De klachten over het functioneren van de overheid zijn niet van de lucht. Ze staat te ver van de burger af, handelt te veel vanuit wantrouwen en vindt efficiëntie belangrijker dan de menselijke maat. De ene na de andere politieke partij maakt van het terugwinnen van het vertrouwen van burgers in de overheid dan ook een speerpunt bij de komende verkiezingen. Maar hoe heeft het zo ver kunnen komen? Waarom is die relatie tussen overheid en burgers zo slecht? En wat is er nodig om deze te herstellen...
Sep 26, 2023•56 min•Ep. 83
In deze laatste aflevering voor het zomerreces spreken we met Marjan Slob, de nieuwe Denker des Vaderlands. Ze werkt al twintig jaar als zelfstandig filosoof, spreker en essayist. Ze schrijft columns en essays voor de Volkskrant en adviseert organisaties als het Rathenau Instituut, Centrum voor Ethiek en Gezondheid en het Planbureau voor de Leefomgeving. Ze schreef verschillende boeken waaronder Hersenbeest: filosoferen over het brein en de menselijke geest , dat in 2017 de Socratesbeker won. Re...
Jul 13, 2023•59 min•Ep. 82
Op 1 juli 2023 is het 150 jaar geleden dat Nederland de slavernij afschafte en begint het Herdenkingsjaar Slavernijverleden. Afgelopen december bood premier Rutte namens het kabinet de langverwachte excuses aan voor de rol van Nederland tijdens de slavernij. Tijdens de komende Keti Koti, de jaarlijkse herdenking van de slavernij op 1 juli, zullen alle ogen gericht zijn op koning Willem-Alexander. Gaat ook hij als staatshoofd excuses aanbieden? Hoe belangrijk is het eigenlijk dat Nederland dit do...
Jun 27, 2023•1 hr 2 min•Ep. 81
Het gaat niet goed met het water in Nederland. Het is te vies en door droogte dreigt een tekort aan schoon drinkwater. De rol van waterschappen, het bestuursorgaan dat ons water beheert, wordt daardoor steeds belangrijker. Tegelijkertijd komen er meer politieke vragen op de waterschappen af. Een besluit ten gunste van de natuur kan bijvoorbeeld nadelig uitpakken voor de landbouw, en andersom. Ondanks het grote belang van hun onderwerp blijven de waterschappen binnen onze democratie een vrij onbe...
Jun 13, 2023•1 hr 8 min•Ep. 80
De verschillen tussen Nederlandse regio’s zijn groot. Niet alleen qua landschap, dialect en cultuur, maar ook wat betreft kwaliteit van leven en kansen die inwoners hebben. In een aantal regio’s buiten de zogeheten “economische centrumgebieden” is de gezondheid slechter, het inkomen lager, de bereikbaarheid matig en het vertrouwen in de overheid minder. Mensen voelen zich er vaker onbegrepen en ongezien door de overheid en ervaren nauwelijks ondersteuning. In een recente publicatie getiteld Elke...
May 30, 2023•1 hr•Ep. 79
Van klimaatactivisten tot boeren, van woonprotest tot anti-Zwarte Piet-demonstraties: we gaan vaker en massaler de straat op. Tegelijkertijd treedt de politie harder op tegen actievoerders, en zorgen ook tegendemonstraties vaker voor een grimmige sfeer. En dat terwijl het demonstratierecht verankerd is in onze Grondwet. Wat mag er? Wanneer gaat demonstreren te ver? En waarom gaan mensen eigenlijk de straat op? In deze aflevering van Appèl praten Daniël en Suzanne met twee demonstratie-experts. B...
May 16, 2023•1 hr 14 min•Ep. 78
We hebben meer vertrouwen in de leiders van EU-instellingen dan in onze nationale leiders. Dat stelt hoogleraar Femke van Esch in de oratie die zij in april dit jaar uitsprak, getiteld ‘De kloof: hoe afstand leidt tot legitimiteit van EU-leiderschap’. Hoe verder onze leiders letterlijk van ons afstaan, hoe minder we van ze weten en hoe positiever we ons beeld van hen inkleuren. Over deze romantiek van het leiderschap vertelt zij in deze aflevering van Appèl. Ook spreken we met Femke van Esch ove...
May 02, 2023•56 min•Ep. 77
Een groot deel van de tijd die we wakker zijn, brengen we door met werken. Voor de meeste mensen is werk pure noodzaak, maar het geeft vaak ook voldoening en voorziet in onze basisbehoefte aan gezelschap. Tegelijkertijd kan werk ook een bron zijn van uitbuiting en onrecht. In deze aflevering van Appèl bespreken we het fenomeen ‘werk’ vanuit historisch perspectief. Wat is ‘werk’ eigenlijk? En hoe is onze kijk op werk in de loop van de eeuwen veranderd? Te gast is Jan Lucassen, emeritus hoogleraar...
