¶ Turkije's Complexe NAVO Positie
Blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Boekestein
in de Wijk. Hugo Rijtsma. Dinsdag 21 april. Welkom bij Boekestein in de Wijk. Op zoek naar de nieuwe wereldorde. Zoals elke dinsdag en donderdag met vragen van onze luisteraars... die u kunt sturen naar boekesteinindewijk.bnr.nl. En vandaag veel de blik op Azië. Een sombere toekomstblik van Jonathan Holslag... En ik zie de laatste tijd vaker vragen over de positie van Turkije. Ik heb er hier even eentje uitgepakt van Wilco Plasmeijer. Die zegt, regelmatig wordt gesproken over de VS uit de
NAVO gooien... en het optuigen van een Europese NAVO. Over de rol van Turkije binnen de NAVO is het dan muisstil... terwijl het een belangrijke speler met een grote militaire capaciteit is... Mijn vraag hierover, zegt Wilco, waarom is er zo weinig aandacht voor de rol van Turkije? Wat is de visie van Turkije op het gebied van de VS? Is dat veranderd sinds de Iran-oorlog? En wat zou het vertrek van de VS uit de NAVO betekenen voor de positie van
Turkije daarbinnen? Aracan, kan jij hier wat mee? Nou
het is een ingewikkelde vraag. Ik heb een beetje studie gedaan. Een aantal dingen moeten we even noemen, hè. Er was een persoonlijke klik tussen Trump en Erdogan. Die jongens konden elkaar wel met elkaar bellen. Maar dat is maar een persoonlijk dingetje. Dat is niet doorslaggevend. Structurele conflicten waren natuurlijk de Syriën en de Koerden. Amerika stuurde de Koerdische IPG-milities tegen ISIS. Turkije zag dat als verlengstuk van de PKK.
Dat was één grote bron van ellende... De Russen kochten S-400, weet je wel? De
Turken,
ja. De Russische S-400
Dat
was natuurlijk ook niet geweldig, want dat was natuurlijk niet NAVO en zo. Een gevolg was dat Turkije uit het F-35-programma werd gezet.
Dat
was allemaal een diepe breuk in de relatie. Dan had je nog die beroemde Gülen-kwestie. Fethullah Gülen, die woont in de VS. En Turkije eiste de uitlevering, want die dacht dat het achter de koep zat... En de VS weigerde wegens gebrek aan juridisch bewijs. Nou, er waren economische spanningen. In 2018 legde Trump sancties op. En de Turkse lira stortte toen in. Nou ja, altijd natuurlijk ook in de NAVO-context...
is Turkije nog wel een betrouwbare bondgenoot. Nou, je zou nu kunnen zeggen, maar dat moeten we dan een beetje zelf doen. Kijk, Turkije is buitengewoon kritisch ten aanzien van Israël... Trump steunt eigenlijk Israël heel vaak, behalve even nu met Libanon. Dus daar blijven natuurlijk wel spanningen bestaan. En ik kan mij ook... Kijk, daar zijn natuurlijk relaties tussen Turkije en Iran.
Turkije heeft altijd een Midden-Oosten-politiek gehad. Dus die is niet helemaal gelukkig met die... met, zeg maar, die aligngang van Trump in het Midden-Oosten... waarbij ze Iran zo aanvallen. Dus ik denk eerlijk gezegd dat de relatie tussen Amerika en Turkije niet zo geweldig is. Nou, wat kunnen we daarvan doen? Het vertrek van de VS uit de NAVO, dat is de vraag natuurlijk. Ik denk dat dat niet zo snel gebeurt, maar ik denk dat we wel gaan naar een Europees
geleide NAVO. En dat betekent dat Europa alle problemen van de NAVO op zijn bordje krijgt. En het is nooit makkelijk met Turkije. De
relatie tussen Europa
en Turkije is natuurlijk ook niet best. Nee, want Turkije danst op verschillende bruiloften tegelijkertijd. Houdt het lijntje open naar Poetin, omdat ze graag willen onderhandelen. Houdt het lijntje open naar Iran. Dus ik denk eigenlijk dat het een beetje allemaal hetzelfde blijft. Wat denk jij Rob?
