#1343: De radicaal-rechtse gijzeling

Hey Jan, moet je nou horen? Everybody, vote for the BNR America podcast. I am Donald Trump and I approve this message. They are the biggest, the best. And if they don't win this election, then it is clearly rigged. Ja. Maar als Donald J. A.I. Trump het zegt, dan is het ook zo. Help de Amerika-podcast aan de publieksprijs bij de Dutch Podcast Awards. Stem nu op podcastawards.nl slash stemmen. I hate these guys.

WNR Nieuwsradio. Boekerstijn en de Wijk. Hugo Rijtsma. Welkom bij Boekerstijn en de Wijk. Op zoek naar de nieuwe wereldorde. Het is dag 1300. Zoveel van de oorlog in Oekraïne. Ik doe het eigenlijk even niet paraat. Elke dinsdag of donderdag. Doen we dat met vragen van onze luisteraars. Over de wanorde in de wereld. Die ons bereiken via de mail. En daar trof ik Onno vandaag.

Zei afgelopen week heeft Rob enkele malen genoemd dat Trump onder druk kan worden gezet door Poetin. Omdat nadat die twee elkaar gesproken hebben Trump totaal andere taal praat dan daarvoor. Hij waait dus nogal met de wind mee. Rob die zegt geen idee. Wat dat nou zou kunnen zijn. Maar Onno zegt, ik wel. Hij heeft de theorie althans. Hij zegt, de VS en China liggen met elkaar overhoop. China heeft de nodige zeldzame aarden. En de goedkope technologie die de VS hard nodig hebben.

Poetin heeft die zeldzame aarde ook. Op deze manier kan Poetin wellicht druk op Trump uitoefenen. Want Trump is een man van deals. Dus als Trump kan laten zien dat hij een goede deal voor de VS kan afsluiten. Met die aardmetalen. Nou dan is dat wel lekker voor hem. Dus hoe kijken jullie op deze theorie? Dat is die zeldzame aardes en andere grondstoffen. Dat die hier een belangrijke rol in spelen. In hoe Trump zich opstelt tegenover Rusland. Ik denk dat het een rol speelt hoor.

Het zou kunnen, Rob. Alleen, ik heb een beetje onderzoek gedaan. Ze hebben de vijfde... grootste voorraden. Alleen ze hebben heel weinig productie daarvan. Je moet het allemaal nog mijnen en zo. Dus je kunt er ook niet zo geweldig veel kopen. Ze hebben ook niet alles wat ze wel hebben. Lithium, rubidium, cesium, beryllium, scandium, indium, nog meer dingen. Maar niet alle dingen die China wel heeft. Maar het is wel zo dat Amerika zit er zo om te springen.

Dat het echt wel denkbaar is. Dat Trump daar met Poeter over gesproken heeft. Er is over gesproken. Er is gewoon over gesproken. Ik heb het ook even gecheckt. Maar er is in februari eigenlijk direct al na aantreden van Trump is hier over gesproken. En toen heeft Poetin ook de kritische materialen in de aanbieding gedaan van Oekraïne zelf. Dat land ging hij toch veroveren. Dus dat kon hij meteen even meenemen. Maar hij wilde inderdaad dit doen. Dus Onno heeft wel gelijk. Dat speelt een rol.

Maar de Oekraïne doet het zelf ook. Zelensky heeft natuurlijk ook die deal gesloten met Trump over zeldzame aarde in Oekraïne. Exact. En je ziet dus dat Trump aan het winkelen is op dit ogenblik. In Australië heeft hij een deal gesloten. Hij heeft een deal gesloten met Maleisië. Je zal inderdaad ook een deal willen sluiten met Rusland. Maar dan gaat het in belangrijke mate om het gezamenlijk.

ontginnen van die voorraden. En misschien ook wel zelfs het gezamenlijk raffineren van die voorraden. Want het punt is... En dat heeft Arjan net ook gezegd. Die productie, die is niet geweldig. En die wordt, als het gaat om zeldzame aarde, wordt die gewoon gedomineerd door China. Die doet bijna alles. Dus het zit overal in de grond in de wereld. Met zo'n verschrikkelijke troep om in ieder geval zelfs Samaraïdes eruit te halen.