Apr 18, 2023•58 min•Ep. 76
Eindeloze wachtlijsten, personeelstekorten en gebrek aan geld: het gaat niet goed met de jeugdzorg. Volgens deskundigen faalt de overheid zelf in het beschermen van kwetsbare kinderen. Vooral de vraag naar lichtere vormen van jeugdzorg is gegroeid: inmiddels maakt één op de acht kinderen gebruik van een vorm van jeugdzorg – van dyslexietrainingen tot gesloten zorg. Doordat er te weinig geld naar de jeugdzorg gaat, ontbreekt het de toch al overbelaste hulpverleners tot hun eigen frustratie vaak a...
Apr 04, 2023•1 hr 3 min•Ep. 75
Peperdure sigaretten, geen snackbars meer vlakbij scholen en goedkopere groente en fruit: met verschillende maatregelen probeert de overheid ons te bewegen tot een gezondere levensstijl. Maar is dit wel de taak van de overheid? Kan zij zich niet beter richten op het aanpakken van de oorzaken van ongezond gedrag, zoals armoede? En wat zijn de sociaal-economische gevolgen van duurdere patat en sigaretten? Over de verschillende kanten van leefstijlpreventie praten we in deze aflevering met Gera Nag...
Mar 21, 2023•42 min•Ep. 74
De Grondwet is actueler dan ooit. Begin dit jaar stemde de Eerste Kamer in met een uitbreiding van artikel 1 van deze Wet der Wetten, maar liefst 12 jaar nadat deze wijziging werd voorgesteld. Ook gaan steeds meer stemmen op voor uitgebreidere toetsing aan de Grondwet. Wat maakt de Grondwet zo uniek? Waarom is deze zo moeilijk te wijzigen en wat houdt de recente uitbreiding precies in? Waarom mag de rechter nu geen wetten van regering en parlement toetsen aan de Grondwet? Hierover praten we in d...
Mar 07, 2023•1 hr 9 min•Ep. 73
Bij het maken van klimaatbeleid is er vaak te weinig oog voor de rechtvaardigheid van dit beleid. Dat concludeert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (de WRR) in haar kersverse rapport Rechtvaardigheid in klimaatbeleid. Over de verdeling van klimaatkosten . Dit kan leiden tot een onrechtvaardige verdeling van de kosten van klimaatbeleid binnen de samenleving en tot minder draagvlak voor klimaatmaatregelen. Rechtvaardigheid moet dan ook - net als doelmatigheid en rechtmatigheid - e...
Feb 21, 2023•50 min•Ep. 72
De Mr. Hans van Mierlo Stichting bestaat vijftig jaar! In 1972 kreeg de Stichting Wetenschappelijk Bureau D’66 voor het eerst publieke financiering. Aanleiding dus om in de geschiedenis van de Van Mierlo Stichting te duiken. Hoe hebben het wetenschappelijk bureau van D66 en haar ideeën zich de afgelopen vijftig jaar ontwikkeld? En welke rol spelen wetenschappelijke bureaus in brede zin in het politieke krachtenveld? In deze aflevering van Appèl praten we hierover met Jasper Dekker, wetenschappel...
Feb 06, 2023•58 min•Ep. 71
Migratie en de opvang van vluchtelingen zijn verworden tot een permanente ‘crisis’. Sinds jaar en dag worstelt Nederland met de vraag of en hoe we mensen die op de vlucht zijn, een plek in de Nederlandse samenleving moeten geven. Dieptepunten in deze crisis, zoals bij aanmeldcentrum Ter Apel waar mensen door gebrek aan opvangplekken buiten moesten slapen, worden aangepakt met symptoombestrijding zoals een tijdelijke stop op gezinshereniging. Waarom hebben we zo’n moeite met de onderwerpen migrat...
Jan 19, 2023•1 hr•Ep. 70
In politiek Den Haag weten vele professionele lobbyisten, oud-politici en belangenbehartigers hun weg te vinden naar ambtenaren en Kamerleden om zo beleid te beïnvloeden. De lobby in 2018 om de dividendbelasting af te schaffen is misschien wel het meest treffende voorbeeld. Onder druk van onder andere Unilever volhardde Mark Rutte lange tijd in deze maatregel, ondanks grote tegenstand in de oppositie en samenleving. Hoe ver reikt de invloed en macht van gevestigde organisaties en professionele l...