¶ Turkije als Scharnierstaat in Europa
Laat ik proberen de vraag te beantwoorden... naar deze historische uiteenzetting. Waarom is er zo weinig aandacht voor de rol van Turkije in deze discussie? Ik denk dat het te maken heeft met het feit... dat als het gaat om de discussie over een Europees geleide NAVO... dan heeft dat te maken met de veiligheidssituatie in het noorden. Dus eigenlijk voor de noordelijke landen, Scandinavië... Duitsland, Polen, Baltische Staten, Nederland en
feitelijk voor de Fransen ook. Dus Turkije is altijd, en dat is ook het grote probleem altijd met betrekking tot de Europese Unie, wordt niet gezien als een echt volwaardig Europees land waarmee je alle waarden, Bovendien, Turkije is gefocust op een ander deel van de NAVO. En dat betekent dus eigenlijk dat er een indirecte relatie natuurlijk is met de oorlog in Oekraïne. De Turken hebben goed werk verricht als het gaat om de mogelijkheid om toch een soort
bemiddelaar te zijn tussen Rusland en Oekraïne. Dat hebben ze ook fundeerde. En bovendien beheersen ze natuurlijk de bosbrus. En zijn dus in belangrijke mate bepaald ook voor wat voor schepen kunnen wel en niet, althans oorlogsschepen, het gebied invaren. Dus het is een ander deel. En de echte directe bedreiging zit hem niet in dat deel van Europa, maar zit hem vooral in het noorden. Dus daarom is die hele discussie die op dit ogenblik wordt gevoerd over een Europese...
op het noorden. Dat is denk ik het eerste punt. Als je dan vervolgens gaat kijken van wat is dan de visie van Turkije op het gracht van de Verenigde Staten? De Turken zijn niet ongelooflijk pro-Amerikaans, maar Turkije probeert een soort scharnierrol te spelen in het Midden-Oosten. Daar ligt echt gewoon de nadruk voor de Turken. Het is een zogenaamd dat in zeer belangrijke mate zijn macht wil doen gelden... in een bepaald deel van de wereld. En dat ook kan.
Dus dat is eigenlijk waar de Turken op dit ogenblik het meest naar kijken. En natuurlijk kunnen ze ook op politiek gebied wat doen... door bijvoorbeeld een rol te spelen in de onderhandelingen over Oekraïne. En dat doen ze dan ook. Is die visie veranderd door de Iranoorlog? Ja. Maar tegelijkertijd ook wel ten voordele van de NAVO. Want realiseer je dat? Ook raketten vanuit Iran zijn afgevuurd op Turkije. En die zijn ook naar beneden gehaald met petrolietsystemen. Dus Turkije is
ook gewoon niet blij met wat hier gebeurt. Dus ik denk dat dat wel een aantal belangrijke punten zijn. En wat
ook belangrijk is, de pijplijnen, hoe ze liggen... Je weet dus dat Saudi-Arabië schijnt toch behoorlijk wat olie... via die pijpleiding naar de Rode Zee nog te kunnen verkopen. Het was al een keer gebombardeerd, het schijnt hersteld te zijn... maar dat kan zomaar weer gebombardeerd worden. En zo zijn er ook belangrijke pijpleidingen... van Noord-Iraan naar Turkije. En dat
is natuurlijk voor Turkije ook niet onbelangrijk. Als gevolg van de sluiting van Hormuz... zijn er weer andere kansen voor pijpleidingen. Dus Turkije zit er op verschillende manieren in.
In ieder geval voor de export van olie en gas. Ja, wat wou je zeggen, Hugo?
Dat ik me dus ook heel goed kan voorstellen... dat de gedachten richting Turkije gaan... dat als de VS eruit gaan... dan is vervolgens het grootste leger binnen de NAVO
dat van
Turkije. En stel... Erdogan en Europa... dat gaat natuurlijk niet zo heel makkelijk door één deur. Al jaren niet. Maar stel dat je... Stel dat je iets kan regelen met Turkije... dat zij bijvoorbeeld, in ruil voor, weet ik veel wat... ze willen geloof ik graag ruimere visumregeling al jaren... dat je hen soldaten kan laten stationeren in de Baltische Staten. Dan denk ik dat Rusland daar niet zo makkelijk tegenaan wil lopen
Wat ik op dit ogenblik zie is... dat de hele commandostructuur van de NAVO gaat over de kop... De allerbelangrijkste commando's onder Sarkoë, dus onder de opperbevel hebben, die worden Europees. Dus het hoofdkwartier in Naples, die gaat naar de Italianen toe. En daar zitten de Turken dus ook in. Het hoofdkwartier in Brunssum in Nederland, die gaat naar de Duitsers en de Polen. En het hoofdkwartier in Norfolk, dat ligt in Amerika, daar gaan de Amerikanen weg en daar komen de Britten in.