Dat landen ontzettend bedrukt zijn om dat te gaan doen. Dus je redt het klimaat. Maar je versterkt de aarde op deze manier. Trump wil het zo graag hebben dat hij ook een familielid naar de... Democratie die Congo heeft gestuurd. Om daar een beetje te babbelen. Of er iets mogelijk was. Vertel eens wat is daar gebeurd. Wat er uitkomt weet je niet. Maar je weet dan dus gewoon dat er een familie naartoe gaat. En die praat dan met de minister daar.

En dan gaat het natuurlijk over mijnen en toegang. Dat weet ik allemaal wel niet. Het is duidelijk dat Amerika groot belang heeft om dit te doen. Dus waarschijnlijk ook met Poetin. Interessant dat dit zo'n rol kan spelen hierin. Zeker.

Nog een interessante inschattingsvraag. Jullie gesteld door Roland Molendijk. Die zegt een land met een sterk of groot leger. En wellicht een autoritaire leider. Zou zich... veiliger moeten voelen of wanen... dan ons verdeelde Europeanen. Niet waar? Ronalds vraag is dan... voelt of waant de gemiddelde Rus... zich veiliger dan de gemiddelde European? Wat denken jullie? Dit is een perceptievraag. Je kunt op verschillende invalshoeken kiezen.

Een wat oudere rust die daar de tv kijkt. En niet zo heel veel last heeft van die doods van Oekraïne. Die kan nog volhouden dat het een machtig land is. Maar hij moet wel in de rij staan voor benzine. En als hij in Moskou woont zijn er ook af en toe verschrikkelijke dingen gebeurd. Dus ik weet het niet. Als je naar de Europees perspectief kijkt... dan denk ik toch dat er ook veel Europeanen zijn...

Die dat gevaar van Rusland helemaal niet zo groot achten. Simpelweg van de dictatuur van de normaliteit. We starten ochtends onze auto. We rijden naar ons werk. We komen weer terug. En alles blijft hetzelfde. Dus het is ingewikkeld deze vraag. Wat denk jij Rob? Nou, ik denk dat de gemiddelde Russen eigenlijk misschien wel helemaal niet stilstaat bij dit onderwerp. Realiseer je dat hij of zij...

Heel veel staatspropaganda krijgt voorgeschoteld. Vindt dat het eigenlijk helemaal niet zo slecht gaat in Oekraïne. Staat ook in belangrijke mate nog steeds achter Poetin. is ontvankelijk voor de... De propaganda dat met name Rusland een dreiging is. Maar hij ziet ook dat Rusland een onwaarschijnlijk belangrijke militaire supermacht is. Dus die kan zichzelf wel verdedigen.

Ik heb het gevoel, wat ik daarvan zie en wat ik daarvan hoor, ik ben er al een tijd niet meer geweest, want ik kon het hele land helaas niet in, maar goed, dat de gemiddelde rust zich wel veilig voelt. Dat wordt wel natuurlijk minder doordat de Oekraïners steeds meer aanvallen uitvoeren op de energievoorziening. Maar het is zo'n onwaarschijnlijk groot land dat je...

Dat je er vanuit moet gaan dat dat maar heel weinig mensen direct raakt. Behalve dat ze meer moeten gaan betalen aan de pomp of misschien wel gewoon geen benzine kunnen tanken. En de gemiddelde Europeaan, ik heb zo langzamerhand geen idee meer wat de gemiddelde Europeaan doet. Want kijk nu naar de verkiezingen hier in Nederland. Dit onderwerp speelt gewoon geen rol.

We denken nu dat we 3,5% aan defensie gaan besteden. Dat daarmee het probleem is opgelost. En dat is natuurlijk niet zo. We zijn nog niet eens begonnen met de herbewapening van Europa. En de defensieindustrie is ook niet op orde. En de gemiddelde Europeaan woont niet in de Baltische Staten.

