar zijn allerlei ideologische problemen mee binnen Europa. Hier vreegt zich natuurlijk ook dat Europa niet echt één staat.
Maar dat het toch uiteindelijk een collectie is van soevereine landen die hun eigen prioriteiten stellen, wat volstrekt logisch is, natuurlijk. Maar de keerzijde van de medaille is dat je daardoor ook nooit die machtspolitieke speler kan gaan worden. Zelfs op defensiegebied hebben we al een probleem. Maar je zal dat dus wel moeten doen. En als je dus nu gebruik kan maken van die verzwakking van de Verenigde Staten, moet je eens kijken wat er hier in Europa gaat gebeuren.
En dan krijg je een complete renaissance in Europa ook van de industrie. Alleen we zijn te labbekakkerig om dat te doen in het deel van de wereld.
En dan dus nog even, je hebt natuurlijk die erosie van de dollar als wereldreservemunt. En als bijvoorbeeld petrodollar of breder voor de internationale handel. Maar die podcast van Raidalio waar jij het over had, Arjan, daar wordt natuurlijk ook gewezen op een heel acuut. Probleem van.
Gewoon de angstaanjagende schuldenpositie die de Amerikanen op een gegeven moment aan het opbouwen zijn. En dat kan natuurlijk ook leiden tot een acute crisis. Die dan, ja, nou ja, wat er dan gebeurt, daar moeten we misschien nog eens een keer een econoom naar vragen. Maar daar zijn bijvoorbeeld ook. Alle banktegoeden hier en pensioenfondsen en beleggingen. Dat is ook allemaal rond die dollar gecentreerd. Dus dan hebben we wel een beetje een crisis.
Gelukkig reageert Trump wel op de bondmarkt, als die rente stijgt. Dan bint hij weer wat in. Hij is ook gevoelig voor de aandelenmarkt. Maar ja, de aandelenmarkt is al een beetje de weg kwijt, want die stijgt nog steeds een beetje. Terwijl daar volgens mij helemaal niks van klopt. Maar goed, de bondmarkt is nog even rustig. Maar als die gaat stijgen, dan zal je zien dat hij weer bijdraagt. Dat deed hij de vorige keer.
Oké, dank jullie wel voor vandaag, mede namens de vraagstellers. En tot morgen.
Wat gebeurt er als politieke partijen het faillissement van een abortuskliniek aangrijpen om zich te profileren?
There was also a brief from the minister
🎵 Music
Want die wilden apporters het land uit. Ik vond dat schijnend en onmogelijk.
Zoek onder curatoren op in je podcast-app om te horen wie zich allemaal bemoeide met de ondergang van de abortusklinieken van CASA.