Dus ik denk dat uiteindelijk dat hele hoofdkwartier ook gewoon naar Europa gaat. Maar dit is wel belangrijk, want je ziet dan dat als je een Europese NAVO krijgt, de hoofdkwartieren heel erg regionaal gefocust zijn. Dus Brunssum, dat is echt voor de dreiging die op dit ogenblik plaatsvindt met Rusland. En voor het zuiden, Midden-Oosten, maar eigenlijk ook Zwarte Zee, Afrika,
daar speelt het hoofdkwartier in Naapel zo belangrijk. zich terugtrekken op een of andere manier... of je een Europees geleide NAVO zou krijgen... dan hoeft er op zich niet zoveel te veranderen. Maar dan krijg je eigenlijk een NAVO met een aantal grote hoofdkwartieren... die zich bezighouden met andere veiligheidssituaties... op andere plekken in Europa. Ik denk dat dat dan gaat gebeuren
En weet je, de publieke opinie in Turkije, als je ook de kranten leest... Dat is hartstikke Amerikaans, anti-Amerikaans.
Daar heb ik me
altijd over verbaasd. Ja, dat hoort er wel bij, ja. En daar moeten ze natuurlijk ook rekening mee houden. Erdogan moet er ook rekening mee houden. Ze vinden het heerlijk om op Amerika te vitten. En dus ook de Amerikaanse steun aan Israël aan de orde te stellen
Maar even, dat vierde punt van hem, dat is belangrijk. uit de NAVO betekenen voor de positie en de houding van Turkije binnen de NAVO. Ik denk vooralsnog niet heel veel. Omdat het zuidelijk deel een hele andere veiligheidsperceptie heeft dan het noordelijk deel van de NAVO. En dat wordt nu ook afgedekt door de grote reshuffeling die plaatsvindt in de hoofdkwartieren waar de Amerikanen weggaan en de Europeanen het commando overnemen. Nou
¶ Amerikaans Machtsverval in Oost-Azië
Laten we eens eventjes door, want we hebben nog een hoop vragen over verder naar het oosten. Maar eerst even dit. Welkom terug. Hans, die zit in Taipei, die zegt... terwijl de focus nu volledig op Trumps oorlog in Iran en de situatie in Europa ligt... lijkt de impact op Oost-Azië onderbelicht. Ik merk hier in Taiwan en Singapore dat men inmiddels op dezelfde toon over de VS spreekt als in Europa... de Amerikaanse en misschien de Europese geloofwaardigheid wankelt... terwijl deze
regio vitaal is voor onze productieketens. Hans, zijn vragen zijn... wat zijn de gevolgen voor de Amerikaanse soft power in Oost-Azië? En maken de Republikeinen zich geen zorgen dat ze hun invloed hier verspelen... terwijl de Indo-Pacific hun prioriteit zou moeten zijn? En wat kunnen landen in deze regio economisch, diplomatiek... of misschien zelfs militair afdwingen... om deze situatie tot een goed eind te brengen? In
de eerste plaats is dus Trump zelf geweest... die meerdere malen als hij geïnterviewd wordt zegt... ik weet niet zeker of ik Taiwan wil gaan verdedigen.
Dat
is natuurlijk wel een hele bijzondere Amerikaanse president die dat doet. En daar komt die vraag van Hans natuurlijk ook uit voort. Wij zelf in Europa speelt daar natuurlijk nauwelijks een rol in dat gebied. En dat is natuurlijk heel belangrijk... omdat het verhaal is natuurlijk al eeuwen oud. De snelste chips worden daar geproduceerd... Ik geloof niet in een invasie, maar als daar dus een blokkade zou komen... dan storten volgens
mij alle beurzen in. Want zonder die snelle chips van TSMC vaart Amerika niet wel... en Europa ook niet wel. We denken ook dat er Apple-chips worden gemaakt... en Nvidia-chips worden er ook gemaakt. Dus ik begrijp die vraag van Hans heel erg goed. Maar ja, hier zien we dus het merkwaardige beleid van Trump... die gewoon ook de Amerikaanse bescherming van Taiwan in het openbaar...