Want die voelen wel degelijk die bedreiging. Daar hebben we het gisteren ook weer over gehad met die ballonnen en zo. En dat gedoe met de railverbinding door Litouwen naar Kalinicraat. Het is maar net waar je woont. Of je daar een probleem mee hebt. Dus je kunt moeilijk zeggen van de gemiddelde rust dit en de gemiddelde rust dat. Of de gemiddelde Europeaan dit of de gemiddelde Europeaan dat.

Ik kan zeggen dat zowel in Nederland als in Rusland de bezorgde burger naar andere dingen kijkt. Dat geldt met name voor Spanjaarden, Portugese, Italianen. Die hebben geen zin in oorlog. En die zijn ook geneigd om te denken dat het allemaal wel meevalt. We vroegen dit toch ook aan Frans Timmermans tijdens de uitzending van afgelopen zaterdag. En die gaf eigenlijk ook wel aan dat dit eigenlijk de belangrijke onderwerpen zijn.

Maar hij zei ook, als mensen geen huis hebben of een probleem hebben met de zorg in dit land... Dan is het heel erg moeilijk om dit soort nog belangrijker onderwerpen voor het voetlicht te brengen. En ik vond dat absoluut juist wat hij daar zei. Het hemd is nader dan de rok. Exact.

Ik had verschillende vragen over de discussie over die bevoren Russische tegoeden. En omdat die zitten bij Euroclear in België voor het overgrote deel, volgens mij... De komende vragen ook daar vandaan. In elk geval de naam Fabrice van Landuit.

Denk ik dat dat een zuiderbuur is. En dat geldt zeker voor Saïdja Verlinde. Want die zegt Vlaming zijnde. Heb ik met stijgende verbazing de vele buitenlandse nieuwsberichten gelezen. Over de zogenaamde koppigheid van onze premier Bart de Wever. Zelfs vergelijkingen met Orbán of... Trump werd er niet geschuwd. Onze premier vraagt garanties om de risico's te delen... die verbonden zijn aan het gebruik van de Russische tegoeden. Is dat nou zo vreemd?

Waarom kon men die garanties niet onderbelzinnig en juridisch sluitend geven? Ik denk dat België zich altijd een trouwe bondgenoot van Ucraïne heeft getoond. Ik vind het dus nogal beledigend. Omdat we garanties vragen voor schadeclaims. Die het failliet van België zouden kunnen betekenen. waar als koppig of disloyaal zouden worden beschouwd door het buitenland. Hoe staan jullie hier tegenover? Ik ben het wel met beide auteurs van deze mailtje eens.

Maar het valt mij wel op, toen wij dit allemaal behandeld hebben, dat ik ook appjes kreeg van mensen. En die zeiden van, ja maar Jan, je bent naïef. Want het is ook zo, dat gaat helemaal niet goed met de Belgische economie. Dus Bart de Wever is hier ook bezig voor de nationale rekening. Want anders gaat het land failliet. Ik moet je zeggen, ik kan me heel goed voorstellen dat België die garanties wil hebben. En dat hebben we ook gezegd in de podcast, toch? Rob of niet?

Ja, nee, dat klopt. Nou ja, de vraag is natuurlijk even gewoon waar wordt de rekening neergelegd? Is het bij Euroclear? Ja, dat zal formeel moeten. Euroclear is toch niet eigendom van de Belgische regering? Maar ik denk, als ik dit zo volg en wat ik ervan zie... Wat ik ervan hoor is dat België bang is dat die rekening gewoon neer wordt gelegd bij de staat België.

Dat is denk ik het hele punt. Terwijl zij misschien juridisch niet eens verantwoordelijk zijn als euro clear omvalt. Want dat zou natuurlijk gewoon heel goed kunnen als dit gaat te gebeuren. Maar dan wordt ergens in rekening... ...naar doorgeschoven. Dat zou dan België zijn. Het zou me niet verbazen als dat zo is. En bovendien weet ik wel... ...dat de Belgen... ...inclusief Bart de Wever de premier...

zegt van ja, we zijn ook bang voor de beveiliging van de veiligheid van de leiding van Euroclear. En die worden nu al stevig... Hoe noemen we dat beschermd? Maar dat zal alleen maar meer kunnen worden op het moment dat dit archivietje speelt. En dan moeten wij die rekening daar ook voor dragen. Daar hebben we misschien ook wel geen zin in. Het is dus niet helemaal...