Jan 12, 2023•54 min•Ep. 69
De klimaatcrisis is ook een koloniale crisis. Dat zeggen activist Raki Ap en bestuurskundige Shivant Jhagroe in deze aflevering van Appèl. De ecologische crisis begon volgens hen met het reduceren van de natuur én bepaalde groepen mensen tot objecten, met economische ontwikkeling als hoogste doel. Duurzame oplossingen zoals windmolens gaan bovendien vaak hand in hand met uitbuiting en uitsluiting van inheemse volkeren in landen als Indonesië en Brazilië. Raki Ap en Shivant Jhagroe leggen uit dat...
Jan 05, 2023•50 min•Ep. 68
Een nieuwe bestuurscultuur! Meer tegenmacht! Een effectievere overheid en politiek! De ontevredenheid over het functioneren van onze democratie is groot en de roep om verandering klinkt luid. Maar wat moet er precies anders? En welke rol is daarbij weggelegd voor de Eerste Kamer, die na de Provinciale Statenverkiezingen in maart 2023 van samenstelling verandert? Hierover praten we in deze aflevering van Appèl met Joris Backer, vice-fractievoorzitter voor D66 in de Eerste Kamer en Martijn Visser,...
Dec 13, 2022•1 hr 2 min•Ep. 67
We moeten nodig af van onze verslaving aan cijfers. Dat is althans de mening van Daniel Mügge, hoogleraar politieke arithmetiek aan de Universiteit van Amsterdam. Kille cijfers zijn nog altijd het kompas voor politiek beleid – zie de leidende rol van het BBP als meetinstrument voor groei. Maar ook alternatieven die breder kijken, zoals de monitor Brede Welvaart, zijn volgens hem een symbool van onze neiging om alles in cijfers te willen vatten en de ‘morele leegte’ in onze politiek en samenlevin...
Nov 07, 2022•1 hr 1 min•Ep. 66
Politici en verkeerskundigen breken zich het hoofd over de vraag hoe we ons sneller, duurzamer en veiliger verplaatsen. Volgens Marco te Brömmelstroet, hoogleraar Urban Mobility Futures aan de Universiteit van Amsterdam, zijn deze vragen te beperkt. Beter vragen we ons af: waarom staat de auto zo centraal in de openbare ruimte? Wat zijn hiervan de gevolgen, en wat als we het nu eens heel anders doen? Hierover schreef hij samen met journalist Thalia Verkade het bekroonde boek ‘Het recht van de sn...
Oct 24, 2022•59 min•Ep. 65
Neoliberalisme: iedereen heeft het erover en geeft er haar eigen draai aan, maar wat is het nu precies? Terwijl politiek links alles wat niet bevalt graag als neoliberaal bekritiseert, is neoliberalisme volgens rechts juist een door links verzonnen mythe. In hun boek Neoliberalisme. Een Nederlandse geschiedenis laten Bram Mellink en Merijn Oudenampsen zien dat Nederland een lange geschiedenis met dit gedachtegoed heeft en zelfs inspiratiebron is geweest voor andere landen. Ook leggen ze uit wat ...
Oct 03, 2022•1 hr•Ep. 64
Een advocaat die een rechtszaak aanspant namens een rivier, een natuurgebied of een berg: dit klinkt misschien surrealistisch, maar er gaan steeds meer stemmen op om ook de natuur rechten te geven. De natuur zou daarmee niet langer in dienst komen te staan van de mens, en het vervuilen van een rivier zou net zo zeer strafbaar worden als het schaden van een medemens. In deze aflevering van Appèl praten Suzanne van den Eynden en Daniël Schut met twee pleitbezorgers van rechten voor de natuur. Juri...
Sep 19, 2022•48 min•Ep. 63
De Europese Unie gaat van de ene crisis naar de andere: de coronapandemie, de Russische inval in Oekraïne, de gevolgen van de klimaatcrisis die zich steeds meer laten voelen. Zulke schokken hebben ook hun effect op de economie en financiën van de Europese lidstaten. Bovendien maken de schokken duidelijk dat ‘investeringen nodig zijn in de Europese welvaart, veiligheid en duurzaamheid’. Dat stelt Rens van Tilburg, directeur van het Sustainable Finance Lab, in zijn artikel voor het zomernummer van...