En trouwens van Zuid-Korea en Japan ook, volgens
mij.
Nou ja, nog even naar de vragen dan kijken. Wat zijn de gevolgen voor de Amerikaanse softbouwer? Nou, die is dramatisch. Dus Hans die zegt zelf ook in Azië wordt op dit ogenblik op dezelfde manier gesproken over Amerika als in Europa. Dus ja, dat kan ik me heel goed voorstellen. Als je gewoon kijkt, dan wordt op dit ogenblik Azië disproportioneel getroffen. Het heeft onder andere te maken met de grote energieafhankelijkheid.
Maar ook met het feit dat een hele hoop van die bevoorradingsketens... die bijvoorbeeld te maken hebben met kunstmest... die lopen gewoon door de straat van hun moest. Een aantal arme landen kunnen het hoofd niet boven water houden. Vietnam... India heeft ook echt grote problemen in Sri Lanka, Filipijnen. China valt wel mee, want die is wat rijker en heeft ook heel veel geïnvesteerd in het oppotten van energie en allerlei andere zaken, waardoor ze wat minder kwetsbaar zijn.
dus wel denk ik dat de Amerikaanse zogkou een ongelooflijke knauw krijgt. Als dat in Azië het geval is en Europa het geval is... dan betekent dat eigenlijk dat Amerika in toen ene mate geïsoleerd wordt. En dan hebben ze dus een geweldig probleem in de wereld. En wat Trump nu op dit ogenblik aan het doen is... is de positie van de Amerikanen compleet onderuit schoffelen
Zeker. De grote meerderheid van de hormoesolie gaat naar Azië... Azië is met distributie zelfs bezig in India. Zuid-Korea is al gek in Kazachstan olie gaan kopen en dat soort dingen. Maar dat betekent dus dat de Amerikaanse bescherming van die landen... dat blijkt dus nu gewoon een lege huls te zijn.
Dus de soft power... Ja, en dan wordt natuurlijk de volgende vraag interessant. Wat kunnen die landen in de regio economische diplomatiek... en misschien wel militaire houdingen? Nou, niet zoveel. Want wij kunnen dat ook niet als Europeanen. En je ziet op dit ogenblik echt dat de Amerikanen dit alleen moeten doen. En iedereen die gunt op dit ogenblik, denk ik ook de Amerikanen, dat ze onderuit gaan. Iran gunt dat, maar ik denk dat Azië, zeker China, gunt Amerika enorm
dat ze onderuit gaan. En ik moet eerlijk zeggen dat ik denk dat heel veel Europeanen dat ook denken. Dat klinkt wat vreemd, maar ik hoor dat wel echt heel vaak hoor, van een soort, nou ja goed, je hebt zo'n grote bek en je weet allemaal zo goed, dan doe je het ook maar en je lost het er maar op. En dat blijkt in Europa al uit het feit dat wij alleen maar een vlootverband willen gaan sturen naar de samenleving. Speelt in belangrijke mate in Azië niet.
Behalve natuurlijk een aantal landen wil meedoen. Dan moet je kijken naar Australië. Er zijn misschien nog wat landen die erbij betrokken zijn. Maar eigenlijk blijft Azië hier buiten. De grote Aziatische landen. Omdat die ook gewoon geen echte geopolitieke spelers zijn. Interessant genoeg inclusief China.
En dat betekent dus dat het Amerikaanse machtsverlies en machtsverval in Azië. Betekent dus. dat het logischer wordt dat Europa en Azië met elkaar gaan praten... en met name Europa
¶ China's Assertiviteit en Taiwan Dreiging
en China. Dat wordt gewoon voorbereid nu, hè
Ja, dat denk ik wel. Ik denk dat met name de relatie India-Europa, Europese Unie... die zou wel eens heel snel heel sterk kunnen worden aangetroffen. China blijft gewoon altijd een probleem.