Het is ook niet helemaal duidelijk waar al dat geld zit. En voor welk bedrag België dan uiteindelijk zou kunnen worden aangeslagen. Niet voor de hele... Niet voor de heleboel. Want er zit ook nog een keer in het Verenigde Koninkrijk 26 miljard. In Canada 15 miljard. We hebben volgens mij de 140 miljard waarover werd gesproken. Dat was volgens mij allemaal bij Euroclear.

Ja, dat is allemaal bij Euroclean, maar er ligt dus ook van dat geld in andere landen. Het is wel juridisch denk ik in mijn veld hoor dit. Dat maakt denk ik ook wel dat Bart de Wever, ik denk terecht, wel op zijn help past. Ja, want het is denk ik niet overdreven te zeggen dat als België voor 140 miljard wordt aangeslagen door de Russen, dat ze dan inderdaad failliet zijn. Dan wordt het zenuwachtig denk ik.

gaat gebeuren. Ja, dat klopt. Dus begrip van de Noorderburen voor de vraagstellers hier. Even iets tussendoor. Heb je het al gezien toen president Trump... Ja, zeker. Heb ik gezien. Oh, waar dan? Met de nieuwe BNR-app. Heb je het al gehoord, gelezen en gezien? Download hem nu in de Google Play of App Store. Je kunt dus ook puzzelen in de nieuwe BNR-app. Oh, wat leuk. Welkom terug. Dan heb ik nog...

We hebben wel eens eerder een vraag gekregen. Jonge luisteraar Wout Boudrie. Die zegt, ik hoorde op het nieuws dat Nederland de laatste tijd veel minder invloed heeft in Europa of in de EU. Dat is me even ontschoten. In ieder geval, hoe problematisch zou dit voor ons zijn? Met de VS zie je dat het vertrouwen keldert en volgens Rob zal dit niet snel meer terugkeren. Zou dat...

ons ook kunnen geberen. Of zou deze vraag aanleiding zijn. Voor een enigszins positief geluid in de podcast. Hij zegt dus ook. Ik kom naar de theatervoorstelling in Breda. Hij is 19 jaar. Luistert al sinds zijn 18e. Als wij dan, zegt hij, twee mensen van midden 50 zien slapen naast een jongen op het balkon. Dan zijn dat mijn ouders. Want die hebben helemaal niks met dit onderwerp. Mag je dan niet alleen naar onze theatershow toe? Ja, kennelijk.

Ik denk dat Wouter ze gewoon heeft omgepraat. Maar we kunnen Wouter wel een antwoord geven. Wat er aan de hand is. Schoof is een minister-president zonder steun van een partij. En iedereen zei toen de hele constructie aantrad. Dat gaat niet goed. Want je kan in Europa alleen maar invloed uitoefenen. Als die Europese leiders weten.

Dat je gesteund wordt door een politieke groepering. Want je weet dat de kristendemocraten hebben voorafgaand aan een eurotop. Dan hebben ze ook allemaal van die bijeenkomsten. Dat is niet onbelangrijk. Stel je nou eens voor dat we straks weer een keurig kabinet krijgen? Dat hoop ik heel erg op. Dat op een meerderheid kan rekenen in het kabinet. En dat ook bestaat uit partijen. In de Kamer bedoel je? in de Kamer, die ook gewoon een minister-president heeft die goed kan besturen en ook...

op partijen steunt die ook goede bestuurders kunnen leveren. Is dat wel mogelijk in Nederland, Arendt-Jan? Nou ja, ik hoop er gewoon op. Misschien ben ik wat al te cynisch. Partijen als VVD, CDA, D66 en PvdA GroenLinks hebben een traditie van dat ze dus goede mensen opleiden. Politieke partijen hebben ook als functie het selecteren van bestuurders.