Jun 30, 2022•54 min•Ep. 62
De dreigende afschaffing van het nationale recht op abortus in de Verenigde Staten leidde wereldwijd tot grote onrust, ook in Nederland. Ineens stond de Dam weer vol met verdedigers van het recht op abortus, die zich zorgen maken over de gebeurtenissen in de VS maar ook over de groeiende anti-abortuslobby in Nederland. Volgens rechtshistoricus en mediacriticus Madeleijn van den Nieuwenhuizen is het dan ook van het grootste belang om voor het recht op zwangerschapsafbreking te blijven vechten. Ma...
Jun 17, 2022•55 min•Ep. 61
Overstromingen, hitterecords en bosbranden: de klimaatcrisis is niet meer een probleem van de toekomst, maar gebeurt nu. Terwijl de overheid zich al ruim vijftig jaar bewust is van het steeds groter wordende probleem, blijft effectieve actie tot op de dag vandaag uit. Is de gevestigde politiek in staat dit uiterst complexe en gepolariseerde probleem effectief aan te pakken? Of loopt de democratie zoals wij die nu kennen, tegen haar grenzen aan? We praten hierover in deze aflevering met Eva Rover...
Jun 10, 2022•59 min•Ep. 60
Het vergroten van de kansengelijkheid in het onderwijs staat hoog op de agenda van onderwijsorganisaties, beleidsmakers en politieke partijen van links tot rechts. Toch lukt het ondanks alle goede bedoelingen maar niet om de ongelijkheid terug te dringen. Zo is het opleidingsniveau van de ouders nog steeds grotendeels bepalend voor het middelbare schooladvies. Wat zijn de oorzaken van die hardnekkige ongelijkheid en wat moet er gebeuren om van onderwijs eindelijk een grote gelijkmaker te maken? ...
May 16, 2022•57 min•Ep. 59
De kritiek op het functioneren van politieke partijen groeit. Partijen zijn versplinterd, weten steeds minder leden aan zich te binden en lijken in de praktijk steeds vaker de staat te vertegenwoordigen in plaats van de burger. De kiezer heeft ondertussen zelfs minder vertrouwen in partijen dan in de regering of de Tweede Kamer. De nieuwste editie van Idee, het tijdschrift van de Mr. Hans van Mierlo Stichting, staat daarom in het teken van ‘de toekomst van de politieke partij’. Welke rollen verv...
May 03, 2022•59 min•Ep. 58
Oekraïners weten dat er geen leven is onder Russische bezetting en zullen daarom blijven vechten tot de laatste druppel bloed. Dat stelt Olga Burlyuk, universitair docent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en afkomstig uit Oekraïne, in deze aflevering van Appèl. Een vredesakkoord dat Russische bezetting toestaat, geheel of gedeeltelijk, is volgens haar dan ook geen optie. In een gesprek voor de Belgische zender VRT zei je: we moeten een nieuw format bedenken voor hoe landen die Oekr...
Apr 21, 2022•1 hr•Ep. 57
Vrijheid: je gaat het pas zien wanneer het onder druk staat. De inwoners van Oekraïne ervaren dat momenteel op de meest schrijnende manier. Maar ook het uitbreken van de coronapandemie betekende voor miljoenen mensen een tot nog toe ongekende inbreuk op de vrijheid. Zowel de voor- als tegenstanders van de coronamaatregelen deden een beroep op het belang van vrijheid om hun argument kracht bij te zetten. Heet hangijzer was de vraag in welke mate de individuele vrijheid beperkt mocht worden om kwe...
Apr 11, 2022•52 min•Ep. 56
Nationale en lokale overheden maken steeds vaker gebruik van digitale technologie. Denk aan algoritmes die gebruikt worden voor fraudeopsporing en criminaliteitspreventie, maar ook aan projecten in de zogeheten slimme stad. Ondoordacht gebruik van technologie, zoals camera’s met gezichtsherkenning, kan echter enorme gevolgen kan hebben voor de rechten en vrijheden van mensen. Vaak wordt bij technologische toepassingen bovendien software ingekocht bij grote bedrijven, en is niet altijd duidelijk ...
Apr 05, 2022•54 min•Ep. 55
Met de gemeenteraadsverkiezingen net achter de rug staat een grote groep enthousiaste nieuwe raadsleden klaar om zich de komende vier jaar in te zetten voor hun gemeente. Een van de mooiste functies die er bestaan, volgens fractieleider voor D66 in Winterswijk Loes ten Dolle. Toch is het goed als nieuwe raadsleden ook voorbereid zijn op de minder aangename kanten van het raadslidmaatschap. In deze aflevering van Appèl vertelt Ten Dolle over de scheldpartijen, bedreigingen en verwensingen waarmee...
Mar 21, 2022•43 min•Ep. 54