En daarover de volgende vraag van Maarten uit Heulen in België. Met verwijzing naar een interview met Jonathan Holslag in de Morgen. De Belgische krant. En Holslag is collega internationale betrekkingenman zoals jullie. Maar ook China-kenner. En burgemeester. En burgemeester. Hij zei ook in dat interview dat hij het
heel erg
druk heeft. Dat interview. Maarten heeft het een beetje voor ons samengevat. Holslag zegt daarin de dag dat er in Oost-Azië... een direct conflict uitbreekt tussen de VS en China. Dan spreken we echt over een derde wereldoorlog. China zal Taiwan ooit gaan aanvallen. Daar is Holslag wel van overtuigd. Nooit, zelfs niet in de Koude Oorlog... zagen we zo'n massale herbewapening van China. En ook het voorbereiden van de bevolking...
met allemaal nationalistische tendensen. Zodra Washington echt ingrijpt... omdat China anders de stille oceaan dreigt te domineren... valt de wereldeconomie om. Dan valt alles stil, zegt de holslag van onze autocrat... Want de economische ijstijd. Wat wij in het verleden ontwikkelingslanden hebben aangedaan... kan ons ook overkomen. De kolonisator van gisteren wordt in de geschiedenis wel raker... de kolonie van morgen. De kans dat dit met Europa goed komt, wordt met
de maand kleiner. Nou, Maarten zegt daarbij... het is niet voor het eerst dat Rolslag zijn bezorgdheid zo sterk uitdrukt. Hij vindt het eerlijk gezegd wel heel sterk klinken. Maar hoe kijken jullie daar tegenaan?
Nou ja, er is wel wat aan de hand hoor. Ik vind dus wel dat China, die wordt assertiever. Tegelijkertijd zie je dat ze zich ongelooflijk gedijst houden op dit moment met betrekking tot de hele situatie rond Iran. Ze proberen diplomatiek het een en ander te doen. Ze proberen wat druk uit te oefenen op Iran. Ze willen natuurlijk dat dit zo snel mogelijk... En ze zien gewoon hoe Amerika eruit gaat. En ik denk dat ze dat met veel vreugde zien
Ruben Terlouw, weet je wat? Die jongen van die grote VPRO-documentaires over de Zuid-Chinese zee. Die is het eens met Holtslag. Die gelooft ook dat er een aanval komt. Zelf denk ik toch dat er een blokkade meer voor de hand ligt.
Maar ja, dan zijn we ook de pineut natuurlijk
Dan zijn we ook de pineut. Maar dan kunnen de Amerikanen de straat van Malacca afsluiten. Dan komt er geen olie meer door naar China. En dan heb je nog iets om met elkaar uit te ruilen. Maar ik vind het wel interessant. Want Hotslag weet heel veel van China. En Ruben Terlouw ook. En die waarschuwen dus echt. Die kennen China van binnenuit. En die weten hoe belangrijk Taiwan is... voor de politiek van Xi. Dus het is wel zo dat we daar meer aandacht aan moeten besteden
Tegelijkertijd gaat het economisch behoorlijk slecht in China. Dus dat zou echt een rem zijn op al te veel militaire avonturisme. Op dit ogenblik is het ook niet heel erg handig... om op dit moment de Europese markt te verliezen. Dat is gewoon niet handig. Maar tegelijkertijd zien we wel dat... Chinezen via dat Belt and Road initiatief, die nieuwe zijderoutes, de handelsbetrekking met Afrika en met Azië enorm aan het aantrekken zijn. Rusland wordt een soort van zalstaat voor China.
Uiteindelijk gaat dat wel ten koste van Europa, daar ben ik ook wel redelijk van overtuigd. En dat houdt er helemaal vanaf hoe wij Europeanen ook diplomatiek ons gaan verstaan tot China. Of wij die schade weten te beperken. Maar ik ben er redelijk van overtuigd inderdaad dat de clementie met het Westen dat die zijn beste tijd heeft gehad.
¶ Europa's Strategie tegen Mondiale Machtsgreep
En ik vind al heel lang dat er de contouren zijn van een afrekening van een aantal opkomstverenigingen. komen landen zoals China met het Westen. Nou, wij moeten daar dus toch proberen wat aan te doen. Dat betekent toch dat we op een of andere manier... een redelijke standhouding moeten hebben met China. En nog veel belangrijker voor het Westen... is dat we als een solimiter handelsakkoorden afsluiten als Europese Unie... met zoveel mogelijk landen in de wereld, om die naar
ons toe te trekken. Dat is echt essentieel. En dan heb je natuurlijk nog de hele problematiek van Taiwan uiteindelijk. Het kan bijna niet anders dat dat gebeurt. Er wordt voortdurend gezegd dat dat moet voor 2049 gebeuren. Want dat is het 100-jarige bestaan van de Volksrepubliek China. Dus dan moet dat gebeuren. En ze hebben gewoon geduld. Het kan nog een jaar duren, het kan nog 15 jaar duren. Maar uiteindelijk gaat het een keer gebeuren.