En dat hebben ze in het verleden vaak heel goed gedaan. Dat zou dus weer terug kunnen komen. En op die manier kunnen we op termijn iets weer terugwinnen. Want laten we wel zijn met dat huidige kabinet dat helemaal niks tot stand bracht. En ook nog met die BBB ellende erbij. We zijn wel gekelderd in de EU. En die stukken hebben we ook allemaal gelezen.

We maken de onderzoeksafdeling om het maar simpel te zeggen. De inspectie is daar dus ook een rapport over verschenen. En daaruit bleek helder dat de... Ja, dat Nederland zijn positie in belangrijke mate is kwijtgeraken. Dat heeft ook te maken met het vertrek van Rutte. Want iemand die 15 jaar lang premier is...

Die aanvankelijk helemaal niks moest hebben van de Europese Unie en de NAVO en het buitenland. Die zeiden, laten wij maar lekker een beetje rommelen in Nederland, dan is het allemaal wel best. Ja, die is toch tot ontdekking gekomen dat de Europese Unie best wel belangrijk is. En is er dus ook geleidelijk voor gegaan. En heeft dus ook een enorme reputatie en een positie opgebouwd. Nou voordat dat weer het geval is, ben je wel even verder hoor.

Daar zou je dus iemand neer moeten zetten die begrijpt hoe dit werkt. En dat hebben we natuurlijk niet. Zoveel van. De enige die dat zou kunnen op dit ogenblik is. Wat je ook van die partij vindt. En wat je ook van die man vindt. Maar is Frans Timmermans. Dus de enige die op dit ogenblik de positie heeft om heel snel die positie...

Terug te winnen voor Nederland. Omdat hij Eurocommissaris is geweest. Ja, dus Eurocommissaris. En voor de rest zou ik niet weten wie dat zou kunnen in Nederland. Die zijn er natuurlijk wel. Maar die hebben veel meer tijd nodig dan iemand als Frans Timmermans. Even die vraag van, hoe winnen we dat dan terug? Ik ben het volstrekt eens met Arend Jan. Er moet gewoon een stabiel middenkabinet komen met duidelijke heldere keuzes. Maar er kan ook een middenkabinet komen.

die gegijzeld worden door de radicale partijen, met name radicaal rechts. En dan krijg je hetzelfde probleem als wat we tot nu toe hebben. Dus ik vind nog steeds dat die gijzeling van radicaal rechts... Toch wel behoorlijk groot is. Er stond ook een geweldig goed stuk van Cas Mudder. Volgens mij was dat in The Guardian. Misschien hebben jullie het gezien. Ik heb het ook gezien. Ik heb het gelezen. Het was een echt goed stuk. En hij zei van nog steeds. Ondanks dat de middenpartijen.

op wit staan, zie je gewoon dat het hele discours in de Tweede Kamer, ook in Politieke Den Haag, wordt gedomineerd door radicaal rechts. Als dat het geval is, dan wordt het hele lassen voor Nederland onze positie terug te winnen. Dus ik hoop werkelijk, ik hoop echt oprecht. dat deze week daar duidelijkheid over komt te staan. Dat we gewoon normale partijen hebben die op een of andere manier in staat zijn om dat Nederlandse nationale belang...

Voor het voetgericht te brengen. En om het nationale belang ook als uitgangspunt te nemen. Voor hun eigen positie. Weet je, Jan-Peter Bakkenen had ook helemaal geen ervaring. Toen hij minister-president werd. Je kan zeggen van onze D66-voorman, die is minister geweest, die heeft wel een beetje Europese ervaring. Ja. Bontebal heeft natuurlijk helemaal niets, maar dat lijkt mij wel een verstandige jongen. Lijkt mij ook, ja.

Dus misschien komt het goed jongens. Misschien komt het goed. Nou ja, laten we het hopen. Nederland heeft er wel recht op langzamerhand. Het is zo'n doodzonde. Ja, maar het is interessant dat je zegt. Dus je kan de situatie krijgen dat je straks wel een middenkabinet kan krijgen. Maar dat alsnog via de... De Tweede Kamer en via de media. Publieke discussie radicaal rechts. Daar zo'n invloed op weet uit te oefenen. Dat ze alsnog vleugel lam raakten. Dan gaat de discussie vooral. Over moslims.