En is dat, wat dan zegt Holslag, dan krijg je dus een economische schok... waarbij Oekraïne en Iran in het niet valt? Is dat
dus de grote klap die nog
gaat komen
Nee, dat hangt ervan af wat er gebeurt in die tussentijd. Want als gekken worden op dit ogenblik door TSMC fabrieken gebouwd... voor chips in de Verenigde Staten, maar ook in Europa... en op het moment dat die chipsproductie op een of andere manier gered is... en wij ook in staat zijn om geavanceerde chips te maken... die nog wel op Taiwan worden gefabriceerd. Tot dat moment... als wij veel meer zelfstandig zijn op het gebied van chipsfabricatie... dan vervalt elke rem voor...
om daar wel binnen te vallen. Maar dat is, laten we zeggen, voor de economie... minder erg dan je zou verwachten. Behalve als we de meest geavanceerde chips niet kunnen krijgen. Maar dan kan China ze zelf ook niet meer krijgen... want de Nvidia-chips worden ook op termijn gemaakt
Het interessante is, Japan krijgt nu ook een branch van TSMC. En daarvan wordt gefluisterd dat hij ook dus... hele snelle chips gaan maken. Dat zou voor ons heel belangrijk zijn. Maar het is wel verdomd dicht bij China. En het tweede punt is... er zijn dus weer generaals ontslagen. Dit weekend. En er was dus ook... er was het verleden al gebeurd. Nou gaan alle sinologen praten met elkaar. Wat betekent dat dan? Het blijkt ook dat die Protection Rocket Force... daar zijn
ook allemaal mensen ontslagen. Is het zo dat Xi vertrouwt... tussen zijn krijgsmacht niet? Wordt er een soort staat in de staat... Maar ja, als je generaals ontslaat, dan ben je ook kennis kwijt... maar misschien ook wel tegenstand kwijt. Dus het is de vraag of dit de invasie versnelt... of dat het nog even uitstelt omdat er nieuwe ervaringen...
Ja, dat is moeilijk te zeggen. Ja, dat is moeilijk te zeggen.
Nog eventjes om terug te grijpen op die eerdere vraag... over Chinese controle over de Indo-Pacific. Zou het dus kunnen dat als dat akkefietje met die chips is afgehandeld... dat het Westen dan Taiwan maar laat aan China... Of dat je een beetje zo'n zelfde... Hoe heette dat ook alweer met Vietnam? Was het de Truman-doctrine? Dat het idee was van ja, als dan Taiwan valt... dan valt de hele Indo-Pacific. Dus we moeten ergens een lijn trekken tegen de Chinezen.
Nee, dat denk ik niet. Dat speelt denk ik niet. Want China is nu ook niet maatloos populair in Azië. Ze zijn wel bezig door middel van dat Belt and Road initiatief om een aantal hele sterke politieke en economische relaties te ontwikkelen. Maar ik denk dat het wel meevalt. Kijk, wij zijn nu nog in zeer belangrijke mate afhankelijk van China inderdaad voor grondstoffen, voor medicijnen. grondstof in algemene zin, kritieke materialen... waar we moeilijk elders aan kunnen komen. Gallium, germanium,
dat soort zaken. We zijn afhankelijk van vergroeningstechnologie van China. Dus wij moeten echt als sodomieter in Europa ons gaan indekken... voor een mogelijke eventualiteit met China door die grondstof. Dus dat is denk ik wat er moet gaan gebeuren. Maar ik heb wel het gevoel dat het ongelooflijk traag gaat in Europa... en dat we nog steeds niet doorhebben hoe ernstig de situatie is
Even over Xi. Net zoals Poetin gewoon vindt dat Oekraïne niet bestaat... dat het gewoon Rusland is... vindt Xi dat Taiwan gewoon hartstikke Chinees is. Ja. Dat betekent dus dat ook als China door een wonder in de komende jaren... zelf een andere route dan de ASML-route vindt naar Stella Chips... dan nog willen ze Taiwan hebben. Om historische redenen. Ja.
Nou, dan staat ons dus inderdaad nog wat te doen... om
daarop voorbereid te
zijn. Wij schrijven
dit bij
het lijstje. Het to-do-lijstje. Het to-do-lijstje van Europa.
Dank
jullie wel weer.
Tot morgen.