En dan word je dus daardoor eigenlijk gegijzeld. Ik zeg niet dat dat allemaal geen onbelangrijke onderwerpen zijn. Zeker niet voor een belangrijk deel van de bevolking. Maar waar het natuurlijk om gaat is je positie... In de wereld, je positie in Europa, je verdienvermogen. Ik bedoel, je kunt over van alles en nog wat discussiëren. Maar uiteindelijk moeten we geld met elkaar verdienen. En uiteindelijk moeten we ook veilig zien te blijven ten opzichte van een land als Rusland.

Dat betekent echt dat je een ander debat nodig hebt in Nederland. Ik zag wat dat betreft ook ergens een citaat van Wilders recent voorbij komen. Dat hij had gezegd, als wij weer de grootste worden en men wil niet met ons praten, dan is de democratie dood. Dat is natuurlijk niet zo. Dat is lulkoek. Want ik bedoel, hij is de baas van een... Van een niet-democratische partij. In die zin ben ik het eens met Dylan Yasukous. Die heeft gezegd van...

Deze man is een eenmansfractie met een Twitteraccount. Dat klopt, dat is ook zo. Dus die partij is op zich al niet democratisch. En bovendien, hij ondermijnt ook de pijlers van de democratie... door zijn voortdurende aanvallen op... Het nepparlement, neprechters, neppers en ga zo maar door. Dus hij heeft ook geen recht van spreken. Overigens vind ik in de campagne tot nu toe dat het hele woord rechtsstaat ontbreekt.

Ja, want eigenlijk gaat het om de grote conflict tussen de rechtsstatelijke en de onrechtstatelijke. Ja, dat ben ik helemaal met je eens aan Jan. Ja, dat is wat er aan de hand is. Wat was er toch fijn geweest als er ook tijdens de debatten gewoon aandacht werd. En de vraag, hoe gaan we ons geld verdienen? Gaan we de gemeenschappelijke markt afmaken? Gaan we een diep Europese kapitaal? Wat zou dat toch...

Fijn zijn geweest. Ik krijg er geen goede antwoorden op. We hebben het aan Dylan Yasukous. Gisteren nog een keer weer gevraagd. Op televisie aan het Jan. In toch het programma. Nou, vond jij nou dat we echt een overtuigend antwoord erop kregen? Nee, we moesten er gewoon wachten. Nou, dan zijn we er niet zo... In ieder geval met elkaar reeks. Ja.

Over de echt belangrijke onderwerpen. Daarvoor moeten mensen natuurlijk sowieso naar onze podcast luisteren. Maar ook naar het theater komen. Vanavond. Vanavond om acht uur. staan we in het Orfhuis in Apeldoorn. En volgende week maandag in Vendelen, als ik me niet vergis. Ja, dat klopt.

Op Apeldoorn weet ik even niet. Zou je even moeten kijken of er nog kaartjes zijn? Vinlo zijn volgens mij nog een paar kaartjes. Maar je moet wel echt opschieten. Want ik zie her en der al een heleboel plaatsen op uitverkocht springen. Dus ontmoet ons in Apeldoorn of in Venlo. En kijk anders eventjes voor de andere plaatsen. Snel op bnr.nl slash theater. Voor ons spannend.

En leuk, tegelijkertijd. Ja, geweldig. En ik hoop voor de mensen ook. Niet spannend, maar leuk. Nou, het kan wel eens zweten worden hoor. Natuurlijk zo'n avond doemdenkers over de vloer. Zeker. Meestal eindigt het toch nog wel weer goed. Wij eindigen altijd enigszins positief. Toch? Met hoop. Met hoop. Vreselijk. Nou, tot vanavond. Tot vanavond.

De ochtend is al druk genoeg. En dan kan je niet ook nog al het nieuws volgen. Geen zorgen, luister naar Ochtendnieuws. In 25 minuten vertellen we je alles wat je moet weten om je werktag goed. We kunnen beginnen. Economie, politiek, binnenland, buitenland en beurs. En we laten je ook gegarandeerd met een glimlach achter. Elke werkdag om kwart voor zeven in de BNR-app. Of in een andere podcast-app.